Anggur (Vitis vinifera L.) merupakan buah yang popular kerana rasanya yang manis, berair dan mudah dimakan secara segar. Selain itu, anggur juga sering diproses menjadi jus, kismis dan pelbagai produk makanan lain. Dari sudut pemakanan, buah ini membekalkan karbohidrat, vitamin, mineral serta pelbagai sebatian bioaktif.
Berdasarkan dokumen yang diberikan, komposisi pemakanan anggur berbeza mengikut kultivar, warna buah, bahagian beri, lokasi penanaman, amalan pertanian dan tempoh penyimpanan.
Kandungan makronutrien
Karbohidrat merupakan komponen makronutrien utama dalam buah anggur. Kajian terhadap tiga kultivar anggur meja yang ditanam di Vietnam melaporkan kandungan karbohidrat antara 10.08 hingga 12.07 g bagi setiap 100 g buah.
Kandungan protein pula berada antara 0.37 hingga 0.42 g bagi setiap 100 g. Lemak tidak dapat dikesan dalam beberapa kultivar yang dikaji, menunjukkan bahawa anggur secara umumnya bukan sumber lemak utama.
| Komponen | Kandungan |
|---|---|
| Karbohidrat | 10.08–12.07 g/100 g |
| Protein | 0.37–0.42 g/100 g |
| Lemak | Tidak dikesan dalam tiga kultivar |
Karbohidrat dalam anggur terutamanya hadir dalam bentuk gula ringkas, khususnya fruktosa dan glukosa. Kedua-dua gula ini menyumbang kepada rasa manis semula jadi buah anggur.
Kandungan gula dalam kulit dan isi buah
Fruktosa dan glukosa ialah gula yang paling banyak terdapat dalam beri anggur. Dokumen tersebut menunjukkan bahawa kandungan kedua-dua gula berbeza antara kulit dan isi buah.
Bagi kulit anggur, kandungan fruktosa dilaporkan sebanyak 236.57 g/kg berat segar, manakala glukosa sebanyak 183.36 g/kg berat segar. Dalam isi buah pula, kandungan fruktosa ialah 127.87 g/kg, manakala glukosa sebanyak 108.60 g/kg.
Data ini menunjukkan bahawa kulit anggur dalam sampel kajian tersebut mempunyai kandungan gula yang lebih tinggi berbanding isi buah. Walau bagaimanapun, nilainya boleh berubah mengikut kultivar dan keadaan penanaman.
Mineral utama dalam anggur
Kalium merupakan mineral paling dominan dalam beri anggur, diikuti oleh fosforus. Berdasarkan jadual pada halaman pertama dokumen, kandungan kedua-dua mineral ini adalah seperti berikut:
| Mineral | Kandungan |
|---|---|
| Kalium | 5,354–10,226 µg/g berat kering |
| Fosforus | 1,592–3,072 µg/g berat kering |
Selain kalium dan fosforus, lima mineral lain yang dikesan dalam anggur meja ialah natrium, magnesium, zat besi dan kalsium. Kandungannya berbeza mengikut kultivar serta bahagian buah seperti kulit, isi dan biji.
Anggur hijau dalam kajian tertentu menunjukkan kandungan natrium, kalium dan zat besi yang lebih tinggi berbanding beberapa kultivar lain.
Vitamin dalam buah anggur
Anggur membekalkan beberapa vitamin, khususnya vitamin C dan vitamin K. Vitamin C bertindak sebagai antioksidan, manakala vitamin K terlibat dalam proses pembekuan darah dan metabolisme tulang.
Kandungan vitamin juga berbeza secara ketara antara kultivar. Anggur ‘Italia’ dilaporkan mempunyai kandungan vitamin B1 sebanyak 14.1 mg/100 g dan vitamin A sebanyak 11.0 mg/100 g.
Anggur ‘Bronx Seedless’ pula mempunyai kandungan yang lebih tinggi bagi:
- Vitamin B6 sebanyak 29.5 mg/kg;
- Vitamin C sebanyak 3.9 mg/100 g; dan
- Vitamin B2 sebanyak 36.9 mg/100 g.
Perbezaan ini menunjukkan bahawa pemilihan varieti boleh mempengaruhi jenis dan jumlah vitamin yang diperoleh daripada buah anggur.
Perbezaan mengikut warna buah
Warna buah merupakan antara faktor penting yang membezakan profil nutrien dan metabolit anggur. Anggur merah dilaporkan mempunyai kandungan asid folik, asid L-askorbik dan nikotinamida yang lebih tinggi berbanding anggur daripada warna lain.
Kandungan yang dinyatakan dalam dokumen ialah:
| Sebatian | Kandungan dalam anggur merah |
|---|---|
| Asid folik | 19.10 µg/g |
| Asid L-askorbik | 11.47 µg/g |
| Nikotinamida | 11.16 µg/g |
Anggur ungu pula menunjukkan sifat antioksidan dan anti-inflamasi yang lebih tinggi, dengan pengumpulan niasin, piridoksamina dan tokoferol yang lebih banyak.
Anggur hitam dari Yaman dilaporkan mencatatkan kandungan antioksidan keseluruhan sebanyak 6,755.3 mg AAE/kg dan vitamin C sebanyak 2,418.1 mg AAE/kg, iaitu nilai tertinggi dalam sampel yang dikaji.
Sebatian fitokimia
Anggur dan hasil sampingannya merupakan sumber pelbagai sebatian fitokimia. Antara sebatian utama yang dibincangkan dalam dokumen ialah:
- Resveratrol;
- Kuersetin;
- Antosianin;
- Proantosianidin; dan
- Katekin.
Sebatian ini dikaitkan dengan aktiviti antioksidan, anti-inflamasi, kardioprotektif, antidiabetik dan antimikrob dalam penyelidikan yang dirujuk.
Resveratrol merupakan antara sebatian anggur yang paling banyak dikaji. Sebatian ini mendapat perhatian kerana potensi aktiviti antioksidan, antimikrob dan sokongan terhadap kesihatan kardiovaskular.
Walau bagaimanapun, dapatan tersebut perlu dilihat sebagai potensi berdasarkan kajian saintifik, bukannya bukti bahawa anggur boleh menggantikan rawatan perubatan.
Anggur ungu dan aktiviti antioksidan
Anggur ungu dilaporkan mempunyai kandungan polifenol dan triterpena dengan aktiviti antioksidan paling tinggi berbanding anggur berwarna lain.
Kajian metabolomik yang melibatkan 66 varieti anggur telah mengenal pasti sebanyak 964 sebatian bioaktif dan nutrien. Antaranya termasuk:
- Flavonoid terubah suai;
- Triterpenoid pentasiklik;
- Vitamin;
- Asid amino; dan
- Lipid.
Dapatan ini menunjukkan bahawa komposisi kimia anggur jauh lebih kompleks daripada kandungan gula dan vitamin semata-mata.
Asid lemak dalam kulit, isi dan biji
Walaupun lemak tidak dikesan dalam beberapa kultivar anggur meja, analisis terhadap bahagian buah tertentu menunjukkan kehadiran asid lemak.
Asid linoleik merupakan asid lemak dominan dalam beri anggur. Kandungannya dilaporkan sebanyak:
| Bahagian buah | Kandungan asid linoleik |
|---|---|
| Kulit | 37.14% |
| Isi | 33.12% |
| Biji | 57.83% |
Biji anggur menunjukkan kandungan asid linoleik paling tinggi. Data ini memberikan potensi kepada penggunaan biji anggur dalam pembangunan minyak, ekstrak atau produk nutraseutikal.
Pengaruh amalan pertanian
Nilai pemakanan anggur dipengaruhi oleh pengurusan tanaman. Kaedah pengolahan tanah dan penggunaan baja organik dilaporkan mempengaruhi kandungan asid organik, gula dan vitamin dalam anggur kultivar ‘Royal’.
Keadaan tanah dan pembajaan boleh mempengaruhi penyerapan nutrien oleh tanaman. Perubahan tersebut seterusnya memberi kesan terhadap komposisi buah yang dihasilkan.
Oleh itu, pengurusan kebun bukan sahaja mempengaruhi hasil dan saiz buah, malah boleh mempengaruhi kualiti pemakanannya.
Pengaruh lokasi penanaman
Komponen nutrien dan ciri fizikokimia anggur daripada kultivar yang sama boleh berbeza mengikut lokasi penanaman.
Perbezaan ini boleh dikaitkan dengan faktor seperti:
- Jenis dan kesuburan tanah;
- Suhu persekitaran;
- Intensiti cahaya;
- Bekalan air;
- Altitud; dan
- Pengurusan tanaman.
Dapatan tersebut menunjukkan bahawa nama varieti sahaja tidak mencukupi untuk menentukan nilai pemakanan anggur secara tepat.
Pengaruh tempoh penyimpanan
Nilai pemakanan anggur menurun secara beransur-ansur apabila tempoh penyimpanan meningkat. Perubahan tersebut boleh melibatkan kehilangan vitamin, penurunan kualiti buah dan perubahan komposisi kimia.
Dokumen tersebut melaporkan bahawa salutan kalsium klorida atau CaCl? bersama gel lidah buaya berpotensi memperlahankan penurunan nilai pemakanan semasa penyimpanan.
Pendekatan ini menunjukkan bahawa teknologi selepas tuaian penting untuk mengekalkan mutu, kandungan nutrien dan jangka hayat buah anggur.
Potensi hasil sampingan anggur
Kulit dan biji anggur sering dianggap sebagai hasil sampingan pemprosesan. Namun, kedua-duanya mengandungi sebatian fenolik, asid lemak dan antioksidan yang bernilai.
Hasil sampingan ini berpotensi dibangunkan menjadi:
- Ekstrak antioksidan;
- Serbuk makanan;
- Minyak biji anggur;
- Ramuan makanan berfungsi; dan
- Produk nutraseutikal.
Pemanfaatan kulit dan biji juga dapat mengurangkan sisa industri serta meningkatkan nilai ekonomi keseluruhan buah anggur.
Kata kunci: anggur, Vitis vinifera, nilai pemakanan, karbohidrat, fruktosa, glukosa, kalium, vitamin C, vitamin K, resveratrol, polifenol, antosianin, antioksidan, warna anggur, biji anggur, penyimpanan buah
Sumber Rujukan
Bhutani, M., Gaur, S. S., Shams, R., Dash, K., Shaikh, A., & Béla, K. (2025). Valorization of grape by-products: Insights into sustainable industrial and nutraceutical applications. Future Foods.
De Almeida Sousa Cruz, M. A., De Barros Elias, M., Calina, D., Sharifi-Rad, J., & Teodoro, A. J. (2024). Insights into grape-derived health benefits: A comprehensive overview. Food Production, Processing and Nutrition, 6.
Hatterman-Valenti, H., Kaya, O., Y?lmaz, T., Ate?, F., & Turan, M. (2024). Phenolic, amino acid, mineral, and vitamin contents during berry development in ‘Italia’ and ‘Bronx Seedless’ grape cultivars. Horticulturae.
Hazbawi, I., Nia, A. E., & Taghipour, S. (2026). Optimization of the nutritional value of grape under the influence of storage time, CaCl? and aloe vera gel coatings using response surface methodology. LWT.
Hoang, S., Le, T., & Lê, T. (2025). Preliminary investigation on nutritional values of grapes from three grapevine varieties planted in Ninh Thuan province. Ciência e Técnica Vitivinícola.
Hou, H., Li, Y., Zhou, S., Zhang, R., Wang, Y., Lei, L., Yang, C., Huang, S., Xu, H., Liu, X., Gao, M., & Luo, J. (2024). Compositional analysis of grape berries: Mapping the global metabolism of grapes. Foods, 13.
Kaya, O., Ate?, F., Daler, S., Keskin, N., & Turan, M. (2024). Integrating organic fertilization and soil tillage techniques to enhance the nutritional attributes of ‘Royal’ grapes. Food and Energy Security.
Kurt, A., Colak, N., Bengu, A., Gundogdu, A., Akp?nar, E., Hay?rl?o?lu-Ayaz, S., & Ayaz, F. (2018). A nutritional evaluation of the berry of a new grape: ‘Karaerik’ (Vitis vinifera L.). International Journal of Food Studies.
Murshed, F. A., Alnedhary, A., Almaqtari, M., & Al-Herdy, F. A. (2025). Method validation and determination of total antioxidants, polyphenols, flavonoids, and vitamin C contents in Yemeni grapes. Journal of Applied Sciences and Technology.
Pezzuto, J. (2008). Grapes and human health: A perspective. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 56(16), 6777–6784.
