Anggur ialah antara buah yang paling popular di dunia dan mudah didapati di pasar raya Malaysia, sama ada anggur hijau, merah atau hitam. Selain rasanya yang manis, anggur dikaji secara meluas kerana kandungan sebatian bioaktifnya. Artikel ini menerangkan apa yang terkandung dalam anggur, bahagian mana yang paling kaya, dan apa yang diketahui tentang manfaat kesihatannya.
Mengenali Anggur
Anggur (Vitis vinifera) ialah antara buah yang paling popular di seluruh dunia. Ia dimakan segar dan juga digunakan untuk menghasilkan pelbagai produk seperti jus anggur dan kismis [1]. Pelbagai varieti telah dibangunkan sama ada untuk anggur meja (dimakan segar), anggur untuk wain dan anggur untuk kismis [2].
Sebatian Bioaktif Utama
Anggur mengandungi pelbagai sebatian bioaktif [1]:
| Kumpulan sebatian | Contoh |
|---|---|
| Proantosianidin | Banyak dalam biji |
| Antosianin | Pigmen merah dan ungu dalam kulit |
| Flavonol | Kuersetin, kaempferol |
| Asid fenolik | Asid kafeik, asid galik |
| Stilbena | Resveratrol |
Kandungan sebatian ini berbeza dengan ketara antara kulit, isi dan biji anggur [1]. Ulasan lain turut menyenaraikan malvidin-3-glukosida, katekin dan isoramnetin sebagai fitokimia penting dalam anggur dan hasil sampingannya [3].
Resveratrol: Sebatian yang paling terkenal
Resveratrol ialah sebatian semula jadi dalam anggur yang mempunyai potensi antioksidan yang tinggi [4]. Ia sering ditekankan kerana keupayaan neuroprotektif dan antioksidannya [5]. Namun, ulasan tentang fungsi kognitif menyatakan resveratrol memerlukan dos yang agak tinggi (150 hingga 1,000 mg sehari) untuk aktiviti biologi, dan bioavailabilitinya rendah. Oleh itu, resveratrol hanyalah salah satu daripada banyak sebatian yang mungkin menyumbang kepada manfaat anggur [6].
Warna dan Varieti Mempengaruhi Kandungan
Kajian enam varieti anggur meja di Perancis mendapati [7]:
Anggur hitam mempunyai jumlah fenolik tertinggi, terutamanya disebabkan antosianin.
Varieti Alphonse Lavallée mempunyai paras trans-resveratrol tertinggi.
Varieti Muscat de Hambourg mempunyai paras vitamin E (alfa-tokoferol), beta-karotena dan sebatian aroma tertinggi.
Kajian di Turki mendapati jumlah fenolik antara varieti berjulat daripada 28.67 hingga 113.54 mg GAE/100 g berat segar, dengan katekin, epikatekin, rutin, asid galik dan resveratrol antara sebatian yang biasa ditemui [8]. Di Amerika Utara, varieti Red Globe didapati kaya dengan asid lemak tak tepu serta asid kafeik, kuersetin dan resveratrol [4].
Ulasan 2026 mencadangkan penggunaan anggur berwarna gelap dan anggur berisi merah yang kaya dengan polifenol [9].
Khasiat yang Dikaji
Banyak kajian melaporkan anggur mempunyai pelbagai manfaat kesihatan seperti antioksidan, anti-radang, memodulasi mikrobiota usus, antikanser dan melindungi jantung [1]. Ulasan lain menyenaraikan kesan anti-penuaan, antidiabetes, anti-obesiti dan antimikrob [3].
Kajian pemerhatian menunjukkan pengambilan makanan kaya polifenol dikaitkan dengan kesihatan saluran darah yang lebih baik dan risiko tekanan darah tinggi serta penyakit kardiovaskular yang lebih rendah [10].
Bukti pada manusia
Bukti daripada ujian klinikal paling kukuh untuk:
1. Tekanan darah: Meta-analisis menunjukkan penurunan kecil tekanan darah sistolik [11].
2. Lemak darah: Meta-analisis menunjukkan penurunan LDL dan LDL teroksida [12].
3. Fungsi kognitif: Beberapa ujian menunjukkan manfaat, terutamanya pada warga emas [13].
Bukti untuk antikanser kebanyakannya datang daripada kajian makmal dan haiwan. Ulasan menekankan keperluan kajian translasi untuk menjelaskan kesan sebenar sebatian anggur [5].
Biji dan Hasil Sampingan Anggur
Biji, kulit, tangkai dan hampas anggur sering dianggap sisa pertanian, tetapi ia kaya dengan protein, lemak dan fitokimia [3]. Hampas dan biji anggur telah digunakan dalam industri makanan [1]. Ekstrak biji anggur khususnya banyak dikaji untuk tekanan darah, seperti yang dibincangkan dalam artikel lain siri ini.
Panduan Praktikal
1. Makan anggur bersama kulitnya, kerana antosianin tertumpu di kulit [1].
2. Pilih anggur berwarna gelap sekali-sekala untuk mendapat lebih banyak fenolik [7].
3. Pelbagaikan varieti kerana setiap satu mempunyai profil sebatian berbeza [8].
4. Makan dalam kuantiti sederhana, kerana anggur mengandungi gula semula jadi.
5. Basuh anggur dengan bersih sebelum dimakan.
Anggur dan Penyakit Kronik
Ulasan naratif 2024 yang merangkumi kajian makmal, haiwan dan klinikal mendapati pengambilan anggur dikaitkan secara positif dengan penurunan risiko penyakit kronik seperti penyakit kardiovaskular, diabetes jenis 2 dan kanser tertentu. Ulasan itu turut membincangkan penyelidikan baharu tentang kesan anggur terhadap mikrobiota usus dan implikasinya untuk kesihatan metabolik dan imun [5].
Ulasan lain menyenaraikan kajian kesan sebatian anggur terhadap kanser, penyakit kardiovaskular, gangguan otak dan saraf, penyakit mata, kulit, buah pinggang, diabetes dan penyakit gastrik. Selain resveratrol dan flavonoid, anggur juga mengandungi melatonin, vitamin, asid dan tanin [2]. Namun, penting untuk diingat bahawa kaitan dalam kajian pemerhatian tidak semestinya membuktikan sebab-akibat, dan banyak kesan masih perlu disahkan melalui ujian klinikal yang lebih besar.
Kesimpulan
Anggur mengandungi pelbagai sebatian bioaktif seperti proantosianidin, antosianin, flavonol, asid fenolik dan resveratrol, dengan kandungan yang berbeza antara kulit, isi, biji dan varieti. Anggur berwarna gelap biasanya mempunyai fenolik lebih tinggi. Bukti pada manusia paling kukuh untuk tekanan darah dan lemak darah, walaupun kesannya sederhana. Anggur wajar dinikmati sebagai sebahagian diet seimbang yang kaya buah-buahan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Dapatkan nasihat doktor untuk sebarang masalah kesihatan.
Rujukan
[1] Dan-Dan Zhou et al. (2022). Bioactive Compounds, Health Benefits and Food Applications of Grape. Foods. DOI: 10.3390/foods11182755.
[2] Hsiuying Wang (2025). Medical Benefits and Polymer Applications of Grapes. Polymers. DOI: 10.3390/polym17060750.
[3] Tanpa nama pengarang (2023). A Review on the Nutritional Value and Health Benefits of Different Parts of Grape (Vitis vinifera L.). Tropical Journal of Natural Product Research. DOI: 10.26538/tjnpr/v7i9.3.
[4] C. Wijekoon et al. (2022). Potential Associations among Bioactive Molecules, Antioxidant Activity and Resveratrol Production in Vitis vinifera Fruits of North America. Molecules. DOI: 10.3390/molecules27020336.
[5] Marta Angela de Almeida Sousa Cruz et al. (2024). Insights into grape-derived health benefits: a comprehensive overview. Food Production, Processing and Nutrition. DOI: 10.1186/s43014-024-00267-z.
[6] P. Restani et al. (2020). Grapes and their derivatives in modulation of cognitive decline: a critical review of epidemiological and randomized-controlled trials in humans. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. DOI: 10.1080/10408398.2020.1740644.
[7] C. Aubert et al. (2018). Chemical composition, bioactive compounds, and volatiles of six table grape varieties (Vitis vinifera L.). Food chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2017.07.152.
[8] Yakup Kara et al. (2025). Physicochemical, Phenolic, and Antioxidant Profiles of Vitis vinifera L. and Vitis labrusca L. Grapes From Artvin, Eastern Black Sea Region. Journal of food science. DOI: 10.1111/1750-3841.70435.
[9] Emma J. Derbyshire et al. (2026). Polyphenols and Cardiovascular Health: Emerging Relevance for Blueberries, Grapes, and Red-Fleshed Table Grapes. Nutrients. DOI: 10.3390/nu18121968.
[10] Z. Rasines-Perea et al. (2017). Grape Polyphenols’ Effects in Human Cardiovascular Diseases and Diabetes. Molecules : A Journal of Synthetic Chemistry and Natural Product Chemistry. DOI: 10.3390/molecules22010068.
[11] M. Ashoori et al. (2023). The effect of whole grape products on blood pressure and vascular function: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition, metabolism, and cardiovascular diseases : NMCD. DOI: 10.1016/j.numecd.2023.05.001.
[12] R. Lupoli et al. (2020). Impact of Grape Products on Lipid Profile: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Studies. Journal of Clinical Medicine. DOI: 10.3390/jcm9020313.
[13] Rachel Bird et al. (2021). The effect of grape interventions on cognitive and mental performance in healthy participants and those with mild cognitive impairment: a systematic review of randomized controlled trials. Nutrition Reviews. DOI: 10.1093/nutrit/nuab025.
