Lalat buah dan burung ialah dua musuh utama penanam jambu air. Lalat buah meletakkan telur di dalam buah, menyebabkan buah busuk dari dalam, manakala burung mematuk buah yang hampir masak. Salah satu cara paling popular untuk melindungi buah ialah membungkusnya ketika masih muda. Artikel ini merumuskan kajian tentang pembungkusan buah, termasuk kajian khusus pada jambu air dan buah tropika lain.
Masalah Lalat Buah dan Burung
Kajian di Thailand menyatakan masalah utama pengeluaran jambu air di negara itu ialah lalat buah dan burung. Petani terpaksa membungkus buah selepas set buah dengan beg plastik putih untuk mencegah lalat buah, tetapi beg plastik putih tidak melindungi buah daripada burung [1].
Kajian Warna Beg pada Jambu Air
Kajian di Thailand pada varieti Thabthimchan menguji enam warna beg plastik, iaitu putih, kuning, hijau, biru, merah dan hitam, pada enam pokok jambu air berusia 15 tahun dengan sejumlah 360 beg [1]:
| Warna beg | Purata berat buah (g) | Kemanisan (°Brix) |
|---|---|---|
| Putih | 145.52 | 9.96 |
| Merah | 142.62 | 9.55 |
| Kuning | 140.70 | 9.73 |
| Hijau | 139.30 | 9.38 |
| Biru | 137.43 | 9.53 |
| Hitam | 126.42 | 9.38 |
Penyelidik mengesyorkan beg merah dan kuning boleh digunakan untuk membungkus jambu air, manakala warna hitam tidak disyorkan kerana menghasilkan buah paling ringan [1].
Pembungkusan dan Pengikatan
Kajian di Vietnam membandingkan pengikatan batang berbentuk S dengan penjarangan buah ditambah pembungkusan, sama ada dengan atau tanpa semburan 2,4-D [2]. Kajian ini menunjukkan pembungkusan boleh digabungkan dengan amalan lain sebagai sebahagian daripada pengurusan kebun.
Pengajaran daripada Buah Tropika Lain
Kajian pembungkusan pada buah lain memberikan maklumat tambahan yang relevan.
Jambu batu
Di India, beg polipropilena bukan tenunan pada jambu batu musim hujan mengurangkan gugur buah dan memberikan kawalan sepenuhnya terhadap lalat buah, antraknosa dan kerosakan burung, berbanding buah tanpa beg yang mengalami serangan lalat buah sebanyak 56.6% [3].
Di Pakistan, beg bukan tenunan memberikan kawalan terbaik terhadap lalat buah, dengan serangan hanya 2.13% [4].
Mangga
Kajian di Bangladesh mendapati semua bahan pembungkusan 100% berkesan terhadap lalat buah dan pengorek pada mangga, dan beg kertas coklat memanjangkan hayat simpanan kepada 15 hari berbanding 7.92 hari tanpa beg [5].
Buah nona
Kajian di India mendapati beg bersalut lilin putih paling berkesan, tanpa ulat lalat buah dalam buah, setanding dengan beg polipropilena putih [6].
Kelebihan Pembungkusan
Ulasan saintifik menyatakan pembungkusan buah sebelum tuai ialah antara teknologi paling mesra alam untuk meningkatkan kualiti buah dengan selamat [7]. Teknik ini melindungi buah daripada [7]:
Patogen dan serangga perosak.
Gangguan fisiologi.
Sisa racun kimia.
Lecet dan selaran matahari.
Kerosakan burung.
Pembungkusan juga mengubah persekitaran mikro buah dengan pelbagai kesan bermanfaat kepada kualiti luaran dan dalaman [7].
Kelemahan
Ulasan yang sama menyatakan pembungkusan memerlukan tenaga kerja yang banyak dan mahal, jadi kelebihan dan kekurangannya perlu dinilai dengan teliti sebelum dipromosikan secara komersial [7]. Kajian pada epal di Amerika Syarikat pula mendapati beg tidak selalu kekal sehingga tuai, dengan kadar beg yang kekal antara 32% hingga 82% bergantung kepada jenis beg dan tahun [8]. Kajian yang sama mendapati kemanisan buah yang dibungkus lebih rendah berbanding buah tanpa beg [8].
Pembungkusan dan Penyakit
Pembungkusan tidak semestinya melindungi daripada semua penyakit. Kajian pada epal mendapati beg kertas dua lapis memberikan perlindungan yang lebih baik terhadap penyakit buah, manakala beg plastik lebih baik terhadap serangga [8]. Ini menunjukkan pemilihan jenis beg perlu disesuaikan dengan masalah utama di kebun.
Panduan Praktikal
1. Bungkus buah seawal mungkin selepas set buah, sebelum lalat buah mula menyerang [1].
2. Pilih beg merah atau kuning untuk jambu air, dan elakkan beg hitam [1].
3. Pertimbangkan beg bukan tenunan yang terbukti berkesan pada jambu batu [3][4].
4. Pastikan beg diikat dengan kemas supaya tidak tertanggal.
5. Kutip dan musnahkan buah yang diserang untuk mengurangkan populasi lalat buah.
6. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
7. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang kawalan lalat buah kawasan.
Bagi pekebun kecil, kos beg dan tenaga kerja perlu dibandingkan dengan nilai buah yang dapat diselamatkan. Jika serangan lalat buah di kawasan tersebut tinggi, pembungkusan biasanya berbaloi kerana dapat mengurangkan kerugian dengan ketara, seperti yang ditunjukkan dalam kajian jambu batu [3].
Kesimpulan
Pembungkusan buah ialah kaedah mesra alam yang berkesan untuk melindungi jambu air daripada lalat buah, dengan beberapa jenis beg turut melindungi daripada burung. Kajian di Thailand mendapati beg merah dan kuning sesuai untuk jambu air, manakala beg hitam mengurangkan berat buah. Kajian pada jambu batu dan mangga menunjukkan beg bukan tenunan dan kertas sangat berkesan, walaupun pembungkusan memerlukan tenaga kerja yang banyak.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pertanian khusus. Petani perlu merujuk Jabatan Pertanian dan MARDI.
Rujukan
[1] N. Mothina et al. (2017). Effect of bagging colour on fruit quality of wax apple (Syzygium samarangense (Blume) Merr. & Perry) ‘Thabthimchan’. Unknown Journal. DOI: 10.17660/actahortic.2017.1166.27.
[2] Minh Tuân et al. (2012). Effect of S-Girdling on Fruit Growth and Fruit Quality of Wax Apple. World Academy of Science, Engineering and Technology, International Journal of Biological, Biomolecular, Agricultural, Food and Biotechnological Engineering. DOI: 10.5281/zenodo.1071115.
[3] R. Sharma et al. (2020). Influence of on-the-tree fruit bagging on biotic stresses and postharvest quality of rainy-season crop of ‘Allahabad Safeda’ guava (Psidium guajava L.). Crop Protection. DOI: 10.1016/j.cropro.2020.105216.
[4] S. Rashid et al. (2023). Fruit Bagging: An Approach for Control of Fruit Fly Infestation and Quality Improvement in Guava. Journal of Applied Research in Plant Sciences. DOI: 10.38211/joarps.2024.05.206.
[5] Md Zahurul Islam et al. (2024). Sustainable Management Against Fruit Fly And Borer By Bagging Systems In Mango (Mangifera Indica L.). Journal of Bio-Science. DOI: 10.3329/jbs.v32i1.74987.
[6] Sayali M. Navale et al. (2024). Management of fruit fly, Bactrocera dorsalis (Hendel) through fruit bagging in custard apple. Pest Management in Horticultural Ecosystems. DOI: 10.5958/0974-4541.2024.00061.4.
[7] N. M. D. Buthelezi et al. (2021). Preharvest Bagging as an Alternative Technique for Enhancing Fruit Quality: A Review. HortTechnology. DOI: 10.21273/horttech04658-20.
[8] D. Frank (2018). Evaluation of Fruit Bagging as a Pest Management Option for Direct Pests of Apple. Insects. DOI: 10.3390/insects9040178.
