Delima terkenal sebagai tanaman yang tahan kemarau dan sesuai untuk kawasan kering [1]. Namun, tahan kemarau tidak bermakna pokok delima tidak memerlukan air dan baja. Pengurusan air dan nutrien yang betul menentukan hasil, saiz buah, kualiti dan kadar buah merekah. Artikel ini merumuskan kajian tentang pengairan dan pembajaan delima.
Delima: Tanaman Pelbagai Iklim
Delima mampu tumbuh dalam pelbagai keadaan agro-iklim, daripada tropika hingga subtropika [2]. Ia juga merupakan tanaman ekonomi penting di kawasan tropika dan subtropika dunia [3]. Namun, gelombang suhu tinggi pada musim panas boleh menjejaskan pertumbuhan dan menyebabkan masalah seperti buah merekah dan selaran matahari [2].
Pengairan Defisit: Jimat Air Tanpa Banyak Menjejaskan Hasil
Apakah pengairan defisit?
Pengairan defisit ialah strategi membekalkan air kurang daripada keperluan penuh tanaman, dengan matlamat menjimatkan air sambil mengekalkan hasil.
Dapatan kajian
Kajian di Iran pada varieti Rabab membandingkan pelbagai strategi pengairan titis [4]:
Pengairan bergilir sisi akar pada 75% keperluan air meningkatkan hasil sebanyak 5.6% hingga 8.3% berbanding pengairan penuh, walaupun menggunakan 25% kurang air.
Pengairan bergilir pada 50% keperluan air menurunkan hasil sebanyak 15.8% hingga 17%.
Strategi pengairan bergilir juga mengurangkan buah merekah.
Kajian di Mesir pada varieti Manfalouty mendapati pengairan pada 75% keperluan air meningkatkan kualiti dan hasil buah, mengurangkan selaran matahari dan rekahan, serta meningkatkan kecekapan penggunaan air [1].
Kajian di Sepanyol pada varieti Mollar de Elche mendapati [5]:
Pengairan defisit terkawal pada peringkat tertentu menjimatkan sedikit air tanpa menjejaskan hasil boleh pasar atau kualiti.
Namun, pengairan defisit berterusan yang menjimatkan sekitar 50% air menurunkan hasil dan saiz buah, serta meningkatkan rekahan, terutamanya semasa musim panas yang sangat kering.
| Kajian | Paras air optimum | Catatan |
|---|---|---|
| Parvizi 2014, Iran | 75% (bergilir) | Hasil meningkat [4] |
| Mousa 2025, Mesir | 75% | Kualiti dan hasil baik [1] |
| Porras-Jorge 2025, Sepanyol | Defisit terkawal | 50% berterusan meningkatkan rekahan [5] |
Pengajaran utama
Pengurangan air yang sederhana mungkin boleh diterima, tetapi kekurangan air yang teruk meningkatkan risiko buah merekah dan menurunkan hasil.
Pembajaan
Kalium
Kajian tiga tahun di Turki mendapati dos kalium dan paras pengairan memberi kesan ketara kepada hasil, rekahan dan kualiti buah. Gabungan dos kalium sederhana (300 hingga 400 g sepokok) dengan pengairan 125% memberikan hasil dan pendapatan bersih tertinggi [6]. Dalam keadaan kemarau, gabungan dos kalium sederhana dengan pengairan 100% disyorkan [6].
Kajian di Mesir pula mendapati pengairan penuh bersama semburan kalium sulfat 4% menghasilkan hasil dan saiz buah tertinggi, manakala pengurangan air kepada 80% bersama kalium sulfat meningkatkan kandungan fenol dan antosianin [7].
Baja organik berbanding kimia
Kajian di Iran mendapati baja yang mengandungi unsur mikro, iaitu baja kandang biri-biri dan baja foliar, menghasilkan hasil yang lebih tinggi dan rekahan yang lebih rendah. Baja yang mengandungi unsur makro pula lebih berkesan meningkatkan berat buah [4]. Penyelidik mengesyorkan gabungan pengairan bergilir 75% dengan baja kandang [4].
Baja organo-mineral
Kajian di kawasan kering India mendapati baja organo-mineral kalium dalam dua pecahan, bersama N dan P yang disyorkan, mengurangkan rekahan kepada 6.23% berbanding 26.9% dengan NPK bukan organik sahaja, tanpa menjejaskan kualiti buah [8].
Pengurusan Beban Buah dan Pembungaan
Kajian yang sama di India mendapati beban 80 buah sepokok menghasilkan buah gred tinggi dan hasil boleh pasar yang lebih tinggi [8]. Pengaturan pembungaan secara berperingkat memanjangkan musim tuaian kepada empat bulan dan mengurangkan rekahan [8]. Kajian ini juga mendapati tiada perbezaan ketara antara pokok daripada kultur tisu, cantuman udara atau keratan [8].
Kajian lain mendapati gabungan menahan pengairan pada bulan Jun, pemangkasan dan penjarangan dengan ethrel mengurangkan serangan hama, bintik kulat dan rekahan buah [9].
Panduan Praktikal
1. Pasang sistem pengairan titis untuk bekalan air yang konsisten dan cekap [4].
2. Elakkan kekurangan air yang teruk, terutamanya semasa buah membesar dan masak [5].
3. Berikan kalium yang mencukupi untuk hasil dan kualiti buah [6].
4. Gunakan baja organik seperti baja kandang bersama baja kimia [4].
5. Kawal beban buah supaya pokok tidak terlalu sarat [8].
6. Lakukan analisis tanah dan daun untuk menentukan keperluan baja.
7. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
8. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang kadar baja dan jadual pengairan yang sesuai.
Penanam di Malaysia juga perlu memberi perhatian kepada perubahan mendadak dalam lembapan tanah, kerana hujan lebat yang turun ke atas pokok yang sebelumnya kekurangan air didapati meningkatkan rekahan buah [10].
Kesimpulan
Kajian menunjukkan pengairan pada sekitar 75% keperluan air boleh menjimatkan air sambil mengekalkan atau meningkatkan hasil delima, tetapi kekurangan air yang teruk menurunkan hasil dan meningkatkan buah merekah. Kalium memainkan peranan penting dalam hasil dan kualiti, dan gabungan baja organik dengan baja kimia memberikan hasil yang baik. Kebanyakan kajian dijalankan di kawasan kering, jadi amalan perlu disesuaikan dengan iklim Malaysia yang lembap.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pertanian khusus. Petani perlu merujuk Jabatan Pertanian dan MARDI untuk cadangan yang sesuai dengan kawasan masing-masing.
Rujukan
[1] M. A. Mousa et al. (2025). Impact of Irrigation Regimes on Growth and Postharvest Quality of Pomegranates (Punica granatum L.) under Conditions of Newly Reclaimed Land. HortScience. DOI: 10.21273/hortsci18280-24.
[2] M. F. Ahmed et al. (2024). Ecofriendly treatments to improve pomegranate trees production and tolerance to climate change. CABI Agriculture and Bioscience. DOI: 10.1186/s43170-024-00260-z.
[3] Akath Singh et al. (2020). Fruit Cracking in Pomegranate: Extent, Cause, and Management – A Review. International Journal of Fruit Science. DOI: 10.1080/15538362.2020.1784074.
[4] Hossein Parvizi et al. (2014). Effect of drip irrigation and fertilizer regimes on fruit yields and water productivity of a pomegranate (Punica granatum (L.) cv. Rabab) orchard. Agricultural Water Management. DOI: 10.1016/j.agwat.2014.07.005.
[5] Rossana Porras-Jorge et al. (2025). The Effect of Deficit Irrigation on the Quality Characteristics and Physiological Disorders of Pomegranate Fruits. Plants. DOI: 10.3390/plants14050720.
[6] Bulent Iscimen et al. (2023). Combined impacts of different irrigation levels and potassium doses on drip-irrigated pomegranate yield, quality, water productivity, cracking rate, and the economic net return. Irrigation Science. DOI: 10.1007/s00271-023-00860-z.
[7] A. El-Husseiny et al. (2025). Influence of Reducing Irrigation Water and Potassium Foliar Feeding on the Wonderful Pomegranate Fruit Quality. Horticulture Research Journal. DOI: 10.21608/hrj.2025.484347.
[8] Akath Singh et al. (2024). Enhancing the fruit yield and quality of pomegranate in a new niche area: Insights into site specific agronomic practices. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca. DOI: 10.15835/nbha52313754.
[9] Ramesh Kumar et al. (2021). Effect of flower regulation on biotic and abiotic stress management in Pomegranate (Punica granatumL.) under hot arid climate. Journal of Agriculture and Ecology. DOI: 10.53911/jae.2021.11105.
[10] A. Galindo et al. (2014). Rainfall intensifies fruit peel cracking in water stressed pomegranate trees. Agricultural and Forest Meteorology. DOI: 10.1016/j.agrformet.2014.03.015.
