Anggur (Vitis vinifera L.) merupakan antara buah yang paling meluas ditanam di dunia dan mempunyai nilai pemakanan yang baik. Selain membekalkan air, karbohidrat, vitamin dan mineral, buah anggur juga kaya dengan pelbagai sebatian bioaktif seperti polifenol, resveratrol, kuersetin dan antosianin. Dokumen ini mengaitkan komponen tersebut dengan pelbagai manfaat kesihatan yang dikaji, termasuk kesihatan kardiovaskular, diabetes dan beberapa jenis kanser.
Namun, nilai pemakanan anggur tidak semestinya sama bagi semua varieti. Komposisi buah boleh berubah mengikut kultivar, lokasi tanaman, amalan pertanian, tahap kematangan dan keadaan penyimpanan.
Anggur mempunyai kandungan air yang tinggi
Buah anggur segar mempunyai kandungan lembapan sekitar 86.55–89.14%. Disebabkan kandungan air yang tinggi, nilai tenaganya agak sederhana, sekitar 43.04 hingga 59.03 kcal bagi setiap 100 g dalam tiga jenis anggur meja yang dikaji di Vietnam.
Karbohidrat merupakan komponen makronutrien utama, dengan kandungan sekitar 10.08–12.07 g/100 g, manakala protein hanya sekitar 0.37–0.42 g/100 g.
Dokumen menyatakan bahawa kandungan lemak secara umum tidak dikesan dalam buah segar bagi kajian tersebut.
Dari mana datangnya rasa manis anggur?
Gula utama dalam buah anggur ialah fruktosa dan glukosa.
Dalam anggur yang dikaji, kandungan kedua-dua gula ini berbeza antara kulit dan keseluruhan buah. Fruktosa dan glukosa masing-masing mencapai purata 236.57 dan 183.36 g/kg berat segar pada kulit, manakala dalam keseluruhan buah nilainya sekitar 127.87 dan 108.60 g/kg.
Anggur juga mengandungi asid organik, terutama asid tartarik dan asid malik. Keseimbangan antara gula dan asid inilah yang banyak mempengaruhi rasa akhir buah.
Vitamin dalam buah anggur
Antara vitamin yang disebut dalam dokumen ialah vitamin C, vitamin K, vitamin B1 dan vitamin B6.
Vitamin C dilaporkan berada sekitar 2.13–3.9 mg/100 g dalam beberapa kajian. Vitamin ini mempunyai fungsi antioksida, manakala vitamin K pula penting dalam proses pembekuan darah dan metabolisme tulang.
Kandungan vitamin tertentu turut berbeza mengikut kultivar. Contohnya, varieti Italia dan Bronx Seedless menunjukkan kandungan vitamin B1 dan B6 yang berbeza dalam kajian perkembangan buah.
Kalium merupakan mineral penting dalam anggur
Dokumen menyenaraikan beberapa mineral utama yang terdapat dalam anggur, termasuk natrium, kalium, magnesium, besi dan kalsium.
Kalium dilaporkan berada dalam julat sekitar 28,184–31,089 mg/kg dalam beberapa sampel yang dirujuk. Besi pula dilaporkan sekitar 0.24–0.34 mg/100 g dalam satu set data.
Kajian pasaran tempatan turut menunjukkan bahawa anggur hijau mempunyai kandungan kalium, magnesium, kalsium dan zink yang lebih tinggi berbanding anggur merah dan hitam dalam sampel yang dianalisis.
Perbezaan ini menunjukkan bahawa warna atau varieti anggur boleh mempunyai profil nutrien yang tidak sama.
Polifenol: komponen bioaktif utama
Salah satu kelebihan utama anggur ialah kandungan polifenolnya.
Antara sebatian yang disebut ialah resveratrol, kuersetin, antosianin, proantosianidin dan katekin. Sebatian ini dikaitkan dengan aktiviti antioksida dan pelbagai kesan bioaktif.
Kandungan fenolik total dilaporkan berbeza dengan luas, sekitar 0.44 hingga 7.94 mg setara asid galik/g sampel, manakala aktiviti antioksida berada sekitar 0.32 hingga 4.88 mg/g antara jenis anggur putih dan merah.
Perbezaan besar ini sekali lagi menunjukkan bahawa jenis anggur sangat mempengaruhi nilai bioaktif buah.
Anggur ungu, merah dan hitam tidak sama
Dokumen menghimpunkan beberapa dapatan menarik berdasarkan warna buah.
Anggur ungu menunjukkan kandungan polifenol dan triterpena yang lebih tinggi berbanding jenis berwarna lain.
Anggur merah pula mempunyai paras asid folik dan L-askorbik yang lebih tinggi.
Sementara itu, anggur hitam dari Yaman mencatatkan jumlah antioksida sebanyak 6,755.3 mg AAE/kg, tertinggi antara 14 jenis yang dianalisis dalam kajian tersebut.
Aktiviti antioksida juga dilaporkan mempunyai hubungan positif dengan kandungan fenolik dan flavonoid.
Bukan isi buah sahaja yang bernilai
Salah satu aspek menarik dalam dokumen ialah nilai pemakanan bahagian sampingan tanaman anggur.
Biji, daun, tangkai dan pomace atau hampas anggur semuanya mempunyai potensi pemakanan dan industri.
Biji anggur
Biji anggur mengandungi sekitar:
- 40% serat
- 16% minyak
- 11% protein
- 7% fenol kompleks
Biji juga merupakan sumber proantosianidin yang mempunyai aktiviti pembersihan radikal bebas.
Tepung biji anggur pula mempunyai kandungan protein, lemak dan serat dietari sekitar 1.5 kali lebih tinggi berbanding ekstraknya.
Daun anggur juga mempunyai nilai nutrisi
Daun anggur mengandungi pelbagai nutrien dan asid lemak.
Dokumen menyatakan bahawa asid lemak C18:3 atau omega-3 merupakan asid lemak dominan dalam daun dan menyumbang kira-kira 50% daripada jumlah asid lemak. Nisbah PUFA/SFA pula sekitar 3.
Dapatan ini menunjukkan bahawa daun anggur bukan sekadar hasil sampingan pertanian, tetapi berpotensi digunakan sebagai bahan makanan atau produk fungsi.
Tangkai anggur turut mempunyai sebatian berguna
Tangkai anggur didapati kaya dengan triptofan, selenium dan sebatian fenolik.
Varieti Touriga Nacional dilaporkan mempunyai paras selenium, fenolik dan kapasiti antioksida tertinggi antara sampel yang dikaji.
Ini memberikan potensi kepada tangkai anggur untuk digunakan dalam pembangunan bahan fungsi atau produk bernilai tambah.
Pomace anggur juga bernilai
Pomace ialah campuran kulit, biji dan bahagian pepejal yang tinggal selepas pemprosesan anggur.
Dokumen menyatakan bahawa pomace anggur mempunyai kandungan serat dietari yang tinggi, manakala kalsium, kalium dan fosforus merupakan antara mineral utama.
Daripada perspektif ekonomi kitaran, sisa industri anggur mempunyai potensi untuk digunakan semula dalam makanan fungsi dan nutrasetikal.
Penyimpanan boleh mengurangkan nilai pemakanan
Nilai pemakanan anggur tidak kekal sama selepas penuaian.
Dokumen menyatakan bahawa komposisi nutrien berkurangan secara beransur-ansur sepanjang penyimpanan. Walau bagaimanapun, penggunaan salutan kalsium klorida dan gel aloe vera dilaporkan mampu memperlahankan penurunan tersebut.
Ini menunjukkan bahawa teknologi pascatuai boleh memainkan peranan penting dalam mengekalkan kualiti pemakanan buah.
Amalan pertanian turut mengubah komposisi buah
Kaedah pembajakan, penggunaan baja organik dan sistem pengurusan ladang boleh mempengaruhi kandungan asid organik, gula dan vitamin dalam buah anggur.
Dalam satu kajian terhadap anggur teknikal di Rusia, penggunaan baja bio selama tiga tahun dikaitkan dengan peningkatan kandungan asid organik dan pengurangan residu toksik sehingga 50%.
Ini menunjukkan bahawa nilai pemakanan buah bukan hanya sifat genetik, tetapi turut dipengaruhi oleh cara tanaman diurus.
Bagaimana anggur dikaitkan dengan kesihatan?
Dokumen mengaitkan anggur dengan pelbagai potensi manfaat kesihatan, terutama melalui kandungan sebatian bioaktif seperti resveratrol.
Resveratrol dan polifenol lain mempunyai sifat antioksida dan neuroprotektif yang menjadi asas kepada banyak penyelidikan tentang peranan anggur dalam kesihatan kardiovaskular, diabetes jenis 2 dan penyakit kronik tertentu.
Walau bagaimanapun, manfaat kesihatan buah seharusnya dilihat sebagai sebahagian daripada pola pemakanan keseluruhan dan bukan sebagai rawatan tunggal bagi sesuatu penyakit.
Kesimpulan
Anggur ialah buah yang mempunyai nilai pemakanan yang luas. Ia membekalkan air, karbohidrat, vitamin, mineral dan pelbagai sebatian bioaktif.
Nilai anggur juga tidak terhad kepada isi buah. Biji mengandungi serat, minyak, protein dan proantosianidin; daun kaya dengan asid lemak omega-3; tangkai mengandungi selenium dan fenolik; manakala pomace kaya dengan serat dan mineral.
Pada masa yang sama, komposisi nutrien sangat dipengaruhi oleh varieti, lokasi, warna buah, amalan pertanian dan tempoh penyimpanan.
Secara keseluruhannya, anggur boleh dianggap sebagai buah yang bukan sahaja bernilai dari sudut pemakanan tetapi juga mempunyai potensi besar dalam pembangunan makanan fungsi dan produk bernilai tambah.
Kata Kunci
anggur, Vitis vinifera, nilai pemakanan anggur, nutrisi anggur, karbohidrat, fruktosa, glukosa, vitamin C, vitamin K, vitamin B1, vitamin B6, kalium, magnesium, kalsium, besi, zink, polifenol, resveratrol, kuersetin, antosianin, proantosianidin, katekin, antioksida, biji anggur, tepung biji anggur, daun anggur, pomace anggur, makanan fungsi, nutrasetikal, kesihatan kardiovaskular
Sumber Rujukan
Aamri, A. A., Rubkhi, Z. A. A., & Abri, A. S. A. (2020). Evaluation of nutritional fact and study of various physicochemical parameters of black, green and red grapes samples in the local fruit market.
Bhutani, M., Gaur, S. S., Shams, R., Dash, K., Shaikh, A., & Béla, K. (2025). Valorization of grape by-products: Insights into sustainable industrial and nutraceutical applications. Future Foods.
De Almeida Sousa Cruz, M. A., et al. (2024). Insights into grape-derived health benefits: A comprehensive overview. Food Production, Processing and Nutrition, 6.
Fernandes, R., et al. (2025). Grape stems as sources of tryptophan and selenium: Functional properties and antioxidant potential. Food Chemistry: X, 26.
Guardianelli, L. M., et al. (2025). Nutritional and antioxidant valorization of grape pomace from Argentinian Vino De La Costa and Italian Cabernet wines. Foods, 14.
Hatterman-Valenti, H., Kaya, O., Y?lmaz, T., Ate?, F., & Turan, M. (2024). Phenolic, amino acid, mineral, and vitamin contents during berry development in ‘Italia’ and ‘Bronx Seedless’ grape cultivars. Horticulturae.
Hazbawi, I., Nia, A. E., & Taghipour, S. (2026). Optimization of the nutritional value of grape (Vitis vinifera L. cv. Yaghouti) under the influence of storage time, CaCl? and aloe vera gel coatings using response surface methodology. LWT.
Hoang, S., Le, T., & Lê, T. (2025). Preliminary investigation on nutritional values of grapes from three grapevine varieties (Vitis vinifera L.) planted in Ninh Thuan province. Ciência e Técnica Vitivinícola.
Hou, H., et al. (2024). Compositional analysis of grape berries: Mapping the global metabolism of grapes. Foods, 13.
Ivanov, Y., Atanasova, M., & Godjevargova, T. (2025). Nutritional and functional values of grape seed flour and extract for production of antioxidative dietary supplements and functional foods. Molecules, 30.
Jebur, A., El-Sayed, R., & El-Demerdash, F. (2025). Grape seeds: Nutritional value, health advantages, and industrial applications. Food & Medicine Homology.
Kaya, O., Ate?, F., Daler, S., Keskin, N., & Turan, M. (2024). Integrating organic fertilization and soil tillage techniques to enhance the nutritional attributes of “Royal” grapes. Food and Energy Security.
Kurt, A., et al. (2018). A nutritional evaluation of the berry of a new grape: ‘Karaerik’ (Vitis vinifera L.). International Journal of Food Studies.
Maia, M., et al. (2021). More than just wine: The nutritional benefits of grapevine leaves. Foods, 10.
Murshed, F. A., Alnedhary, A., Almaqtari, M., & Al-Herdy, F. A. (2025). Method validation and determination of total antioxidants, polyphenols, flavonoids, and vitamin C contents in Yemeni grapes.
Vorobyeva, T. N., Prakh, A., & Belkov, A. S. (2017). Nutritional value of grapes of technical grades. Polythematic Online Scientific Journal of Kuban State Agrarian University.
