Pengikatan batang atau girdling ialah teknik membuang jalur kulit kayu pada dahan atau batang pokok. Teknik ini digunakan dalam pelbagai tanaman buah untuk meningkatkan hasil. Penyelidik di Malaysia telah menguji beberapa bentuk pengikatan pada jambu air, dan hasilnya sangat menarik. Artikel ini menerangkan apa itu pengikatan, bagaimana ia berfungsi dan apa yang ditemui oleh kajian.
Apakah Pengikatan Batang?
Kulit kayu pokok mengandungi floem, iaitu saluran yang mengangkut gula hasil fotosintesis dari daun ke bahagian lain, termasuk akar. Apabila jalur kulit kayu dibuang, aliran gula ke akar terganggu buat sementara waktu. Akibatnya, lebih banyak gula kekal di bahagian atas pokok dan tersedia untuk bunga dan buah. Kajian Malaysia menggelar teknik ini sebagai tekanan floem [1].
Kajian di Malaysia
Kajian pertama: hasil dan kualiti
Kajian tiga musim dari Januari 2009 hingga Mei 2010 menguji lima teknik pengikatan pada jambu air, iaitu I-25%, berbentuk C, berbentuk V, I-50% dan 100%. Pengikatan dilakukan tiga minggu sebelum berbunga setiap musim [2].
Dapatan utama:
Pengikatan berbentuk C meningkatkan perkembangan jambak bunga, pengekalan buah, saiz buah, klorofil daun dan bahan kering.
Pengikatan berbentuk C menghasilkan pertumbuhan buah yang lebih pantas, saiz akhir terbesar, serta bilangan dan berat buah yang lebih tinggi.
Dari segi kualiti, pengikatan berbentuk C meningkatkan jumlah gula sebanyak 87%, fenolik sebanyak 28% dan antosianin sebanyak 138% berbanding kawalan.
Pengikatan berbentuk V meningkatkan flavonoid sebanyak 150%.
Semua teknik pengikatan meningkatkan aktiviti antioksidan buah.
Kajian kedua: Jambu Madu merah
Kajian dari Disember 2008 hingga Oktober 2010 pada jambu air merah varieti Jambu Madu, dengan pengikatan dilakukan dua minggu sebelum berbunga, mendapati [1]:
| Teknik | Kesan utama |
|---|---|
| Berbentuk C | Set buah dan klorofil terbaik; saiz, hasil, jus dan kemanisan meningkat |
| 50% | Mengurangkan gugur buah |
| Berbentuk V | Meningkatkan bilangan putik, mengurangkan gugur putik |
| Berbentuk I | Kandungan kalium tertinggi dalam jus |
| 100% | Perkembangan warna kulit tertinggi |
Penyelidik menyimpulkan bahawa pengikatan berbentuk C dua minggu sebelum berbunga menghasilkan pertumbuhan, hasil dan kualiti buah yang lebih baik [1].
Pengikatan Berbentuk S
Kajian lain menguji pengikatan berbentuk S tiga minggu sebelum berbunga [3][4]:
Pengikatan S menghasilkan gugur putik dan gugur buah terendah berbanding kawalan.
Pertumbuhan buah lebih pantas dengan saiz akhir terbaik.
Set buah, berat buah dan kemanisan meningkat dengan ketara.
Rekahan buah berkurang, begitu juga keasidan.
Penyelidik mengesyorkan pengikatan berbentuk S sebagai amalan standard industri untuk meningkatkan set dan kualiti buah [4].
Bagaimana Pengikatan Berfungsi?
Kajian tesis di Malaysia mendapati pengikatan bukan sahaja meningkatkan pertumbuhan dan warna buah, tetapi juga memperbaiki ciri fisiologi daun serta meningkatkan kandungan kalium, gula, fenolik, flavonoid dan antosianin dalam buah [5]. Ulasan dari Malaysia menyatakan pengikatan berbentuk C dan V tiga minggu sebelum berbunga meningkatkan bilangan bunga dan mengurangkan gugur buah pramatang [6].
Risiko dan Langkah Berjaga-jaga
Walaupun berkesan, pengikatan ialah teknik yang mencederakan pokok. Pengikatan yang terlalu dalam atau terlalu lebar boleh melemahkan atau membunuh dahan. Kajian Malaysia menguji pelbagai lebar dan bentuk, dan pengikatan 100% (mengelilingi sepenuhnya) tidak memberikan hasil terbaik dari segi hasil keseluruhan, walaupun meningkatkan warna [1]. Ini menunjukkan teknik separa seperti bentuk C lebih seimbang.
Selain itu, kajian dijalankan pada pokok matang yang sihat. Pokok muda atau lemah mungkin tidak dapat bertahan dengan baik.
Gabungan dengan Teknik Lain
Kajian tesis Malaysia mengesyorkan gabungan pengawal atur tumbesaran seperti 50 mg/L GA3, 10 mg/L NAA atau 2,4-D, 20 mM hidrogen peroksida dan pengikatan berbentuk C untuk hasil dan kualiti yang lebih baik [5]. Kajian di Vietnam pula membandingkan pengikatan S dengan penjarangan buah dan pembungkusan bersama semburan 2,4-D [3].
Panduan Praktikal
1. Lakukan pengikatan dua hingga tiga minggu sebelum berbunga [2][1].
2. Pilih bentuk C atau S berbanding pengikatan penuh [1][4].
3. Gunakan alat yang tajam dan bersih untuk mengelakkan jangkitan.
4. Lakukan hanya pada pokok yang sihat dan matang.
5. Cuba pada beberapa dahan dahulu untuk melihat tindak balas pokok anda.
6. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
7. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang teknik yang betul.
Pengikatan dan Warna Buah
Salah satu manfaat pengikatan yang paling ketara ialah warna buah. Pengikatan 100% menghasilkan perkembangan warna kulit tertinggi antara semua rawatan dalam kajian Jambu Madu [1], dan pengikatan berbentuk C meningkatkan antosianin lebih dua kali ganda [2]. Bagi jambu air merah, warna yang lebih terang biasanya menarik minat pembeli dan boleh meningkatkan harga jualan.
Kesimpulan
Kajian di Malaysia mendapati pengikatan batang berbentuk C, dilakukan dua hingga tiga minggu sebelum berbunga, meningkatkan set buah, saiz, hasil dan kualiti jambu air, termasuk peningkatan jumlah gula sebanyak 87% dan antosianin sebanyak 138%. Pengikatan berbentuk S turut mengurangkan gugur dan rekahan buah. Teknik ini berkesan tetapi perlu dilakukan dengan betul untuk mengelakkan kerosakan pokok.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pertanian khusus. Petani perlu merujuk Jabatan Pertanian dan MARDI sebelum mengamalkan teknik ini.
Rujukan
[1] M. Khandaker et al. (2012). Effects of the Phloemic Stress on the Growth, Development and Quality of Wax Apple (Syzygium samarangense) cv. Jambu madu. Sains Malaysiana.
[2] M. Khandaker et al. (2011). Application of girdling for improved fruit retention, yield and fruit quality in Syzygium samarangense under field conditions. International Journal of Agriculture and Biology.
[3] Minh Tuân et al. (2012). Effect of S-Girdling on Fruit Growth and Fruit Quality of Wax Apple. World Academy of Science, Engineering and Technology, International Journal of Biological, Biomolecular, Agricultural, Food and Biotechnological Engineering. DOI: 10.5281/zenodo.1071115.
[4] Minh Nguy?n et al. (2014). Response of Wax Apple Cultivars by Applied S-Girdling on Fruit Development and Fruit Quality. World Academy of Science, Engineering and Technology, International Journal of Biological, Biomolecular, Agricultural, Food and Biotechnological Engineering. DOI: 10.5281/zenodo.1094420.
[5] M. Khandaker (2012). Growth, development and quality of wax apple (Syzygium samarangense [Blume] Merrill & L. M. Perry) fruits as influenced by selected horticultural techniques / Mohammad Moneruzzaman Khandaker. Unknown Journal.
[6] M. Khandaker et al. (2016). Causes and Prevention of Fruit Drop of Syzygium Samarangense ( Wax Apple ) : A Review. Unknown Journal.
