Jambu batu (Psidium guajava) merupakan buah tropika yang mempunyai nilai pemakanan yang tinggi. Menariknya, bukan buah sahaja yang mempunyai potensi nutrisi, malah daun dan bijinya juga mempunyai profil nutrien yang tersendiri. Berdasarkan dokumen yang diberikan, jambu batu kaya dengan vitamin C, serat, mineral dan pelbagai sebatian fitokimia.
Komposisi Nutrisi Buah Jambu Batu
Buah jambu batu mengandungi kira-kira 80–84% air, selain 14.32 g karbohidrat, 2.55 g protein, 0.95 g lemak dan 5.4 g serat bagi setiap 100 g buah. Nilai tenaganya pula sekitar 68 kcal/100 g.
Kandungan serat yang agak tinggi menjadikan jambu batu menarik dari sudut pemakanan harian. Dalam dokumen, nilai tenaga yang rendah turut dikaitkan dengan potensinya dalam diet pengurusan berat badan dan diabetes.
Sangat Kaya dengan Vitamin C
Antara ciri nutrisi paling menonjol pada jambu batu ialah kandungan vitamin C.
Dokumen menyatakan bahawa kandungan vitamin C buah jambu batu berada antara 80 hingga 300 mg/100 g, dan dilaporkan boleh melebihi kandungan oren sekitar 4 hingga 6 kali ganda.
Selain vitamin C, buah ini turut mengandungi vitamin A serta beberapa vitamin B seperti tiamina, riboflavina, niasin dan asid pantotenat.
Sumber Mineral
Jambu batu juga membekalkan pelbagai mineral.
Antara mineral yang dinyatakan dalam dokumen ialah kalium, kalsium, fosforus, magnesium dan zat besi. Kandungan kalium dilaporkan sekitar 417 mg/100 g.
Kandungan mineral ini melengkapkan profil pemakanan buah, terutama apabila digabungkan dengan serat dan vitamin C yang tinggi.
Kaya Fitokimia
Selain nutrien asas, buah jambu batu turut mengandungi pelbagai sebatian fitokimia.
Antaranya ialah likopena, luteina, zeaksantina, pektin dan polifenol, termasuk flavonoid seperti kuersetin.
Sebatian-sebatian ini penting kerana ia menyumbang kepada nilai antioksidan dan fungsi bioaktif buah.
Daun Jambu Batu Juga Bernilai Nutrisi
Daun jambu batu mempunyai komposisi yang agak berbeza daripada buah.
Dalam bahan kering, daun dilaporkan mengandungi sekitar 9.73% protein, vitamin C sebanyak 103 mg/100 g dan kalsium sebanyak 1660 mg/100 g.
Dokumen turut menyatakan bahawa daun mempunyai kepekatan beberapa mineral seperti kalsium, fosforus, magnesium dan zat besi serta vitamin B yang lebih tinggi berbanding buah.
Polifenol total dalam daun pula dilaporkan mencecah 1717 mg GAE/g, menunjukkan potensi antioksidan yang tinggi.
Biji Jambu Batu Bukan Sekadar Sisa
Biji jambu batu juga mempunyai nilai nutrisi tersendiri.
Dokumen merekodkan bahawa biji mengandungi sekitar 11.7% serat, 6.1% protein, 7.6% lemak dan 87.44 mg/100 g vitamin C.
Kehadiran serat, protein dan asid lemak menjadikan biji berpotensi digunakan sebagai bahan tambahan dalam pembangunan makanan berfungsi.
Perbezaan antara Buah, Daun dan Biji
Jika dibandingkan secara ringkas:
| Bahagian | Nutrien utama |
|---|---|
| Buah | Vitamin C, karbohidrat, serat, kalium |
| Daun | Protein, mineral, vitamin C, vitamin B, polifenol |
| Biji | Serat, protein, lemak, vitamin C |
Dokumen menunjukkan bahawa setiap bahagian mempunyai kelebihan yang berbeza. Buah lebih menonjol dari segi vitamin C dan kalium, daun kaya mineral serta polifenol, manakala biji mempunyai kandungan serat dan lemak yang menarik.
Kandungan Nutrien Berbeza Mengikut Kultivar
Nilai nutrisi jambu batu tidak semestinya sama bagi semua varieti.
Sebagai contoh, kultivar Karela dilaporkan mempunyai kandungan fenol sebanyak 125.77 mg GAE/g dan flavonoid sebanyak 92.38 mg QE/g dalam ekstrak daun metanol.
Varieti merah-oren dari Kenya pula mempunyai serat dan zat besi lebih tinggi, manakala varieti putih menunjukkan kandungan vitamin C yang lebih tinggi dalam kajian tersebut.
Kultivar Kazi dari Bangladesh pula merekodkan kandungan asid askorbik tertinggi, iaitu 195.59 mg/100 g berbanding empat varieti yang diuji.
Perbezaan ini menunjukkan bahawa varieti memainkan peranan besar dalam menentukan nilai nutrisi sesuatu buah.
Faktor Agronomi Juga Mempengaruhi Nutrisi
Selain varieti, kandungan nutrien juga dipengaruhi oleh keadaan penanaman.
Dokumen menyatakan bahawa keadaan agronomi, komposisi tanah dan iklim boleh mempengaruhi kandungan nutrien buah jambu batu.
Ini bermakna nilai nutrisi sesuatu buah tidak ditentukan oleh genetik semata-mata, tetapi juga oleh persekitaran tempat tanaman dibesarkan.
Kesimpulan
Jambu batu merupakan buah tropika yang sangat bernilai dari sudut pemakanan. Ia kaya dengan vitamin C, serat, kalium dan pelbagai fitokimia seperti likopena, karotenoid serta polifenol.
Keistimewaan jambu batu ialah bukan buah sahaja yang berguna. Daun mempunyai kandungan mineral dan polifenol yang tinggi, manakala biji mengandungi serat, protein dan lemak yang berpotensi untuk pembangunan produk makanan berfungsi.
Namun, kandungan nutrien boleh berubah antara kultivar dan mengikut faktor agronomi seperti tanah dan iklim. Oleh itu, jambu batu lebih tepat dilihat sebagai tanaman yang mempunyai nilai nutrisi menyeluruh pada buah, daun dan bijinya.
Sumber Rujukan
Angulo-López, J. E., Flores-Gallegos, A. C., Torres-León, C., Ramírez-Guzmán, K. N., Martínez, G. A., & Aguilar, C. N. (2021). Guava (Psidium guajava L.) Fruit and Valorization of Industrialization By-Products. Processes.
Azam, M., Hameed, L., Qadri, R., et al. (2020). Postharvest ascorbic acid application maintained physiological and antioxidant responses of Guava (Psidium guajava L.) at ambient storage. Food Science and Technology International.
Edepalli, E., Lakshmi, N. V. S., Kumar, S., et al. (2022). A review on nutritional and medicinal properties of guava (Psidium guajava L.). Annals of Phytomedicine: An International Journal.
Emam, Y., Abdou, R., Younis, I., & Farag, M. A. (2025). Metabolomics in guava: a comprehensive review of quality, agricultural traits, composition, and nutraceutical applications of Psidium guajava fruits and byproducts. Phytochemistry Reviews, 25, 3455–3477.
Gayathri, S., Shanmugasundaram, K., Auxcilia, J., et al. (2025). Exploring the nutritional value and therapeutic potential of Guava (Psidium guajava L.) seeds and leaves: Bioactive compounds and their industrial applications. Annals of Phytomedicine.
Islam, M., Basri, R., Rahman, M. S., Uddin, M. N., Islam, M., & Hossain, S. (2022). Nutritional Assessment of Guava for Quality Jelly Production. Malaysian Journal of Halal Research, 5, 24–32.
Khan, F., Akhtar, S., Qamar, M., et al. (2025). A comprehensive review on guava: Nutritional profile, bioactive potential, and health-promoting properties of its pulp, peel, seeds, pomace and leaves. Trends in Food Science & Technology.
Khanna, S., Singh, P., Chauhan, P., & Chauhan, E. (2025). Medicinal and Nutritional Potential of Guava Leaves: A Natural Remedy for Health and Wellness. Journal of Advances in Food Science & Technology.
Kumar, M., Kapoor, S., Dhumal, S. S., et al. (2022). Guava (Psidium guajava L.) seed: A low-volume, high-value byproduct for human health and the food industry. Food Chemistry, 386, 132694.
Naseer, S., Hussain, S., Naeem, N., Pervaiz, M., & Rahman, M. (2018). The phytochemistry and medicinal value of Psidium guajava (guava). Clinical Phytoscience, 4, 1–8.
Oriwo, V., Wairagu, N., Ojung’a, S., Okello, P., & Mullah, J. A. (2025). Nutritional Composition of White and Reddish-Orange Guava (Psidium guajava) L. Varieties Growing in Homa Bay County, Kenya. East African Journal of Forestry and Agroforestry.
Raj, M. S. A., Amalraj, S., Alarifi, S., et al. (2023). Nutritional Composition, Mineral Profiling, In Vitro Antioxidant, Antibacterial and Enzyme Inhibitory Properties of Selected Indian Guava Cultivars Leaf Extract. Pharmaceuticals, 16.
Rna, K., Ki, A., Na, R., Mz, I., & Mf, I. (2023). Evaluation of physical characteristics and nutritional status of market available Guava (Psidium guajava L.) of Noakhali district in Bangladesh. Journal of Agriculture, Food and Environment.
Singh, K. K., Kumar, P., Rani, P., et al. (2023). Physico-Chemical Characteristics of Different Guava (Psidium guajava L.) Cultivars: A Review. Plant Archives.
Tomar, M., Amarowicz, R., Saurabh, V., et al. (2021). Guava (Psidium guajava L.) Leaves: Nutritional Composition, Phytochemical Profile, and Health-Promoting Bioactivities. Foods, 10.
Zaid, A., Prajapati, P., Singh, P., et al. (2024). Molecular exploration and nutritional composition of Guava. International Journal of Advanced Biochemistry Research.
Keyword: jambu batu, Psidium guajava, nutrisi jambu batu, vitamin C, asid askorbik, serat makanan, kalium, kalsium, magnesium, zat besi, likopena, karotenoid, luteina, zeaksantina, pektin, polifenol, flavonoid, kuersetin, daun jambu batu, biji jambu batu, antioksidan, makanan berfungsi, kultivar jambu batu, varieti jambu batu, buah tropika, fitokimia
