Struktur Pelindung Hujan atau SPH ialah sistem perlindungan tanaman yang direka untuk menghalang hujan daripada terkena terus pada tanaman. Sistem ini banyak digunakan dalam penanaman melon, terutama di kawasan tropika lembap yang mempunyai hujan tinggi dan keadaan persekitaran yang boleh meningkatkan risiko penyakit serta kerosakan tanaman. Berdasarkan dokumen yang diberikan, penggunaan SPH bukan sahaja membantu melindungi tanaman daripada hujan, tetapi juga dikaitkan dengan pematangan lebih awal, peningkatan hasil dan kualiti buah serta pengurangan serangan penyakit dan perosak.

Dalam pengeluaran melon intensif, SPH sering digabungkan dengan sistem fertigasi, kultur tanpa tanah dan pengairan titisan. Gabungan ini mewujudkan persekitaran yang lebih terkawal berbanding penanaman di ladang terbuka.

Mengapa melon sesuai ditanam di bawah SPH?

Melon ialah tanaman yang sensitif terhadap keadaan persekitaran, khususnya hujan berlebihan dan kelembapan yang tinggi. Dalam kawasan tropika lembap, hujan boleh mengganggu pengurusan air, meningkatkan kelembapan persekitaran dan mendedahkan tanaman kepada keadaan yang kurang sesuai.

SPH berfungsi sebagai lapisan perlindungan yang mengurangkan pendedahan terus kepada hujan sambil membolehkan pengusaha mengawal bekalan air melalui sistem pengairan.

Menurut dokumen, tanaman melon di bawah SPH menunjukkan pertumbuhan dan kualiti buah yang lebih baik berbanding penanaman di kawasan terbuka.

Kesan SPH terhadap pertumbuhan tanaman

Tanaman melon yang ditanam di bawah jaring pelindung hujan menunjukkan peningkatan beberapa parameter pertumbuhan.

Antara ciri yang dilaporkan lebih baik ialah:

Ketinggian tanaman;
Bilangan daun;
Berat buah; dan
Nilai Brix buah.

Keadaan ini menunjukkan bahawa perlindungan daripada hujan langsung, apabila digabungkan dengan pengurusan air dan nutrien yang lebih terkawal, boleh mewujudkan keadaan pertumbuhan yang lebih stabil.

Berat buah lebih tinggi di bawah SPH

Salah satu dapatan paling jelas dalam dokumen ialah perbezaan berat buah antara tanaman di bawah SPH dan ladang terbuka.

Sistem penanaman	Berat buah
Dalam SPH	1.51 kg/biji
Luar terbuka	1.10 kg/biji

Perbezaan ini bersamaan kira-kira 0.41 kg tambahan bagi setiap buah dalam keadaan kajian tersebut.

Dapatan ini menunjukkan bahawa perlindungan tanaman mempunyai potensi meningkatkan saiz atau pengisian buah.

Nilai Brix lebih tinggi

Selain berat buah, nilai Brix turut meningkat di bawah SPH.

Sistem	Brix
Dalam SPH	14.12 ± 0.83
Luar terbuka	12.24 ± 1.81

Brix lazimnya digunakan sebagai petunjuk kandungan pepejal larut dalam buah dan sering dikaitkan dengan tahap kemanisan melon.

Perbezaan ini menunjukkan bahawa SPH bukan sahaja mempengaruhi kuantiti hasil tetapi turut berkait dengan peningkatan kualiti makan.

Perbezaan gred buah

Dokumen turut menunjukkan perbezaan dari segi gred buah.

Di bawah SPH:

60% buah berada dalam Gred B.

Di kawasan terbuka:

53.33% buah berada dalam Gred C.

Walaupun dokumen tidak memberikan definisi terperinci bagi setiap gred, data tersebut menunjukkan bahawa pengeluaran terlindung menghasilkan taburan kualiti yang lebih baik dalam kajian berkenaan.

SPH dan pengurangan penyakit serta perosak

Salah satu manfaat utama SPH ialah mengurangkan kerosakan tanaman akibat cuaca serta serangan perosak dan penyakit yang lazim berlaku di luar struktur pelindung.

Perlindungan daripada hujan langsung boleh membantu mengurangkan keadaan tertentu yang menyokong perkembangan penyakit.

Namun, dokumen tidak menyenaraikan:

Jenis penyakit tertentu;
Jenis perosak;
Peratus pengurangan penyakit; atau
Mekanisme patogen tertentu.

Oleh itu, manfaat ini lebih tepat diterangkan sebagai pengurangan umum risiko kerosakan berdasarkan hasil kajian yang dirujuk.

Fertigasi dalam SPH

SPH lazimnya digunakan bersama fertigasi.

Dokumen menyatakan bahawa sistem fertigasi di dalam rumah jaring memberikan kesan positif yang signifikan terhadap:

Parameter pertumbuhan; dan
Permulaan pembungaan.

Fertigasi membolehkan air dan nutrien dihantar secara lebih terkawal kepada zon akar.

Dalam persekitaran terlindung, pengusaha mempunyai kawalan yang lebih besar terhadap input air kerana tanaman tidak banyak dipengaruhi oleh hujan secara langsung.

Produktiviti air

Salah satu nilai yang menarik dalam dokumen ialah produktiviti air bagi tanaman melon di bawah SPH.

Nilai yang dilaporkan ialah:

7.93 kg/m³.

Produktiviti air menggambarkan jumlah hasil yang diperoleh bagi setiap unit air yang digunakan.

Nilai ini menunjukkan bahawa pengairan di bawah SPH boleh dinilai bukan sahaja berdasarkan jumlah air yang diberikan, tetapi juga berapa banyak hasil yang dihasilkan daripada air tersebut.

Pengairan titisan dalam SPH

Sistem pengairan titisan yang digunakan dalam SPH dilaporkan beroperasi pada:

Tekanan: 0.8–3.0 psi;
Kadar aliran: 0.14–0.25 L/min; dan
Keseragaman pengairan: 66.06–89.72%.

Keseragaman pengairan penting kerana setiap pokok perlu menerima jumlah air dan larutan nutrien yang hampir seragam.

Jika keseragaman rendah, sebahagian pokok boleh menerima terlalu banyak air sementara pokok lain menerima terlalu sedikit.

Perbandingan varieti Golden Champ dan Glamour

Dokumen turut menyebut perbezaan prestasi varieti di bawah SPH.

Varieti Golden Champ menunjukkan prestasi pertumbuhan yang lebih baik berbanding Glamour dalam sistem tersebut.

Ini menunjukkan bahawa keberkesanan SPH masih dipengaruhi oleh faktor varieti.

Tidak semua varieti semestinya memberikan tindak balas yang sama walaupun ditanam di bawah struktur dan sistem pengairan yang serupa.

Jenis SPH yang biasa digunakan

Dokumen menyatakan bahawa SPH jaring atau netted rain shelter ialah jenis yang paling lazim digunakan untuk melon.

Sistem ini biasanya digabungkan dengan:

Kultur tanpa tanah; dan
Sistem fertigasi.

Kombinasi ini membolehkan kawalan yang lebih baik terhadap air, nutrien dan persekitaran fizikal tanaman.

SPH tetap dan boleh ditarik balik

SPH boleh direka sebagai:

Struktur tetap; atau
Struktur boleh ditarik balik (retractable).

Dalam struktur boleh ditarik balik, bahagian pelindung boleh dialihkan ketika diperlukan untuk operasi pengurusan ladang.

Reka bentuk ini memberi fleksibiliti lebih tinggi, khususnya apabila perlindungan daripada hujan hanya diperlukan pada masa tertentu.

Struktur berbingkai keluli

Dokumen turut memberikan contoh reka bentuk struktur berbingkai keluli dengan jalur akrilik lutsinar.

Struktur tersebut dilaporkan mampu:

Menapis sekitar 65% kerpasan atmosfera; dan
Membenarkan transmisi cahaya PAR melebihi 90%.

PAR ialah photosynthetically active radiation, iaitu bahagian cahaya yang boleh digunakan tumbuhan untuk fotosintesis.

Reka bentuk SPH yang baik perlu melindungi tanaman daripada hujan tanpa mengurangkan cahaya secara berlebihan.

SPH berbentuk terowong

Satu lagi reka bentuk yang disebut ialah SPH berbentuk terowong menggunakan terpal lutsinar.

Terpal boleh:

Digulung sebelum hujan;
Dibuka semula selepas hujan;
Mengurangkan beban angin; dan
Memudahkan laluan mesin pertanian.

Reka bentuk ini menunjukkan bahawa SPH boleh disesuaikan mengikut sistem ladang, cuaca dan keperluan operasi.

SPH bukan sekadar perlindungan hujan

Walaupun namanya Struktur Pelindung Hujan, fungsi SPH dalam pengeluaran melon sebenarnya lebih luas.

Ia boleh membantu menghasilkan persekitaran pengeluaran yang lebih terkawal dari segi:

Air;
Pembajaan;
Kualiti buah;
Risiko cuaca; dan
Jadual penanaman.

Dokumen menyatakan bahawa persekitaran dalaman SPH membolehkan pengeluaran melon sepanjang tahun, termasuk semasa musim hujan.

Ini merupakan kelebihan penting bagi kawasan tropika yang mempunyai musim hujan yang panjang.

Kombinasi fertigasi dan baja daun

Dokumen melaporkan bahawa kombinasi fertigasi dan baja daun di bawah SPH menghasilkan:

77.78% buah Gred A

dan

tiada buah Gred C direkodkan.

Dapatan ini menunjukkan bahawa kualiti buah tidak bergantung kepada struktur semata-mata.

Pengurusan nutrien di dalam struktur turut memainkan peranan penting.

Pengeluaran sepanjang tahun

Salah satu manfaat komersial utama SPH ialah kemampuan mengurangkan kebergantungan kepada musim kering.

Dalam sistem ladang terbuka, hujan boleh menyebabkan gangguan kepada:

Pengairan;
Fertigasi;
Operasi ladang; dan
Kualiti tanaman.

Dengan SPH, persekitaran lebih terkawal dan pengeluaran boleh diteruskan walaupun pada musim hujan.

Aspek ekonomi

Dokumen turut memberikan analisis ekonomi sistem pengeluaran di bawah SPH.

Dalam satu kajian, tempoh pulang modal dilaporkan serendah:

10 bulan.

Walau bagaimanapun, angka ini khusus kepada reka bentuk projek, skala dan andaian ekonomi kajian tersebut.

Ia tidak semestinya berlaku pada semua kebun melon.

Pelaburan awal

Pelaburan awal yang dinyatakan ialah sekitar:

RM571,000 seekar.

Jumlah ini sangat besar dan menunjukkan bahawa sistem SPH berskala komersial memerlukan modal yang tinggi.

Oleh itu, perancangan ekonomi perlu mempertimbangkan:

Kos struktur;
Sistem fertigasi;
Bahan tanaman;
Tenaga kerja;
Baja;
Pengairan;
Penyelenggaraan; dan
Harga jualan buah.

Potensi pengeluaran tahunan

Dengan penjadualan 10 struktur pelindung secara berperingkat, kajian yang dirujuk menganggarkan potensi pengeluaran sebanyak:

75,200 kg melon setahun.

Penjadualan berperingkat penting kerana ia membolehkan penuaian berlaku pada masa yang berbeza.

Ini membantu menyediakan bekalan yang lebih berterusan kepada pasaran.

Penjadualan tanaman meningkatkan penggunaan struktur

Struktur SPH merupakan aset modal yang mahal.

Oleh itu, keuntungan tidak hanya bergantung kepada hasil setiap musim tetapi juga kepada seberapa cekap struktur digunakan sepanjang tahun.

Penjadualan tanam dan tuai membolehkan:

Struktur digunakan berulang kali;
Penuaian diagihkan;
Bekalan pasaran lebih konsisten; dan
Pulangan modal dipercepatkan.

Dokumen mengaitkan jadual pengeluaran yang tersusun dengan keuntungan dan tempoh pulang modal yang lebih singkat.

Kos baja per pokok

Kos baja yang dilaporkan bagi setiap pokok melon ialah sekitar:

RM1.84 hingga RM2.08 sepokok.

Nilai ini boleh digunakan sebagai contoh kos dalam kajian berkenaan, tetapi tidak boleh dianggap sebagai kadar semasa atau universal kerana harga baja dan sistem pengurusan boleh berubah.

Perbandingan SPH dan ladang terbuka

Secara ringkas, dokumen memberikan perbandingan berikut:

Aspek	Dalam SPH	Ladang terbuka
Berat buah	1.51 kg/biji	1.10 kg/biji
Brix	14.12 ± 0.83	12.24 ± 1.81
Gred dominan	60% Gred B	53.33% Gred C
Perlindungan hujan	Ada	Tiada
Kawalan pengairan	Lebih terkawal	Lebih dipengaruhi hujan
Pengeluaran musim hujan	Lebih praktikal	Lebih berisiko

Angka utama dalam jadual ini datang daripada perbandingan pada halaman pertama dokumen.

Kelebihan utama SPH untuk melon

Daripada keseluruhan dokumen, kelebihan SPH boleh diringkaskan kepada beberapa perkara utama.

Pertama, melindungi tanaman daripada hujan langsung.

Ini memberikan kawalan lebih baik terhadap bekalan air.

Kedua, meningkatkan pertumbuhan tanaman.

Ketinggian dan bilangan daun dilaporkan lebih baik.

Ketiga, meningkatkan berat buah.

Buah dalam SPH mencapai 1.51 kg berbanding 1.10 kg di luar.

Keempat, meningkatkan kemanisan.

Brix meningkat daripada 12.24 kepada 14.12 dalam kajian perbandingan.

Kelima, meningkatkan kualiti gred buah.

Gabungan fertigasi dan baja daun menghasilkan 77.78% buah Gred A dalam satu kajian.

Keenam, mengurangkan kerosakan cuaca, penyakit dan perosak.

Ketujuh, membolehkan pengeluaran sepanjang tahun termasuk musim hujan.

Tetapi SPH juga memerlukan pengurusan yang baik

Penggunaan SPH tidak bermaksud tanaman secara automatik menghasilkan buah berkualiti tinggi.

Prestasi masih bergantung kepada:

Varieti;
Sistem pengairan;
Keseragaman titisan;
Baja;
Pengurusan fertigasi;
Penjadualan tanaman; dan
Reka bentuk struktur.

Contohnya, keseragaman pengairan yang dilaporkan berada antara 66.06 hingga 89.72%, menunjukkan bahawa prestasi sistem pengairan sendiri boleh berubah.

Apa yang perlu diberi perhatian sebelum membina SPH?

Berdasarkan dokumen, beberapa pertimbangan penting ialah:

Komponen	Pertimbangan
Struktur	Tetap atau boleh ditarik balik
Bahan bumbung	Perlu melindungi hujan tetapi membenarkan cahaya
Pengairan	Tekanan, kadar aliran dan keseragaman
Varieti	Tindak balas varieti tidak sama
Fertigasi	Perlu disesuaikan dengan pertumbuhan
Jadual tanaman	Penting untuk penggunaan struktur maksimum
Modal	Pelaburan awal boleh sangat tinggi
Pasaran	Perlu menyokong pengeluaran berterusan

Had maklumat dalam dokumen

Walaupun dokumen memberikan banyak maklumat berguna, beberapa perkara tidak dihuraikan secara khusus, antaranya:

Dimensi optimum struktur;
Ketinggian SPH;
Jenis dan ketebalan plastik;
Kos pembinaan semasa;
Jangka hayat struktur;
Kadar pengudaraan;
Suhu dan kelembapan optimum di dalam SPH;
Pengurusan penyakit khusus;
Populasi pokok per unit kawasan; dan
Analisis ekonomi mengikut harga melon semasa.

Oleh itu, angka kos dan hasil yang diberikan perlu difahami sebagai keputusan daripada kajian tertentu, bukan piawai mutlak untuk semua pengusaha.

Kesimpulan

Struktur Pelindung Hujan mempunyai peranan penting dalam pengeluaran melon di kawasan tropika lembap. Berdasarkan dokumen, penggunaan SPH dikaitkan dengan peningkatan pertumbuhan, berat buah, nilai Brix, gred hasil dan produktiviti air, sambil mengurangkan risiko kerosakan akibat cuaca, penyakit dan perosak.

Kelebihan SPH menjadi lebih ketara apabila digabungkan dengan sistem fertigasi, pengairan titisan yang seragam, pemilihan varieti yang sesuai dan penjadualan tanaman yang baik.

Namun, sistem ini memerlukan modal yang besar dan tahap pengurusan yang lebih tinggi. Oleh itu, kejayaan SPH bukan hanya bergantung kepada kewujudan struktur pelindung, tetapi kepada integrasi struktur + varieti + air + nutrien + jadual tanaman + pengurusan ekonomi.

Kata kunci: struktur pelindung hujan, SPH melon, rain shelter, tanaman melon, Cucumis melo, fertigasi melon, rock melon, rumah jaring, netted rain shelter, pengairan titisan, produktiviti air, Brix melon, kualiti buah melon, berat buah melon, Golden Champ, Glamour, kultur tanpa tanah, protected cultivation, pengeluaran melon musim hujan, gred buah melon, pengairan fertigasi, reka bentuk SPH, ekonomi tanaman melon

Sumber Rujukan

Abdullah, F. (2011). Effect of fertigation system under rain-shelter on sun melon growth.

Bachakdjian, L., Blanchet, G., Gosme, M., Bourdoncle, J.-F., & Dupraz, C. (2024). Drought field experiments: How to adapt rainout shelters to agroforestry? Agroforestry Systems, 98, 3287–3301.

Feng-Ling, G. (2009). Preliminary study on melon production in rainy season with protected culture. Hubei Agricultural Sciences.

Gopika, P., & Varughese, A. (2024). Vertical farming structure for homestead vegetable cultivation within rainshelter. Agricultural Research Journal.

Jaafar, N. (2014). Fertigated rock melon (Cucumis melo L. cv. Golden Champ and Glamour) production under netted rain shelter using autopot.

Jusoh, M., Adnan, N., Muttalib, M. F. A., & Katimon, A. (2020). Performance evaluation of drip irrigation system and water productivity of rock melon grown inside netted rain house shelter. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 549.

Kant, S., Thoday-Kennedy, E., Joshi, S., Vakani, J., Hughes, J., Maphosa, L., Sadler, A., Menidis, M., Slater, A., & Spangenberg, G. (2016). Automated rainout shelter’s design for well-defined water stress field phenotyping of crop plants. Crop Science, 57, 327–331.

Khirulthzam, A. F. M. (2015). Effect of protected cultivation under netted rain-shelter with fertigation on the production of chili (Capsicum spp.) and rockmelon (Cucumis melo L.).

Kundel, D., Meyer, S., Birkhofer, H., Fliessbach, A., Mäder, P., Scheu, S., Van Kleunen, M., & Birkhofer, K. (2018). Design and manual to construct rainout-shelters for climate change experiments in agroecosystems. Frontiers in Environmental Science, 6.

Noor, H., Ahmad, H., & Sayuti, Z. (2019). Effect of mycorrhiza, fertilizers and planting media on rock melon (Cucumis melo Linn. cv. Glamour) growth using the Canopytechture structure.

Redzuan, N. (2013). Fertigated rock melon production under netted rain shelter and outside.

Shukri, N. A. (2014). Fertigated rock melon (Cucumis melo L. cv. Glamour and Golden Champ) production under netted rain shelter by using soil mix system.

Zuki, S. Z. M. (2013). Fertigated rock melon (var. Gordes) production under netted rain shelter and outside.

Post Views: 37