Buah naga (Hylocereus spp.) ialah tanaman kaktus memanjat yang berasal dari Mexico dan Amerika Tengah. Kini, tanaman ini telah dikomersialkan secara meluas di lebih 20 negara tropika dan subtropika. Vietnam merupakan pengeluar terbesar dunia, dengan kira-kira 55,419 hektar kawasan tanaman dan pengeluaran melebihi 1 juta tan setakat 2018.
Perkembangan pesat buah naga di pelbagai negara menunjukkan bahawa tanaman ini bukan lagi dianggap buah eksotik semata-mata, tetapi telah berkembang menjadi komoditi hortikultur bernilai tinggi.
Vietnam Masih Mendominasi Pengeluaran Dunia
Vietnam ialah pusat utama industri buah naga global. Dokumen menyatakan bahawa negara tersebut mengusahakan sekitar 55,419 ha dan menghasilkan kira-kira 1.07 juta tan buah naga. Sekitar 95% tanaman terdiri daripada H. undatus, manakala selebihnya H. polyrhizus.
Tiga wilayah utama pengeluaran ialah Binh Thuan, Long An dan Tien Giang. Binh Thuan sahaja merangkumi kira-kira 52% kawasan tanaman, diikuti Long An 20% dan Tien Giang 14%.
Struktur pengeluaran yang tertumpu ini menjadikan Vietnam antara negara yang paling berpengalaman dalam pengeluaran komersial buah naga.
China Sedang Berkembang Pesat
China turut menunjukkan perkembangan yang sangat pesat dalam penanaman buah naga.
Dokumen menyatakan bahawa selepas 2019, kawasan penanaman di China meningkat kira-kira 11,000 hektar, terutama selepas gangguan aliran pasaran dari Vietnam semasa pandemik COVID-19.
Spesies utama yang ditanam ialah H. undatus dan H. polyrhizus.
Perkembangan China menunjukkan bahawa pasaran dan keselamatan bekalan boleh menjadi faktor kuat yang memacu pengembangan tanaman secara domestik.
Indonesia dan India Turut Berkembang
Indonesia mencatatkan hasil sekitar 22–30 tan/ha, dengan spesies utama H. undatus dan H. costaricensis.
India pula masih mempunyai kawasan tanaman yang relatif kecil dalam data yang dirujuk, iaitu kurang daripada 400 ha, tetapi industri ini sedang berkembang. Hasil yang dilaporkan ialah sekitar 15–25 tan/ha.
Penanaman di India berkembang merentasi Karnataka, Kerala dan Andhra Pradesh melalui pelbagai inisiatif kerajaan.
Buah Naga Sudah Sampai ke Eropah
Sepanyol muncul sebagai antara pengeluar baharu di Eropah.
Penanaman komersial dilaporkan bermula sekitar 2020 di Alicante, Almería dan Las Palmas. Spesies yang ditanam termasuk Selenicereus megalanthus dan H. undatus.
Ini menunjukkan bahawa buah naga mempunyai keupayaan adaptasi yang agak luas selagi keadaan suhu dan pengurusan sesuai.
Suhu Optimum untuk Buah Naga
Dokumen menyatakan suhu optimum untuk pertumbuhan buah naga ialah sekitar 20–30°C.
Tanaman ini juga mempunyai toleransi yang baik terhadap kemarau dan suhu tinggi sehingga sekitar 38–40°C, sebahagiannya disebabkan oleh mekanisme fotosintesis CAM.
Fotosintesis CAM membolehkan tumbuhan mengurangkan kehilangan air dengan membuka stomata terutama pada waktu malam, satu ciri yang membantu tanaman menyesuaikan diri di kawasan yang lebih kering.
Namun, toleransi tidak bermaksud tiada had. Suhu melebihi 40°C boleh menyebabkan kekuningan pada batang.
Perambatan Paling Lazim: Keratan Batang
Kaedah utama pembiakan buah naga ialah keratan batang.
Dokumen menyatakan bahawa tunas bunga boleh muncul selepas sekitar 15–18 bulan, manakala tempoh daripada kemunculan tunas hingga bunga mekar sekitar 28–30 hari.
Penggunaan keratan mempercepatkan pengeluaran berbanding pembiakan melalui biji dan membantu mengekalkan ciri varieti.
Sistem Sokongan Sangat Penting
Oleh kerana buah naga ialah kaktus memanjat, sistem sokongan memainkan peranan penting.
Trellis dan tiang simen merupakan antara sistem yang biasa digunakan untuk menyokong pertumbuhan menegak tanaman.
Struktur sokongan yang baik membantu pengurusan kanopi, pemangkasan, pembungaan, penuaian dan pengudaraan.
Pengurusan Berterusan Menentukan Hasil
Beberapa amalan agronomi dinyatakan sebagai penting untuk meningkatkan hasil dan kualiti.
Antaranya ialah:
- pemangkasan,
- pengairan titis,
- pendebungaan manual.
Amalan ini dilaporkan membantu meningkatkan produktiviti dan kualiti buah.
Ini menunjukkan bahawa walaupun buah naga tahan lasak, pengeluaran komersial yang tinggi tetap memerlukan pengurusan intensif.
Cabaran Penyakit
Antara penyakit utama buah naga yang disebut dalam dokumen ialah:
antraknos, reput batang, kanker batang dan penyakit virus kaktus.
Penyakit ini boleh menjejaskan batang, bunga dan buah serta mengurangkan hasil jika tidak dikawal.
Dalam sistem penanaman intensif, kawalan kebersihan ladang, pemangkasan bahan berpenyakit dan pengurusan kelembapan menjadi sangat penting.
Hujan Lebat Juga Boleh Menjadi Masalah
Buah naga sering dikaitkan dengan ketahanan terhadap keadaan kering, tetapi hujan berlebihan juga boleh menimbulkan masalah.
Dokumen menyatakan bahawa hujan lebat boleh menyebabkan gugur bunga dan buah.
Keadaan ini penting bagi kawasan tropika lembap kerana lebihan hujan bukan sahaja mengganggu pembungaan dan pembentukan buah, malah boleh meningkatkan risiko penyakit.
Isu Pendebungaan dan Ketidakserasian Diri
Satu lagi cabaran utama ialah self-incompatibility atau ketidakserasian diri.
Pendebungaan yang tidak mencukupi turut mengehadkan pembentukan buah.
Atas sebab ini, pendebungaan manual kadang-kadang digunakan dalam ladang komersial untuk membantu meningkatkan fruit set.
Buah Naga dan Pertanian Lestari
Dokumen turut membincangkan beberapa pendekatan lestari seperti:
penanaman organik, sistem agroforestri dan pengurusan nutrien bersepadu.
Pendekatan ini sedang dikaji untuk meningkatkan produktiviti sambil mengurangkan kebergantungan kepada input kimia.
Ini penting kerana pengembangan industri buah naga perlu diseimbangkan dengan kecekapan penggunaan air, nutrien dan pengurusan penyakit.
Buah Naga sebagai Tanaman Tahan Iklim
Salah satu dapatan menarik ialah potensi buah naga sebagai tanaman yang sesuai dalam konteks perubahan iklim.
Pemodelan ekologi menunjukkan bahawa perubahan iklim mungkin memperluas kawasan yang sesuai untuk penanaman buah naga di Mesoamerika.
Ciri CAM dan toleransi terhadap kemarau menjadikan buah naga menarik sebagai tanaman bernilai tinggi di kawasan yang mengalami tekanan air.
Namun, ketahanan terhadap kemarau tidak bermaksud tanaman ini bebas daripada risiko suhu ekstrem, hujan lebat atau penyakit.
Pasaran Global Masih Berkembang
Dokumen menganggarkan pasaran global buah naga akan berkembang pada kadar tahunan sekitar 3.9%, dengan saiz pasaran mencecah sekitar EUR 16.55 bilion menjelang 2029.
Pertumbuhan ini didorong oleh peningkatan permintaan terhadap buah eksotik, makanan bernilai nutrisi dan pengembangan pasaran eksport.
Kesimpulan
Penanaman buah naga telah berkembang daripada tanaman tempatan Amerika Tengah kepada komoditi hortikultur global yang penting.
Vietnam masih merupakan pengeluar utama dunia, tetapi China, Indonesia, India dan beberapa kawasan di Eropah turut menunjukkan pertumbuhan yang pesat. Tanaman ini mempunyai beberapa kelebihan agronomi seperti toleransi kemarau, fotosintesis CAM dan kesesuaian dengan sistem pengairan titis.
Walau bagaimanapun, pengeluaran komersial yang berjaya tetap bergantung kepada pengurusan kanopi, sistem sokongan, pendebungaan, pengairan dan kawalan penyakit.
Dengan pasaran global yang terus berkembang dan potensi adaptasi terhadap perubahan iklim, buah naga mempunyai prospek yang baik sebagai tanaman buah bernilai tinggi. Namun, produktiviti jangka panjang akan bergantung kepada sejauh mana pengeluaran dapat diseimbangkan dengan amalan pertanian lestari dan pengurusan risiko iklim.
Sumber Rujukan
Ali, A., Dhillon, A., Sharma, N., et al. (2024). Exploring Dragon Fruit in India: From Taxonomy to Nutritional Benefits and Sustainable Cultivation Practices. Applied Fruit Science, 66, 1641–1655.
Balaji, M., Das, U., & Vashishth, R. (2025). Dragon fruit (Hylocereus spp.) as a potential crop for nutraceutical properties, livelihood enhancement and climate change mitigation. Cogent Food & Agriculture, 11.
Balendres, M., & Bengoa, J. (2019). Diseases of dragon fruit (Hylocereus species): Etiology and current management options. Crop Protection, 126, 104920.
Belbase, P., & Bhaskar, M. S. B. (2025). Sustainable Cultivation of Dragon Fruit: Integrated Nutrient and Pest Management Strategies for Enhanced Productivity and Environmental Stewardship. Agronomy.
Chittibomma, K., Yadav, N., Reddy, M. G., et al. (2023). An Overview of Dragon Fruit Cultivation in the Indian State of Andhra Pradesh. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology.
Hossain, F., Numan, S., & Akhtar, S. (2021). Cultivation, Nutritional Value, and Health Benefits of Dragon Fruit (Hylocereus spp.): a Review. Journal of Horticultural Science, 8, 259–269.
Kakade, V., Morade, A., Salunkhe, V., et al. (2025). Dragon fruit cultivation in new areas: challenges, management strategies, and insights from India. Discover Agriculture, 3.
Li, P., X.-M., Li, Z., Yao, H., et al. (2024). A review on the advances of dragon fruit. Tropical Plants.
Luu, T.-T.-H., Le, T.-L., Huynh, N., & Quintela-Alonso, P. (2021). Dragon fruit: A review of health benefits and nutrients and its sustainable development under climate changes in Vietnam. Czech Journal of Food Sciences.
Mercado-Silva, E. (2018). Pitaya—Hylocereus undatus (Haw).
Mondol, M. S. A., Akbar, U., Mandal, O., et al. (2025). Advances in Agronomic Practices, Postharvest Technologies, and Medicinal Potential of Dragon Fruit (Hylocereus spp.): A Comprehensive Updated Review. Journal of Agriculture and Food Research.
Mori, C. V., Patel, A., Parmar, V., & Patel, G. (2023). Dragon fruit (Kamalam): An excellent exotic fruit crop of India. The Pharma Innovation.
Pandey, P., & Kumar, P. (2024). Importance and advanced production practices for high value dragon fruit (Hylocereus spp.) crop: A review. International Journal of Research in Agronomy.
S, H., Y, N. G., Tom, A. V., et al. (2024). A Comprehensive Analysis of Nutritional Profile, Cultivation Techniques, and Therapeutic Potential of Dragon Fruit (Hylocereus spp.). Journal of Pharma Insights and Research.
Sosa, V., Guevara, R., Gutiérrez-Rodríguez, B. E., & Ruiz-Domínguez, C. (2020). Optimal areas and climate change effects on dragon fruit cultivation in Mesoamerica. The Journal of Agricultural Science, 158, 461–470.
Valero, D., Erazo-Lara, A., García-Pastor, M., et al. (2025). Yellow Pitahaya (Selenicereus megalanthus Haw.): The Less Known of the Pitahayas. Foods, 14.
Wen, Z., & Liu, G. (2024). Nighttime light data capture spatiotemporal dynamics of dragon fruit cultivation from 2014 to 2022 in China and Vietnam. Computers and Electronics in Agriculture, 225, 109270.
Xu, J., & Wang, Z. (2024). A Review of the Morphological Structure and Photosynthetic Metabolic Characteristics of Dragon Fruit (Hylocereus spp.). Biological Evidence.
Keyword: buah naga, pitaya, pitahaya, Hylocereus, Selenicereus, penanaman buah naga, pengeluaran buah naga dunia, Vietnam, China, Indonesia, India, Sepanyol, hasil buah naga, agronomi buah naga, keratan batang, sistem trellis, tiang simen, pengairan titis, pendebungaan manual, fotosintesis CAM, suhu optimum, antraknos, reput batang, kanker batang, self-incompatibility, pertanian lestari, agroforestri, perubahan iklim, tanaman tahan kemarau, pasaran buah naga
