Lemon (Citrus limon) merupakan buah sitrus yang terkenal dengan rasa masam dan aroma segarnya. Namun, di sebalik rasanya yang kuat, lemon mempunyai profil pemakanan yang menarik kerana membekalkan vitamin C, serat pemakanan, mineral serta pelbagai sebatian bioaktif seperti flavonoid dan minyak pati, dengan kandungan kalori yang relatif rendah.
Nilai pemakanan lemon juga tidak terhad kepada jus atau isinya sahaja. Kulit lemon mengandungi mineral, pektin, flavonoid dan minyak pati yang tinggi, menjadikan hampir keseluruhan buah mempunyai komponen bernilai dari sudut pemakanan dan fitokimia.
Apa yang Ada dalam 100 Gram Lemon?
Berdasarkan dokumen, setiap 100 g bahagian lemon yang boleh dimakan mengandungi kira-kira:
- 85 g air
- 1.0 g protein
- 0.9 g lemak
- 1.7 g serat
- 11.1 g karbohidrat
- 57 kcal tenaga
Komposisi ini menunjukkan bahawa sebahagian besar buah lemon terdiri daripada air, sementara kandungan lemak dan proteinnya agak rendah.
Lemon Kaya dengan Vitamin C
Vitamin C atau asid askorbik merupakan antara nutrien paling penting dalam lemon.
Dokumen menyatakan bahawa lemon membekalkan sekitar 37 mg vitamin C bagi setiap 100 g buah.
Namun, kandungannya boleh berbeza mengikut spesies dan varieti. Jus Citrus limonia dilaporkan mengandungi sekitar 58 mg vitamin C bagi setiap 100 mL, manakala varieti lemon ‘Xiangshui’ mencatatkan sekitar 56.8 mg/100 g.
Kajian perbandingan yang dirujuk dalam dokumen turut mendapati lemon mempunyai kandungan vitamin C tertinggi antara lima spesies sitrus yang diuji.
Mineral dalam Lemon
Selain vitamin C, lemon turut membekalkan pelbagai mikronutrien.
Antaranya ialah:
- tembaga,
- magnesium,
- fosforus,
- kalsium,
- kalium,
- asid pantotenat,
- riboflavin,
- vitamin B6,
- niasin,
- tiamin,
- folat.
Kalium merupakan mineral yang paling banyak dilaporkan dalam jus lemon, diikuti kalsium, magnesium, fosforus dan sulfur.
Kulit Lemon Juga Bernilai Tinggi
Kulit lemon sering dibuang, tetapi dokumen menunjukkan bahawa bahagian ini mempunyai kandungan mineral yang tinggi.
Antara nilai yang dilaporkan bagi setiap 100 g kulit ialah:
- kalium: 8,600 mg
- kalsium: 8,452.5 mg
- fosforus: 6,656 mg
- magnesium: 1,429.5 mg
- zat besi: 147.65 mg
- zink: 13.94 mg
Dokumen mengaitkan kalsium dengan pembentukan tulang dan pengaturan proses sel, manakala magnesium terlibat dalam fungsi elektrik saraf dan pengaktifan sistem enzim.
Flavonoid: Sebatian Penting dalam Lemon
Lemon mengandungi beberapa jenis flavonoid, termasuk hesperidin dan eriositrin.
Sebatian ini terdapat terutamanya dalam kulit dan jus serta dikaitkan dalam dokumen dengan aktiviti:
- antioksidan,
- vasodilatori,
- metabolik.
Flavonoid merupakan antara sebab lemon banyak mendapat perhatian dalam kajian fitokimia dan nutraseutikal.
Limonena dalam Minyak Pati Lemon
Kulit lemon kaya dengan minyak pati.
Dokumen menyatakan bahawa limonena boleh membentuk sekitar 70% minyak pati lemon.
Sebatian ini dikaitkan dengan aktiviti antimikrob dan potensi antikanser dalam sumber yang dirujuk.
Inilah antara komponen yang memberikan bau sitrus yang sangat khas kepada kulit lemon.
Asid Fenolik dan Antioksidan
Pulpa dan kulit lemon turut mengandungi asid fenolik seperti:
- asid ferulik,
- asid p-kumarik.
Sebatian ini dikaitkan dengan aktiviti antioksidan dan anti-radang.
Dokumen juga melaporkan bahawa kandungan polifenol keseluruhan dalam lemon yang dikupas adalah sekitar 164 mg/100 g, manakala pada kulit sekitar 190 mg/100 g.
Nilai ini dilaporkan lebih tinggi berbanding oren dan limau bali dalam kajian yang dirujuk.
Pektin: Serat Larut Bernilai
Satu lagi komponen penting dalam lemon ialah pektin, iaitu sejenis serat larut.
Menurut dokumen, pektin boleh membentuk sekitar:
- 13% berat kering pada kulit
- 22.5% berat kering pada pulpa
Pektin dikaitkan dengan fungsi prebiotik dan aktiviti antimikrob dalam sumber yang dirujuk.
Potensi Antioksidan Lemon
Dokumen menyatakan bahawa lemon menunjukkan potensi antioksidan TRAP tertinggi antara beberapa buah sitrus yang dikaji.
Kandungan polifenol, flavonoid, asid fenolik dan vitamin C semuanya menyumbang kepada profil antioksidannya.
Ini menunjukkan bahawa nilai lemon bukan hanya disebabkan satu nutrien, tetapi hasil gabungan beberapa komponen bioaktif.
Scyllo-Inositol dalam Jus Lemon
Satu komponen yang kurang dikenali ialah scyllo-inositol.
Dokumen menyatakan bahawa kandungan scyllo-inositol yang agak tinggi dalam jus lemon mempunyai potensi menghalang pembentukan fibril amiloid ?, yang membuka idea penyelidikan berkaitan penyakit Alzheimer.
Namun, dapatan ini perlu dianggap sebagai potensi penyelidikan dan bukannya bukti bahawa lemon boleh merawat Alzheimer.
Potensi Sifat Terapeutik
Berdasarkan kajian yang diringkaskan dalam dokumen, lemon dikaitkan dengan beberapa aktiviti biologi seperti:
- antioksidan,
- antikanser,
- antidiabetik,
- antibakteria,
- anti-radang.
Flavonoid lemon juga dikaitkan dengan pencegahan obesiti, diabetes, penurunan lipid darah, penyakit kardiovaskular dan beberapa jenis kanser.
Walau bagaimanapun, hubungan ini kebanyakannya datang daripada kajian mekanistik dan nutraseutikal, bukan semestinya bukti klinikal kukuh untuk semua keadaan tersebut.
Kulit Lemon Mempunyai Potensi Nutraseutikal
Kulit lemon khususnya mempunyai profil fitokimia yang menarik.
Dokumen menyebut potensi kesan:
- anti-obesogenik,
- penurunan lipid,
- anti-kolitik,
- prebiotik.
Ini menjadikan kulit lemon satu sumber bahan bernilai untuk pembangunan produk makanan berfungsi atau bahan tambahan makanan.
Lemon dan Batu Karang
Dokumen turut menyatakan bahawa jus lemon mempunyai kegunaan dalam pembuangan batu karang, manakala pengambilan kulit dikaitkan dengan pengurangan kolesterol.
Namun, penggunaan untuk keadaan kesihatan tertentu masih memerlukan penilaian perubatan dan tidak seharusnya menggantikan rawatan klinikal.
Kandungan Nutrien Berubah Mengikut Kematangan
Lemon tidak mempunyai komposisi yang sama pada setiap peringkat kematangan.
Dokumen menyatakan bahawa kandungan sebatian fenolik dan aktiviti antioksidan berubah secara signifikan mengikut tahap kematangan dan masa tuaian.
Ini bermaksud nilai fitokimia buah boleh berubah walaupun daripada pokok atau varieti yang sama.
Varieti Lemon Juga Berbeza
Perbezaan antara varieti juga penting.
Kajian di Türkiye mendapati ciri pomologi, kimia dan fitokimia berbeza secara statistik antara varieti:
- Meyer,
- Kütdiken,
- Ayd?n,
- Italyan Memeli.
Oleh itu, apabila membincangkan “nilai pemakanan lemon”, varieti dan keadaan pengeluaran perlu diambil kira.
Lebih Banyak Tidak Semestinya Lebih Baik
Dokumen turut memberi peringatan mengenai penggunaan berlebihan.
Pengambilan lemon secara berlebihan disebut mempunyai kemungkinan dikaitkan dengan risiko tertentu, termasuk penurunan jumlah sperma dalam sumber yang dirujuk.
Dokumen juga menegaskan bahawa kajian klinikal terkawal masih terhad, terutama bagi menentukan hubungan dos-respons serta keberkesanan jangka panjang.
Oleh itu, dakwaan terapeutik lemon perlu dilihat dengan tahap bukti yang sesuai.
Kesimpulan
Lemon (Citrus limon) merupakan buah sitrus yang mempunyai kepadatan nutrien dan fitokimia yang menarik.
Ia membekalkan vitamin C, serat, kalium, kalsium, magnesium serta pelbagai vitamin B, selain sebatian bioaktif seperti flavonoid, asid fenolik, limonena dan pektin.
Menariknya, kulit lemon juga mempunyai nilai tinggi kerana kaya dengan mineral, minyak pati dan polifenol. Ini menunjukkan bahawa potensi lemon tidak hanya berada pada jusnya sahaja.
Secara keseluruhannya, dokumen merumuskan bahawa lemon ialah buah berkepadatan nutrien yang membekalkan vitamin C, mineral, serat dan sebatian bioaktif, tetapi kandungannya boleh berubah mengikut varieti, bahagian buah dan tahap kematangan.
Dengan kata lain, lemon boleh dianggap sebagai buah sitrus rendah kalori dengan profil nutrien dan fitokimia yang luas, tetapi manfaat kesihatannya perlu ditafsirkan berdasarkan kekuatan bukti saintifik yang tersedia.
Sumber Rujukan
Ahmed, M., & Saeid, A. (2021). Citrus Fruits: Nutritive Value and Value-Added Products. Citrus – Research, Development and Biotechnology.
B, R. (2025). Phytochemistry and Health Promoting Effect of Lemon (Citrus limon): A Comprehensive Review. International Journal for Multidisciplinary Research.
Dong, X., Hu, Y., Li, Y., & Zhou, Z. (2019). The maturity degree, phenolic compounds and antioxidant activity of Eureka lemon [Citrus limon (L.) Burm. f.]: A negative correlation between total phenolic content, antioxidant capacity and soluble solid content. Scientia Horticulturae.
González-Molina, E., Domínguez-Perles, R., Moreno, D., & García-Viguera, C. (2010). Natural bioactive compounds of Citrus limon for food and health. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 51, 327–345.
Gorinstein, S., et al. (2001). Comparison of some biochemical characteristics of different citrus fruits. Food Chemistry, 74, 309–315.
Janati, S., Beheshti, H., Feizy, J., & Fahim, N. K. (2012). Chemical Composition of Lemon (Citrus limon) and Peels: Its Considerations as Animal Food.
Jayadev, A. (2017). Comparative Analysis of Nutritional and Anti Nutritional Components of Selected Citrus Fruit Species. International Journal for Research in Applied Science and Engineering Technology.
Jiang, H.-T., Zhang, W., Xu, Y., Chen, L., Cao, J., & Jiang, W. (2022). An advance on nutritional profile, phytochemical profile, nutraceutical properties, and potential industrial applications of lemon peels: A comprehensive review. Trends in Food Science & Technology.
Magalhães, D., Vilas-Boas, A. A., Teixeira, P., & Pintado, M. (2023). Functional Ingredients and Additives from Lemon by-Products and Their Applications in Food Preservation: A Review. Foods, 12.
Okatan, V., et al. (2025). Determination of fruit quality of some lemon varieties grown in Mersin/Türkiye. Bulletin of the Chemical Society of Ethiopia.
Pei, Y., He, C., Liu, H., Shen, G., & Feng, J. (2022). Compositional Analysis of Four Kinds of Citrus Fruits with an NMR-Based Method for Understanding Nutritional Value and Rational Utilization: From Pericarp to Juice. Molecules, 27.
Qurban, F., Hussain, S., Waqas, M., Shahzad, H. H., Rukhsar, A., & Javed, A. (2024). Phytochemistry, Nutritional, and Pharmacological Potential of Citrus Limonum. Scientific Inquiry and Review.
Sánchez-Bravo, P., Martínez-Tomé, J., Hernández, F., Sendra, E., & Noguera-Artiaga, L. (2023). Conventional vs. Organic: Evaluation of Nutritional, Functional and Sensory Quality of Citrus limon. Foods, 12.
Soe, D. H. H. (2020). Study on Chemical Composition and Nutritional Values in the Juice of Citrus Limonia Osbeck. International Journal of Science and Engineering Applications, 9, 057–063.
Tiencheu, B., et al. (2021). Nutritional, sensory, physico-chemical, phytochemical, microbiological and shelf-life studies of natural fruit juice formulated from orange, lemon, honey and ginger. Heliyon, 7.
Ye, Z., et al. (2026). Whole-fruit utilization of ‘Xiangshui’ lemon (Citrus × limon ‘Rosso’): Albedo valorization for aroma complexity and waste reduction. Food Chemistry: X, 33.
Keyword: lemon, Citrus limon, nilai pemakanan lemon, nutrisi lemon, vitamin C, asid askorbik, kalium, kalsium, magnesium, serat, pektin, flavonoid, hesperidin, eriositrin, limonena, minyak pati lemon, asid fenolik, polifenol, antioksidan, kulit lemon, jus lemon, buah sitrus, fitokimia lemon, nutraseutikal, kematangan buah, varieti lemon
