Buah delima (Punica granatum L.) bukan sekadar menarik kerana warna merahnya yang terang dan rasa manis masam yang tersendiri. Berdasarkan kajian yang dihimpunkan dalam dokumen ini, delima merupakan buah yang kaya dengan pelbagai sebatian bioaktif, khususnya polifenol, tanin dan antosianin. Sebatian-sebatian ini banyak dikaitkan dengan sifat antioksidan dan pelbagai potensi manfaat terhadap kesihatan manusia. Setiap 100 g sajian buah delima dilaporkan membekalkan kira-kira 80 kcal.
Bukan Isi Buah Sahaja yang Bernilai
Apabila kita makan delima, bahagian yang biasa dimanfaatkan ialah aril dan bijinya. Namun begitu, kajian menunjukkan hampir setiap bahagian buah delima mempunyai profil fitokimia yang tersendiri.
Aril dan biji mengandungi antosianin, asid elagik dan polifenol. Kulit buah pula kaya dengan punicalagin, asid galik dan flavonoid, manakala minyak bijinya mengandungi asid punisik. Jus delima turut mengandungi punicalagin, antosianin dan vitamin C.
Menariknya, kulit delima membentuk sekitar 30–40% daripada berat keseluruhan buah. Bahagian yang lazimnya dianggap sebagai sisa ini sebenarnya dilaporkan sebagai sumber polifenol yang sangat kaya, dengan kandungan fenolik total sehingga 224.39 mg GAE/g. Kulit delima juga menunjukkan aktiviti antioksidan yang tinggi jika dibandingkan dengan kulit beberapa jenis buah lain.
Perkara ini menunjukkan bahawa nilai delima tidak seharusnya dilihat daripada bahagian isi yang boleh dimakan sahaja. Dari sudut nutraseutikal dan penggunaan industri, kulit serta bijinya juga berpotensi mempunyai nilai yang besar.
Punicalagin: Antara Sebatian Penting dalam Delima
Salah satu sebatian yang banyak diberi perhatian dalam kajian tentang delima ialah punicalagin. Ia merupakan sejenis tanin terhidrolisis dan dilaporkan menyumbang lebih daripada 50% aktiviti antioksidan buah delima.
Sebatian ini dikaitkan dengan keupayaan mengurangkan tekanan oksidatif dan membantu fungsi endotelium, iaitu lapisan dalaman salur darah.
Kepentingan punicalagin tidak terhenti pada kesan antioksidan semata-mata. Kajian yang dirujuk dalam dokumen turut mengaitkannya dengan aktiviti biologi lain, termasuk potensi antikanser. Punicalagin dilaporkan mampu merangsang proses apoptosis dalam sel kanser dan dicadangkan sebagai sebatian berpotensi dalam pendekatan kemoprevensi. Namun begitu, dapatan tersebut perlu dilihat dalam konteks jenis dan peringkat kajian yang dijalankan.
Potensi terhadap Kesihatan Kardiovaskular
Antara manfaat delima yang paling banyak dikaji ialah kesannya terhadap kesihatan kardiovaskular dan metabolik.
Dalam model haiwan, pengambilan delima secara konsisten dilaporkan dapat menurunkan tekanan darah sehingga 24%, mengurangkan kolesterol LDL sehingga 39% dan meningkatkan HDL sehingga 27%. Jus delima juga dikaitkan dengan pengurangan beberapa penanda keradangan seperti TNF-?, IL-6 dan IL-1?.
Selain itu, suplemen ekstrak delima yang kaya dengan punicalagin dilaporkan dapat mengurangkan pemendapan lemak, memperbaiki keadaan dislipidemia dan membantu beberapa penanda kerosakan hati termasuk steatosis dalam model tikus.
Walaupun angka-angka ini kelihatan menarik, penting untuk diingat bahawa sebahagian hasil tersebut diperoleh daripada model haiwan. Oleh itu, ia tidak sewajarnya diterjemahkan secara langsung sebagai jaminan kesan yang sama pada manusia.
Delima dan Sistem Antioksidan
Aktiviti antioksidan merupakan antara sebab utama delima mendapat perhatian dalam bidang pemakanan dan kesihatan.
Ekstrak kulit delima dilaporkan menunjukkan aktiviti antioksidan yang sangat tinggi dengan nilai DPPH EC?? serendah 42.71 µg/mL berbanding biji. Dapatan ini memperkukuh pandangan bahawa kulit buah yang biasanya dibuang sebenarnya mengandungi komponen bioaktif yang penting.
Secara ringkas, antioksidan membantu menangani tekanan oksidatif yang berlaku apabila terdapat ketidakseimbangan antara penghasilan spesies reaktif dan keupayaan sistem biologi untuk menanganinya. Dalam konteks delima, kekayaan polifenol dan punicalagin menjadi antara ciri utama yang menyumbang kepada aktiviti ini sebagaimana yang dihuraikan dalam dokumen.
Hubungan Menarik antara Delima dan Mikrobioma Usus
Satu lagi aspek menarik ialah bagaimana sebatian dalam delima berinteraksi dengan mikrobiota usus.
Kajian yang dirujuk menunjukkan bahawa suplementasi ekstrak delima selama empat minggu meningkatkan metabolit urolithin dalam peredaran serta aras propionat, di samping mengubah komposisi mikrobioma usus secara bermanfaat.
Mikrobiota usus memainkan peranan penting kerana ia menukarkan elagitanin kepada urolithin. Urolithin kemudiannya menjadi antara penentu utama bioaktiviti sistemik bahan daripada delima. Keadaan ini juga menerangkan mengapa kesan pengambilan delima mungkin berbeza antara seorang individu dengan individu lain.
Dengan kata lain, manfaat sesuatu makanan tidak semestinya ditentukan oleh kandungan nutrisinya sahaja. Keupayaan mikrobiota usus seseorang untuk memetabolismekan sebatian tertentu juga boleh mempengaruhi bagaimana tubuh bertindak balas terhadap makanan tersebut.
Bagaimana dengan Keselamatan?
Walaupun delima mempunyai banyak potensi manfaat, penggunaannya masih perlu dilihat secara sederhana dan seimbang.
Ekstrak buah delima terstandard dilaporkan mempunyai tahap NOAEL sebanyak 600 mg/kg berat badan sehari dalam kajian subkronik selama 90 hari pada tikus tanpa menunjukkan perubahan toksikologi yang signifikan. Namun begitu, jus delima mengandungi gula semula jadi dan terdapat kemungkinan interaksi dengan ubat tertentu.
Dokumen turut menyatakan bahawa terdapat variasi yang ketara antara individu dalam metabolisme punicalagin. Kajian klinikal manusia pada aras fisiologi masih diperlukan untuk mengesahkan beberapa kesan terapeutik yang dicadangkan.
Oleh itu, walaupun delima boleh menjadi sebahagian daripada corak pemakanan yang baik, ia tidak seharusnya dianggap sebagai pengganti rawatan perubatan.
Delima Sebagai Buah Bernilai Tinggi dari Sudut Nutraseutikal
Secara keseluruhannya, dokumen ini menunjukkan bahawa delima mempunyai potensi nutraseutikal yang luas, termasuk sifat antioksidan, anti-radang, antidiabetik dan antikanser. Malah, kulit dan bijinya dilaporkan memiliki nilai bioaktif yang boleh setanding atau melebihi bahagian buah yang biasa dimakan.
Apa yang menarik ialah delima memperlihatkan satu contoh yang baik tentang bagaimana sesuatu buah boleh dinilai bukan sekadar berdasarkan rasa atau kandungan nutrien asas, tetapi juga berdasarkan kepelbagaian fitokimia dan interaksinya dengan sistem biologi manusia.
Namun, sebahagian manfaat yang dilaporkan masih berdasarkan kajian makmal, haiwan atau kajian intervensi berskala tertentu. Oleh itu, lebih banyak kajian klinikal manusia diperlukan sebelum kesan terapeutik tertentu dapat dianggap benar-benar kukuh.
Kesimpulan
Buah delima mempunyai profil fitokimia yang kompleks dan kaya dengan polifenol, antosianin, punicalagin serta pelbagai sebatian bioaktif lain. Bukan sahaja aril dan jusnya bernilai, malah kulit serta bijinya juga mempunyai potensi besar sebagai sumber bahan bioaktif.
Berdasarkan kajian yang dihimpunkan dalam dokumen, pengambilan dan penggunaan komponen delima berpotensi menyokong kesihatan kardiovaskular, mengurangkan tekanan oksidatif dan keradangan serta mempengaruhi mikrobioma usus. Walau bagaimanapun, manfaat tersebut perlu ditafsir secara berhati-hati kerana bukti saintifik yang ada terdiri daripada gabungan kajian manusia, haiwan dan kajian makmal.
Delima mungkin bukan “buah ajaib”, tetapi bukti yang dihimpunkan menunjukkan bahawa ia sememangnya merupakan buah yang menarik untuk terus dikaji dalam bidang pemakanan, nutraseutikal dan kesihatan.
Sumber Rujukan
Ain, H. B. U., Tufail, T., Bashir, S., Ijaz, N., Hussain, M., Ikram, A., Farooq, M., & Saewan, S. A. (2023). Nutritional importance and industrial uses of pomegranate peel: A critical review. Food Science & Nutrition, 11, 2589–2598.
Babu, K. D., Sharma, J., Maity, A., Singh, N., Patil, P., Shilpa, P., & Marathe, R. (2021). Pomegranate: An ancient fruit for health and nutrition. Progressive Horticulture.
Benedetti, G., Zabini, F., Tagliavento, L., Meneguzzo, F., Calderone, V., & Testai, L. (2023). An Overview of the Health Benefits, Extraction Methods and Improving the Properties of Pomegranate. Antioxidants, 12.
Cano-Lamadrid, M., Turkiewicz, I., Tkacz, K., Sánchez-Rodríguez, L., López-Lluch, D., Wojdy?o, A., Sendra, E., & Carbonell-Barrachina, Á. (2019). A Critical Overview of Labeling Information of Pomegranate Juice-Based Drinks: Phytochemicals Content and Health Claims. Journal of Food Science, 84(4), 886–894.
Kobyli?ska, Z., Bochno, A., Och, E., Kotula, M., Kielar, P., Galiniak, S., & Mo?o?, M. (2026). Phytochemical Diversity of Punica granatum L. and Its Multi-Target Biological Functions. Nutrients, 18.
Noreen, S., Hashmi, B., Aja, P., & Atoki, A. (2025). Phytochemicals and pharmacology of pomegranate (Punica granatum L.): nutraceutical benefits and industrial applications: a review. Frontiers in Nutrition, 12.
Panapitiya, P. H. P., Weerasooriya, M., & Punchipatabendhi, T. I. (2022). Antioxidant Capacity and Nutritional Value of Peels and Seeds of Selected Pomegranate (Punica granatum L.) Cultivars from Sri Lanka. Journal of Agricultural Sciences – Sri Lanka.
Patel, C. D., Dadhaniya, P., Hingorani, L., & Soni, M. (2008). Safety assessment of pomegranate fruit extract: acute and subchronic toxicity studies. Food and Chemical Toxicology, 46(8), 2728–2735.
Peng, Y., Wang, G., Cao, F., & Fu, F.-F. (2020). Collection and evaluation of thirty-seven pomegranate germplasm resources. Applied Biological Chemistry, 63, 1–15.
Ramlagan, P., Labib, R. M., Farag, M., & Neergheen, V. (2022). Advances towards the analysis, metabolism and health benefits of punicalagin, one of the largest ellagitannin from plants, with future perspectives. Phytomedicine Plus.
Sabraoui, T., Khider, T., Nasser, B., Eddoha, R., Moujahid, A., Benbachir, M., & Essamadi, A. (2020). Determination of Punicalagins Content, Metal Chelating, and Antioxidant Properties of Edible Pomegranate (Punica granatum L) Peels and Seeds Grown in Morocco. International Journal of Food Science, 2020.
Saeed, E., Javed, F., Rana, Z., et al. (2025). Bioactive Compounds, Their Mechanisms of Action, and Cardioprotective Effects of Pomegranate (Punica granatum): A Comprehensive Review. eFood.
Sánchez-Terrón, G., Martínez, R., Morcuende, D., Caballero, V., & Estévez, M. (2024). Pomegranate supplementation alleviates dyslipidemia and the onset of non-alcoholic fatty liver disease in Wistar rats by shifting microbiota and producing urolithin-like microbial metabolites. Food & Function.
Shabir, I., Dar, A., Dash, K., et al. (2024). Bioactive potential of punicalagin: A Comprehensive Review. Applied Food Research.
Sivamani, R. K., Chakkalakal, M., Pan, A., et al. (2023). Prospective Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study of a Standardized Oral Pomegranate Extract on the Gut Microbiome and Short-Chain Fatty Acids. Foods, 13.
Keyword: buah delima, Punica granatum, nilai pemakanan delima, khasiat buah delima, punicalagin, polifenol, antosianin, antioksidan, kulit delima, biji delima, jus delima, kesihatan kardiovaskular, kolesterol, tekanan darah, mikrobioma usus, urolithin, nutraseutikal, fitokimia, kesihatan metabolik, anti-radang
