Buah delima (Punica granatum L.) telah digunakan sejak ribuan tahun dalam pelbagai sistem perubatan tradisional. Berdasarkan dokumen ini, penyelidikan moden turut menunjukkan bahawa delima mempunyai pelbagai aktiviti farmakologi seperti antioksidan, anti-radang, antimikrob, antikanser dan antidiabetik.
Menariknya, nilai delima bukan hanya pada isi dan jus. Kulit, biji, bunga dan minyak bijinya turut mempunyai kegunaan dalam bidang kesihatan, makanan, kosmetik dan farmaseutikal.
Kesan terhadap Kesihatan Kardiovaskular
Salah satu bidang yang banyak dibincangkan ialah kesan delima terhadap sistem kardiovaskular.
Dokumen menyatakan bahawa delima dikaitkan dengan potensi untuk:
- mengurangkan tekanan darah,
- mengurangkan kolesterol,
- membantu mengurangkan pembentukan plak arteri.
Sebatian bioaktif yang dikaitkan dengan kesan ini termasuk punicalagin dan antosianin.
Walau bagaimanapun, kesan sebenar masih bergantung pada bentuk produk, dos dan kekuatan bukti klinikal.
Potensi Antikanser
Delima turut dikaji kerana potensi antikanser.
Dokumen menyebut beberapa mekanisme yang dilaporkan, seperti:
- menghalang proliferasi sel,
- menghalang angiogenesis,
- merangsang apoptosis.
Sebatian yang dikaitkan dengan aktiviti ini termasuk asid ellagik dan asid punicik.
Namun, banyak bukti ini masih datang daripada kajian praklinikal. Ia tidak bermaksud delima boleh digunakan sebagai rawatan kanser secara langsung.
Potensi dalam Pengurusan Diabetes
Delima juga dikaitkan dengan aktiviti antidiabetik.
Dokumen menyatakan ia berpotensi membantu:
- meningkatkan sensitiviti insulin,
- mengawal gula darah.
Flavonoid dan tanin antara kumpulan sebatian yang dikaitkan dengan kesan tersebut.
Sekali lagi, ini lebih tepat dianggap sebagai potensi farmakologi dan bukan pengganti rawatan diabetes.
Aktiviti Antimikrob
Delima turut menunjukkan aktiviti terhadap beberapa mikroorganisma.
Dokumen menyenaraikan kesan:
- antibakteria,
- antikulat,
- antiviral.
Ia juga menyebut aktiviti terhadap SARS-CoV-2 secara in vitro. Sebatian seperti punicalagin dan punicalin dikaitkan dengan kesan antimikrob ini.
Penting untuk membezakan antara aktiviti dalam makmal dengan keberkesanan klinikal pada manusia.
Potensi Neuroprotektif
Satu lagi bidang yang menarik ialah potensi perlindungan terhadap sistem saraf.
Dokumen menyatakan delima dikaitkan dengan:
- pengurangan pembentukan plak A?,
- perlindungan sel saraf.
Polifenol dan urolitin disebut sebagai sebatian yang mungkin terlibat.
Dapatan ini membuka ruang kepada penyelidikan lanjut berkaitan penyakit neurodegeneratif.
Penggunaan dalam Perubatan Tradisional
Delima telah lama digunakan dalam sistem perubatan tradisional Cina, Ayurveda, Islam dan Parsi.
Antara keadaan yang disebut termasuk:
- aterosklerosis,
- diabetes,
- hipertensi,
- hiperlipidemia,
- ulser peptik,
- penyakit mulut.
Penggunaan tradisional ini menunjukkan sejarah yang panjang, tetapi tidak semuanya telah disahkan melalui ujian klinikal moden.
Kulit Delima dalam Farmakopeia China
Kulit delima mendapat perhatian khusus.
Dokumen menyatakan bahawa kulitnya diiktiraf dalam Farmakopeia China sebagai:
- astringen,
- antidiarea,
- hemostatik,
- antelmintik.
Ini menunjukkan bahawa bahagian kulit mempunyai sejarah penggunaan perubatan yang tersendiri.
Kegunaan Jus, Bunga, Kulit dan Biji
Beberapa kegunaan tradisional yang direkodkan dalam dokumen ialah:
Jus delima — digunakan untuk diarea dan jaundis.
Bunga delima — digunakan untuk epistaksis atau pendarahan hidung.
Ekstrak bunga — digunakan dalam perubatan Unani dan Ayurveda untuk diabetes.
Kulit dan biji — digunakan untuk disentri, diarea dan parasit usus.
Ini menunjukkan bahawa hampir keseluruhan buah mempunyai sejarah penggunaan.
Kegunaan dalam Industri Makanan
Selain bidang kesihatan, delima dan produk sampingannya digunakan dalam industri makanan.
Kulit delima berpotensi berfungsi sebagai:
- antioksidan semula jadi,
- antimikrob semula jadi,
- komponen dalam pembungkusan aktif.
Ini memberikan nilai tambah kepada bahagian kulit yang biasanya dianggap sisa.
Minyak Biji Delima
Minyak biji delima kaya dengan asid punicik dan asid lemak tak tepu.
Dokumen mengaitkannya dengan potensi dalam pencegahan:
- kanser payudara,
- diabetes,
- obesiti.
Namun, dakwaan tersebut masih perlu dinilai mengikut tahap bukti dan tidak boleh dianggap sebagai rawatan terbukti.
Delima dalam Kosmetik
Delima juga mempunyai aplikasi dalam kosmetik.
Asid ellagik daripada delima digunakan sebagai agen pencerah kulit kerana boleh menghalang enzim tirosinase.
Ekstrak delima juga dikaitkan dengan kesan foto-kemoprevensi terhadap kerosakan DNA akibat sinaran UVB.
Ini menjelaskan mengapa ekstrak delima semakin banyak dikaji dalam produk penjagaan kulit.
Bagaimana Sebatian Delima Bertindak?
Dokumen menerangkan beberapa laluan molekul utama yang terlibat.
Antaranya:
- Nrf2
- NF-?B
- MAPK
Laluan ini terlibat dalam pengawalan tekanan oksidatif dan keradangan.
Delima juga dilaporkan mempengaruhi laluan:
- PI3K/AKT/mTOR
- Wnt
yang berkait dengan perkembangan kanser.
Mengapa Antioksidan Delima Menarik?
Delima mengandungi banyak polifenol, terutama punicalagin, antosianin dan asid ellagik.
Sebatian ini mampu berinteraksi dengan proses tekanan oksidatif.
Tekanan oksidatif pula dikaitkan dengan banyak keadaan kronik, jadi kehadiran polifenol menjadi salah satu sebab delima banyak dikaji dalam bidang nutraseutikal dan makanan fungsian.
Tetapi Bukti Klinikal Masih Terhad
Ini bahagian paling penting dalam dokumen.
Walaupun hasil praklinikal kelihatan menjanjikan, banyak kajian masih berdasarkan:
- model in vitro,
- model in vivo haiwan.
Ujian klinikal manusia yang lebih kukuh masih diperlukan untuk mengesahkan banyak manfaat terapeutik.
Malah, dokumen menyatakan bahawa tiada kajian manusia setakat ini yang membuktikan kesan anti-inflammaging secara langsung.
Bioavailabiliti Juga Menjadi Cabaran
Satu lagi isu ialah bioavailabiliti.
Dokumen menyatakan bahawa ellagitannin mempunyai bioavailabiliti oral yang terhad.
Ini bermaksud walaupun sesuatu sebatian menunjukkan aktiviti kuat dalam makmal, jumlah yang benar-benar diserap dan digunakan oleh tubuh mungkin lebih rendah.
Masalah ini menjadi cabaran dalam pembangunan ubat atau produk nutraseutikal berasaskan delima.
Delima sebagai Makanan Fungsian
Berdasarkan keseluruhan dokumen, delima sesuai dilihat sebagai makanan fungsian berpotensi tinggi.
Ia mengandungi pelbagai sebatian bioaktif dan boleh digunakan dalam:
- makanan,
- minuman,
- nutraseutikal,
- kosmetik,
- farmaseutikal,
- bahan pembungkusan aktif.
Namun, “makanan fungsian” tidak bermaksud ia boleh menggantikan ubat atau rawatan klinikal.
Bahagian Buah Mana yang Bernilai?
Secara ringkas:
Isi dan jus — sumber bahan bioaktif dan penggunaan tradisional.
Kulit — kaya polifenol, antioksidan, antimikrob dan berpotensi untuk pembungkusan aktif.
Biji — sumber minyak kaya asid punicik.
Bunga — mempunyai sejarah penggunaan tradisional.
Ini menunjukkan bahawa hampir semua bahagian delima mempunyai potensi penggunaan.
Kesimpulan
Buah delima (Punica granatum) mempunyai sejarah penggunaan perubatan yang sangat panjang dan kini turut mendapat sokongan daripada pelbagai kajian moden.
Dokumen ini menunjukkan delima mempunyai potensi aktiviti:
- antioksidan,
- anti-radang,
- antimikrob,
- antikanser,
- antidiabetik,
- neuroprotektif.
Selain itu, kulit dan bijinya mempunyai nilai tinggi dalam industri makanan, kosmetik dan farmaseutikal. Kulit boleh digunakan sebagai sumber antioksidan serta antimikrob semula jadi, manakala minyak biji kaya dengan asid punicik.
Namun, satu perkara perlu diberi perhatian: sebahagian besar manfaat terapeutik masih disokong terutama oleh kajian praklinikal, dan lebih banyak ujian klinikal manusia diperlukan.
Secara keseluruhannya, delima lebih tepat dilihat sebagai buah bernilai nutraseutikal dan makanan fungsian dengan potensi luas, bukannya “ubat semula jadi” yang telah terbukti untuk semua penyakit.
Sumber Rujukan
Ain, H. B. U., Tufail, T., Bashir, S., Ijaz, N., Hussain, M., Ikram, A., Farooq, M., & Saewan, S. A. (2023). Nutritional importance and industrial uses of pomegranate peel: A critical review. Food Science & Nutrition, 11, 2589–2598.
Benedetti, G., Zabini, F., Tagliavento, L., Meneguzzo, F., Calderone, V., & Testai, L. (2023). An Overview of the Health Benefits, Extraction Methods and Improving the Properties of Pomegranate. Antioxidants, 12.
Bhowmik, D., Vel, B. D., Gopinath, H., Kumar, B. A., & Kumar, K. (2013). Medicinal Uses of Punica Granatum and Its Health Benefits. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 1, 28–35.
Cordiano, R., Gammeri, L., Di Salvo, E., Gangemi, S., & Minciullo, P. (2024). Pomegranate (Punica granatum L.) Extract Effects on Inflammaging. Molecules, 29.
Eghbali, S., Askari, S. F., Avan, R., & Sahebkar, A. (2021). Therapeutic Effects of Punica granatum (Pomegranate): An Updated Review of Clinical Trials. Journal of Nutrition and Metabolism.
Ge, S., Duo, L., Wang, J., Yang, J.-F., Li, Z., & Tu, Y. (2021). A unique understanding of traditional medicine of pomegranate, Punica granatum L. and its current research status. Journal of Ethnopharmacology.
Kandylis, P., & Kokkinomagoulos, E. (2020). Food Applications and Potential Health Benefits of Pomegranate and its Derivatives. Foods, 9.
Khadivi, A., Rezagholi, M., & Shams, M. (2024). Phytochemical properties and bioactive compounds of pomegranate (Punica granatum L.). The Journal of Horticultural Science and Biotechnology, 99, 639–652.
Khwairakpam, A. D., et al. (2018). Possible use of Punica granatum (Pomegranate) in cancer therapy. Pharmacological Research, 133, 53–64.
Ko, K., Dadmohammadi, Y., & Abbaspourrad, A. (2021). Nutritional and Bioactive Components of Pomegranate Waste Used in Food and Cosmetic Applications: A Review. Foods, 10.
Kshirsagar, K., Pathak, S. S., & Patil, S. (2023). Pomegranate (Punica granatum L): A Fruitful Fountain of Remedial Potential. Cureus, 15.
Maphetu, N., Unuofin, J., Masuku, N., Olisah, C., & Lebelo, S. (2022). Medicinal uses, pharmacological activities, phytochemistry, and the molecular mechanisms of Punica granatum L. plant extracts: A review. Biomedicine & Pharmacotherapy, 153, 113256.
Mohan, M., et al. (2024). Review of Pharmacological and Medicinal Uses of Punica granatum. Cureus, 16.
Noreen, S., Hashmi, B., Aja, P., & Atoki, A. (2025). Phytochemicals and pharmacology of pomegranate (Punica granatum L.): nutraceutical benefits and industrial applications: a review. Frontiers in Nutrition, 12.
Saeed, M., et al. (2018). The Promising Pharmacological Effects and Therapeutic/Medicinal Applications of Punica Granatum L. as a Functional Food in Humans and Animals. Recent Patents on Inflammation & Allergy Drug Discovery, 12, 24–38.
Valero-Mendoza, A. G., et al. (2022). The whole pomegranate (Punica granatum L.), biological properties and important findings: A review. Food Chemistry Advances.
Wang, D., et al. (2018). Vasculoprotective Effects of Pomegranate (Punica granatum L.). Frontiers in Pharmacology, 9.
Wang, J., Sun, M., Yu, J., Wang, J., & Cui, Q. (2024). Pomegranate seeds: a comprehensive review of traditional uses, chemical composition, and pharmacological properties. Frontiers in Pharmacology, 15.
Keyword: buah delima, Punica granatum, kegunaan buah delima, khasiat delima, makanan fungsian, nutraseutikal, antioksidan, anti-radang, antimikrob, antikanser, antidiabetik, kesihatan kardiovaskular, punicalagin, punicalin, asid ellagik, asid punicik, antosianin, polifenol, minyak biji delima, kulit delima, jus delima, bunga delima, neuroprotektif, kosmetik delima, pembungkusan aktif, tirosinase, UVB
