Setiap musim durian, timbunan kulit berduri menghiasi tepi jalan dan tapak pelupusan. Kulit durian merupakan bahagian terbesar buah, tetapi biasanya dibuang begitu sahaja. Penyelidik kini melihat sisa ini sebagai bahan mentah yang berpotensi untuk tenaga, rawatan air dan pembuatan bahan baharu.
Artikel ini meringkaskan kajian tentang pelbagai kegunaan kulit durian, termasuk kajian yang dijalankan di Malaysia.
Berapa Banyak Sisa yang Terhasil?
Kulit durian membentuk 65% hingga 70% daripada berat buah dan kaya dengan selulosa [1]. Satu ulasan dalam konteks Malaysia menganggarkan pengeluaran durian tahunan Malaysia sekitar 350,000 tan metrik, yang menghasilkan sisa biojisim durian dalam jumlah besar [2]. Ulasan yang sama menyatakan sisa durian Malaysia membentuk kira-kira 19% daripada jumlah sisa biojisim durian dari pengeluar utama Asia Tenggara [2].
Satu kajian menyatakan kulit durian boleh menjadi penyumbang utama sisa pertanian dan menimbulkan masalah alam sekitar apabila dibuang ke tapak pelupusan atau dibakar [3].
Kandungan Kulit Durian
Kandungan selulosa yang tinggi menjadikan kulit durian bahan mentah yang menarik [1]. Ulasan saintifik menyenaraikan sisa durian, termasuk kulit dan biji, sebagai sumber sebatian bernilai seperti pektin, antioksidan fenolik, tepung dan bahan untuk filem boleh dimakan [4]. Satu ulasan lain menyatakan pembuangan ke tapak pelupusan dan pembakaran sisa durian boleh menyebabkan pencemaran alam sekitar yang serius kerana penguraiannya perlahan [5].
1. Bahan Api: Briket dan Pelet
Kulit durian boleh ditukar kepada bahan api pepejal. Kajian di Indonesia mendapati briket daripada kulit durian mempunyai nilai kalori 6,448 kal/g, lebih tinggi daripada briket kulit koko (4,872 kal/g) [6]. Campuran 45% kulit durian dan 45% kulit koko meningkatkan nilai kalori kepada 6,634 kal/g [6].
2. Gula Fermentasi dan Bioetanol
Satu kajian yang menyifatkan kulit durian sebagai sisa yang banyak di Malaysia menggunakan gelombang ultrabunyi bersama rawatan kimia untuk memecahkan lignin dalam kulit durian [7]. Gabungan ultrabunyi dan alkali menghasilkan 376.60 mg gula penurun bagi setiap gram biojisim kering, lebih tinggi berbanding rawatan tanpa ultrabunyi [7]. Fermentasi gula ini menghasilkan gas hidrogen [7].
Kajian lain mengoptimumkan rawatan asid sulfurik dan menghasilkan 0.53 g gula penurun per gram biojisim, iaitu 1.88 kali lebih tinggi daripada kulit tanpa rawatan [8]. Gula ini kemudian ditukar kepada etanol pada 5.70 g/L, bersamaan 87.43% daripada hasil teori [8].
3. Rawatan Air dan Penjerap
Kulit durian juga dikaji sebagai penjerap untuk membersihkan air.
| Kegunaan | Dapatan | Sumber |
|---|---|---|
| Menyingkir zink dari air sisa | Kapasiti maksimum 36.73 mg/g (kulit dirawat HCl) | [9] |
| Mengurangkan kekerasan air bawah tanah | Kekerasan menurun dengan dos dan masa | [3] |
| Menyerap pewarna metilena biru | Aerogel selulosa sehingga 84.3 mg/g | [1] |
| Menjerap mikotoksin | Aflatoksin B1 dan zearalenon 98.4% | [10] |
Kajian yang menyifatkan kulit durian sebagai biojisim yang banyak di Malaysia mendapati kulit durian yang dirawat dengan asid hidroklorik berkesan menyingkirkan zink daripada air sisa simulasi, dan boleh diguna semula [9]. Kajian lain menggunakan sampel air bawah tanah sebenar dan mendapati kulit durian mengurangkan kekerasan air, tetapi tidak berkesan mengurangkan jumlah pepejal terlarut dan kekonduksian elektrik, yang sebaliknya meningkat pada dos tinggi [3]. Ini contoh dapatan bercampur yang menunjukkan kulit durian bukan penyelesaian untuk semua masalah air.
Satu kajian lain mendapati kulit durian yang dirawat asid menjerap aflatoksin B1 dan zearalenon sehingga 98.4%, tetapi hanya 2.0% deoksinivalenol [10].
4. Bahan Baharu dan Biokomposit
Selulosa mikrokristal yang diekstrak daripada kulit durian telah digunakan untuk menghasilkan biokomposit. Penambahan 1.0% selulosa ini meningkatkan kekuatan tegangan biokomposit sebanyak 22% dan menjadikannya lebih mudah terbiodegradasi [11].
Ulasan Malaysia membincangkan penukaran sisa durian kepada biochar melalui pirolisis dan karbonisasi hidroterma, dengan aplikasi sebagai mangkin, penjerap, baja, bahan elektrod superkapasitor dan filem sungkupan terbiodegradasi [2]. Ulasan lain menyenaraikan pektin, antioksidan fenolik dan filem boleh dimakan sebagai antara produk daripada sisa durian [4].
Cabaran yang Masih Ada
Walaupun potensinya besar, kebanyakan kajian masih di peringkat makmal. Ulasan Malaysia menegaskan bahawa kajian lebih mendalam diperlukan untuk mengukuhkan aplikasi dalam bidang tertentu [2]. Satu lagi ulasan menekankan cabaran pelaksanaan berskala besar [12]. Faktor praktikal seperti kos mengumpul dan mengangkut kulit yang besar dan berduri, serta bekalan bermusim, mungkin turut mempengaruhi kebolehlaksanaan.
Panduan Praktikal
Pengusaha dusun dan peniaga boleh mengasingkan kulit durian daripada sisa lain untuk memudahkan penggunaan semula.
Elakkan membakar kulit durian secara terbuka, kerana ia mencemarkan udara.
Pertimbangkan pengkomposan di peringkat dusun sebagai langkah awal yang mudah.
Usahawan dan penyelidik boleh bekerjasama dengan universiti tempatan yang telah menjalankan kajian berkaitan.
Kesimpulan
Kulit durian, yang membentuk sebahagian besar berat buah, sering dibuang tetapi kaya dengan selulosa. Kajian, termasuk dari Malaysia, menunjukkan ia boleh dijadikan briket, gula fermentasi, bioetanol, penjerap air dan bahan biokomposit. Bagaimanapun, kebanyakan dapatan masih di peringkat makmal, dan sesetengah aplikasi menunjukkan keputusan bercampur. Usaha menukar sisa ini kepada produk bernilai memerlukan kajian lanjut dan kerjasama industri.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja. Dapatan kajian bergantung kepada kaedah rawatan dan keadaan makmal tertentu, dan mungkin tidak sama apabila digunakan secara komersial.
Rujukan
[1] Ahmad Azfaralariff et al. (2025). Transforming agricultural waste into sustainable bioadsorbents and advanced bioaerogels from durian (Durio zibethinus) peel. Biofuels. DOI: 10.1002/bbb.2771.
[2] Ying-Chua Jia et al. (2023). Upcycling of biomass waste from durian industry for green and sustainable applications: An analysis review in the Malaysia context. Energy Nexus. DOI: 10.1016/j.nexus.2023.100203.
[3] C. Payus et al. (2020). Durian husk wastes as low-cost adsorbent for physical pollutants removal: groundwater supply. Materials Today: Proceedings. DOI: 10.1016/j.matpr.2020.10.006.
[4] Rhea Abegail J. Gamay et al. (2024). Durian (Durio zibenthinus) waste: a promising resource for food and diverse applications—a comprehensive review. Food Production, Processing and Nutrition. DOI: 10.1186/s43014-023-00206-4.
[5] Choon-Hui Tan et al. (2023). From waste to wealth: a review on valorisation of durian waste as functional food ingredient. Journal of Food Measurement and Characterization. DOI: 10.1007/s11694-023-02087-0.
[6] Aldillah Herlambang et al. (2025). Production and Characterization of Bio-Briquettes Derived from Torrefied Cocoa Pod Husk and Durian Peel. Natural and Life Sciences Communications. DOI: 10.12982/nlsc.2025.032.
[7] Ning He et al. (2024). Fermentable sugar recovery from durian peel by using ultrasound-assisted chemical pretreatment. Ultrasonics Sonochemistry. DOI: 10.1016/j.ultsonch.2024.106811.
[8] E. Panakkal et al. (2021). Impact of sulfuric acid pretreatment of durian peel on the production of fermentable sugar and ethanol. Journal of the Indian Chemical Society. DOI: 10.1016/j.jics.2021.100264.
[9] Mohammed Ngabura et al. (2018). Utilization of renewable durian peels for biosorption of zinc from wastewater. Journal of environmental chemical engineering. DOI: 10.1016/j.jece.2018.03.052.
[10] Saowalak Adunphatcharaphon et al. (2020). The Effectiveness of Durian Peel as a Multi-Mycotoxin Adsorbent. Toxins. DOI: 10.3390/toxins12020108.
[11] Sing-Yong Wei et al. (2024). Extraction and Characterization of Microcrystalline Cellulose (MCC) from Durian Rind for Biocomposite Application. Journal of Polymers and the Environment. DOI: 10.1007/s10924-024-03401-7.
[12] Norazlina Hashim (2025). Valorizing Durian Fruit Waste: A Path Towards Functional Materials. Malaysian Journal of Applied Sciences. DOI: 10.37231/myjas.2025.10.1.438.
