Industri pertanian telah lama menjadi sebahagian penting ekonomi Malaysia. Daripada ladang sawit yang luas hingga sawah padi di kawasan jelapang dan kebun sayur kecil di pinggir bandar, sektor ini menyediakan makanan, pekerjaan dan pendapatan eksport. Artikel ini memberikan gambaran keseluruhan industri pertanian Malaysia berdasarkan kajian dan ulasan saintifik.
Sumbangan kepada Ekonomi
Menurut satu kajian, sektor pertanian menyumbang 7.1 peratus (RM101.5 bilion) kepada Keluaran Dalam Negeri Kasar (KDNK) Malaysia dan menyediakan 10.5 peratus (1,566.0 ribu) pekerjaan pada tahun 2021 [1]. Satu analisis dasar menyatakan industri pertanian telah menjadi tulang belakang ekonomi Malaysia selama berdekad-dekad, dengan pembangunan tanaman komoditi industri seperti getah, kelapa sawit dan koko menjadi penyumbang utama kepada pertumbuhan ekonomi [2].
Sektor kelapa sawit sahaja amat penting. Pada tahun 2019, dengan keluasan 5.90 juta hektar, eksport sawit menyumbang RM64.84 bilion kepada pendapatan negara [3]. Satu ulasan sistematik menyatakan Malaysia ialah pengeluar minyak sawit kedua terbesar di dunia [4].
Dua Wajah Pertanian Malaysia
Satu kajian menyifatkan pertanian Malaysia sebagai bersifat dualisme [5]:
| Sektor | Ciri |
|---|---|
| Pekebun kecil | Purata saiz ladang 1–2 hektar |
| Estet atau ladang | Saiz ladang melebihi 500 hektar |
Menurut kajian yang sama, pembahagian ini meletakkan penekanan ekonomi yang besar pada tanaman kontan seperti kelapa sawit, getah dan koko, walaupun keluasan yang besar turut ditanam dengan tanaman makanan seperti padi, lada, dusun buah-buahan, sayur-sayuran dan herba [5].
Komoditi Berbanding Agromakanan
Satu tema yang berulang dalam kajian ialah ketidakseimbangan antara sektor komoditi dengan sektor agromakanan.
Analisis dasar keselamatan makanan menyatakan dasar pertanian Malaysia telah mengutamakan komoditi industri berbanding industri tanaman makanan kerana pulangan ekonominya lebih tinggi sejak beberapa dekad lalu [2]. Akibatnya, sektor agromakanan terpinggir dan ketinggalan dari segi pertumbuhan dan produktiviti [2]. Kajian lain turut menyatakan penekanan dasar yang kuat terhadap komoditi menguntungkan ini secara tidak sengaja menyebabkan sektor agromakanan kurang mendapat perhatian, sekali gus menyumbang kepada pengeluaran makanan domestik yang terhad dan kebergantungan yang meningkat kepada import makanan [6].
Kajian di Lahad Datu, Sabah mendapati penduduk telah beralih daripada menanam tanaman makanan kepada tanaman industri di tanah pertanian, menyebabkan pengeluaran tanaman makanan berkurang [7].
Cabaran Utama Industri
Satu kajian lama tetapi menyeluruh menyenaraikan beberapa cabaran utama pertanian Malaysia, antaranya [5]:
kemiskinan yang berterusan dalam komuniti petani luar bandar;
tekanan berterusan terhadap kemerosotan sumber asli;
pertanian ladang yang intensif buruh dan bergantung kepada buruh asing;
pulangan rendah daripada pelaburan pertanian;
harga komoditi yang tidak meningkat;
kos tanah yang tinggi; dan
kuasa pasaran yang tidak menentu.
Ulasan sistematik yang lebih baharu mendapati sektor pertanian Malaysia menghadapi kekurangan tenaga kerja kerana didominasi oleh petani yang semakin berusia, serta penyertaan belia yang rendah disebabkan persepsi negatif terhadap pertanian [8].
Peluang yang Dikenal Pasti
Walaupun berdepan cabaran, kajian turut mengenal pasti peluang. Ulasan sistematik yang sama menemui beberapa tema peluang seperti belia, pertanian moden dan keusahawanan pertanian [8]. Ulasan itu turut menyebut penubuhan unit agropreneur muda pada tahun 2013 yang bertujuan melahirkan generasi baharu agropreneur muda di bawah dasar pertanian negara 2030 (Malaysia National Agriculture Policy 2030) [8].
Kajian kualitatif yang menemu bual pegawai Lembaga Pemasaran Pertanian Persekutuan (FAMA) mendapati Malaysia menggubal dasar pertanian secara menyeluruh dengan memperkukuh peraturan, pembiayaan dan penyeliaan untuk menyokong petani [9]. Penglibatan kerajaan dalam menyediakan program penyeliaan, pembiayaan dan kepastian undang-undang berkaitan harga asas tanaman dilihat sebagai kuasa transformasi sektor pertanian [9].
Kepentingan Keselamatan Makanan
Pertanian dan keselamatan makanan berkait rapat kerana pertanian merupakan salah satu sumber keselamatan makanan [10]. Satu kajian menyatakan bahawa sejak krisis kewangan global 2008, keselamatan makanan telah menjadi keutamaan dalam agenda negara [11]. Malaysia menjadi pengimport bersih makanan untuk memenuhi permintaan pengguna tempatan, sebahagiannya disebabkan tanah pertanian yang terhad dan keupayaan pengeluaran petani yang terbatas [11].
Isu keselamatan makanan dibincangkan dengan lebih terperinci dalam artikel lain dalam siri ini.
Panduan Praktikal
Bagi mereka yang ingin terlibat dalam industri pertanian, sama ada sebagai petani, usahawan atau pelabur kecil:
1. Fahami struktur industri. Ketahui perbezaan antara sektor komoditi (sawit, getah, koko) dengan sektor agromakanan (padi, sayur, buah, ternakan).
2. Kenal pasti jurang pasaran. Kajian menunjukkan sektor agromakanan ketinggalan dan negara bergantung kepada import makanan [2], yang mungkin membuka peluang bagi pengeluar tempatan.
3. Ambil kira risiko. Harga komoditi dan kuasa pasaran boleh berubah-ubah [5].
4. Rancang tenaga kerja dan mekanisasi. Kekurangan buruh ialah cabaran utama [8].
5. Amalkan pertanian yang baik. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang pemilihan tanaman dan teknologi.
Kesimpulan
Industri pertanian Malaysia masih penting kepada ekonomi, pekerjaan dan keselamatan makanan negara. Namun, kajian menunjukkan ketidakseimbangan yang ketara antara sektor komoditi yang maju dengan sektor agromakanan yang ketinggalan. Cabaran seperti kekurangan tenaga kerja, petani yang semakin berusia dan kebergantungan kepada import makanan memerlukan perhatian. Belia, pertanian moden dan keusahawanan pertanian dilihat sebagai peluang untuk masa depan industri ini.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pelaburan, perniagaan atau dasar. Angka statistik dipetik daripada kajian yang dirujuk dan mungkin telah berubah; rujuk sumber rasmi untuk data terkini.
Rujukan
[1] Syahnaz Sulaiman (2023). HARNESSING SUSTAINABLE NATIONAL FOOD SECURITY THROUGH INTEGRATED AGRO-TAKAFUL FRAMEWORK IN MALAYSIA. I-iECONS e-proceedings. DOI: 10.33102/iiecons.v10i1.114.
[2] Faridah Suffian et al. (2021). POLICY ANALYSIS: FOOD SECURITY IN MALAYSIA. Unknown Journal.
[3] P. Yap et al. (2021). Malaysian Sustainable Palm Oil (MSPO) Certification Progress for Independent Smallholders in Malaysia. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/736/1/012071.
[4] N. Aziz et al. (2021). Barriers and Benefits Arising from the Adoption of Sustainable Certification for Smallholder Oil Palm Producers in Malaysia: A Systematic Review of Literature. Sustainability. DOI: 10.3390/su131810009.
[5] B. Bakar (2009). The Malaysian agricultural industry in the new millennium: issues and challenges. Unknown Journal.
[6] Noryati Ngah et al. (2026). Strengthening Food Security in Malaysia through Effective Land Use and Land Management Decisions. International Journal of Research and Innovation in Applied Science. DOI: 10.51584/ijrias.2026.11013sp0029.
[7] Nurqamarina Baharuddin et al. (2025). FOOD SECURITY ISSUES: POTENTIAL AND CHALLENGES OF AGRICULTURE IN LAHAD DATU, SABAH. Quantum Journal of Social Sciences and Humanities. DOI: 10.55197/qjssh.v6i3.661.
[8] S. Shariff et al. (2025). A Systematic Review of the Challenges and Opportunities of the Agriculture Economic Sector in Malaysia. Information Management and Business Review. DOI: 10.22610/imbr.v17i1(i).4350.
[9] Khoirul Hidayah et al. (2023). Welfare state-based agricultural policies in Malaysia. Cogent Social Sciences. DOI: 10.1080/23311886.2023.2241261.
[10] S. A. Sani et al. (2022). A Review on Food Security Policy on Agriculture and Food in Sabah, Malaysia. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/1103/1/012023.
[11] Hazlina Razali et al. (2025). Revitalizing Malaysia’s Agro Sector: Cultivating A Path To Food Security. Journal of Administrative Science. DOI: 10.24191/jas.v22i2.6758.
