Setiap kali harga beras, sayur atau daging naik, isu keselamatan makanan kembali dibincangkan. Adakah Malaysia mampu memberi makan rakyatnya sendiri? Mengapa negara yang mempunyai tanah subur dan iklim tropika masih bergantung kepada import makanan? Artikel ini merumuskan dapatan kajian tentang keselamatan makanan dan kaitannya dengan industri pertanian Malaysia.
Kedudukan Malaysia
Menurut satu analisis dasar, Malaysia secara amnya selamat dari segi makanan dalam laporan Indeks Keselamatan Makanan Global 2020, dengan kedudukan ke-43 daripada 113 negara [1]. Satu kertas konsep lain menyatakan Malaysia menunjukkan kemajuan dalam indeks tersebut, naik daripada kedudukan ke-48 (67.9 mata) pada 2020 ke kedudukan ke-41 (69.9 mata) pada 2022 [2].
Namun, kedudukan yang baik dalam indeks tidak bermakna tiada masalah. Kajian yang sama menyatakan Malaysia masih menghadapi cabaran keselamatan makanan, termasuk kebergantungan yang meningkat kepada import makanan, produktiviti pertanian yang menurun dan ketidaksamaan pendapatan [2].
Bil Import Makanan yang Meningkat
Beberapa kajian merekodkan kenaikan bil import makanan Malaysia:
| Tempoh | Nilai import makanan | Sumber |
|---|---|---|
| 2011 ke 2019 | RM34 bilion ke RM51 bilion | [1] |
| Dalam 10 tahun hingga 2021 | RM35 bilion ke RM63 bilion | [2] |
| 2023 | RM78.7 bilion | [3] |
Analisis dasar menyatakan pengeluaran makanan domestik tidak mencukupi untuk memenuhi keperluan penduduk, dan import menjadi penyelesaian paling mudah [1]. Bekalan import diperoleh daripada banyak negara pengeluar seperti China, India, Vietnam, Myanmar dan Thailand [1]. Menurut kajian itu, peningkatan import tahun demi tahun telah menyekat pertumbuhan sektor agromakanan dan secara tidak langsung tidak mendorong sektor makanan negara melaksanakan pembaharuan [1].
Sektor makanan negara juga bergantung kepada input import seperti makanan ternakan, baja, jentera pertanian dan buruh, dan produktiviti keseluruhannya kekal rendah [1].
Nisbah Sara Diri
Menurut kertas konsep berdasarkan data Jabatan Perangkaan Malaysia, sebanyak 26 item makanan mempunyai nisbah sara diri 100% atau lebih, tetapi 24 produk lain masih belum mencapai tahap tersebut [2].
Bagi beras, makanan ruji utama, satu kajian menyatakan tahap sara diri negara masih pada 63% dan baki 37% diimport [4]. Ulasan lain menyatakan sara diri beras berada antara 67 hingga 70% [5]. Perbezaan angka ini mungkin disebabkan tempoh data yang berbeza.
Punca Kebergantungan kepada Import
Kajian mengenal pasti beberapa punca:
Tanah pertanian terhad. Satu kajian menyatakan Malaysia menjadi pengimport bersih makanan sebahagiannya kerana tanah boleh diusahakan yang terhad dan keupayaan pengeluaran petani yang terbatas [6].
Penukaran tanah pertanian. Kanun Tanah Negara 1965 tidak secara khusus menghalang pemilik tanah daripada memohon menukar tanah pertanian kepada kegunaan bukan pertanian, sekali gus memberikan perlindungan undang-undang yang terhad [7].
Keutamaan dasar kepada komoditi. Sektor agromakanan kurang diberi perhatian berbanding komoditi industri [1][7].
Petani berusia dan kurang pelaburan R&D. Ulasan literatur mengenal pasti kebergantungan import, demografi petani yang semakin tua dan kekurangan pelaburan dalam penyelidikan dan pembangunan pertanian sebagai faktor utama yang mengancam keselamatan makanan [8].
Gangguan Global
Pandemik COVID-19 menjadi ujian besar. Satu ulasan menyatakan pandemik telah menjejaskan pertanian merentasi rantaian pengeluaran, bekalan dan pemasaran, serta mengganggu keseimbangan bekalan dan permintaan makanan di Malaysia [9]. Industri pertanian dianggap sebagai industri penting dan dibenarkan beroperasi di bawah prosedur operasi standard yang ketat [9].
Satu kajian menganggarkan 30% penduduk mengalami ketidakjaminan makanan semasa pandemik COVID-19 [3]. Kajian itu juga menyebut gangguan global seperti konflik Rusia-Ukraine telah meningkatkan kos dan menekan rantaian bekalan [3].
Tekanan Pertambahan Penduduk
Penduduk Malaysia dijangka mencecah 42 juta menjelang 2050, yang akan meningkatkan permintaan makanan dan menambah tekanan kepada sistem makanan negara [3].
Langkah yang Telah Diambil
Kertas konsep berkaitan mekanisme perdagangan menyatakan Malaysia telah membuat kemajuan penting, termasuk mempelbagaikan sumber import, meningkatkan akses melalui kawalan harga dan meningkatkan penggunaan teknologi pertanian [2].
Kajian siri masa dari 1964 hingga 2021 mendapati import makanan, tanah pertanian, Rancangan Malaysia Pertama hingga Ketiga dan Dasar Pertanian Negara Ketiga mempunyai hubungan jangka panjang dengan keselamatan makanan [10]. Pengkaji mencadangkan pemodenan industri agromakanan diberi keutamaan untuk meningkatkan pengeluaran makanan [10].
Panduan Praktikal
Apa yang boleh dilakukan oleh individu dan pengusaha kecil?
1. Sokong pengeluar tempatan. Membeli hasil pertanian tempatan membantu sektor agromakanan.
2. Tanam sendiri jika boleh. Kebun dapur dan pertanian bandar boleh menambah bekalan makanan isi rumah.
3. Kurangkan pembaziran makanan. Makanan yang dibazir bermakna sumber yang dibazir.
4. Pertimbangkan peluang perniagaan agromakanan. Jurang antara pengeluaran dan permintaan domestik mungkin membuka peluang.
5. Amalkan pertanian selamat. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI.
Kesimpulan
Kajian menunjukkan Malaysia secara amnya selamat dari segi makanan dalam indeks global, tetapi semakin bergantung kepada import, dengan bil import makanan meningkat dengan ketara dalam dekad kebelakangan ini. Tanah pertanian yang terhad, penukaran guna tanah, keutamaan dasar kepada komoditi, petani berusia dan kekurangan pelaburan R&D dikenal pasti sebagai punca utama. Pemodenan sektor agromakanan dicadangkan sebagai salah satu keutamaan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat dasar atau pelaburan. Angka statistik dipetik daripada kajian yang dirujuk dan mungkin telah berubah; rujuk sumber rasmi untuk data terkini.
Rujukan
[1] Faridah Suffian et al. (2021). POLICY ANALYSIS: FOOD SECURITY IN MALAYSIA. Unknown Journal.
[2] Zaeidah Mohamed Esa et al. (2023). Feeding the Future: Achieving Food Security in Malaysia Through Trade Mechanism. Journal of Agribusiness Marketing. DOI: 10.56527/jabm.11.2.3.
[3] Mohd Farhan bin Zulkifli et al. (2025). Implications Due to Challenges to Food Security in Malaysia. Journal of Ecohumanism. DOI: 10.62754/joe.v4i1.6005.
[4] N. M. Idris et al. (2025). Barriers to Sustainable Rice Farming and Food Security in Malaysia’s Primary Granary Zones. International Journal of Research and Innovation in Social Science. DOI: 10.47772/ijriss.2025.915ec0043.
[5] Deivaseeno Dorairaj et al. (2023). Rice and paddy industry in Malaysia: governance and policies, research trends, technology adoption and resilience. Unknown Journal. DOI: 10.3389/fsufs.2023.1093605.
[6] Hazlina Razali et al. (2025). Revitalizing Malaysia’s Agro Sector: Cultivating A Path To Food Security. Journal of Administrative Science. DOI: 10.24191/jas.v22i2.6758.
[7] Noryati Ngah et al. (2026). Strengthening Food Security in Malaysia through Effective Land Use and Land Management Decisions. International Journal of Research and Innovation in Applied Science. DOI: 10.51584/ijrias.2026.11013sp0029.
[8] N. Azri et al. (2025). Literature Review on Malaysia National Food Security: Challenge And Strategy in Meeting Population Rise. Journal of Ecohumanism. DOI: 10.62754/joe.v4i1.6006.
[9] Say-Peng Tan et al. (2023). A review on post-COVID-19 impacts and opportunities of agri-food supply chain in Malaysia. PeerJ. DOI: 10.7717/peerj.15228.
[10] Tanpa nama pengarang (2025). Sustaining Malaysia’s Rice Economy: The Role of Economic Drivers in Food Security. Jurnal Ekonomi Malaysia. DOI: 10.17576/jem-2025-5902-2.
