Daun kari (Murraya koenigii) bukan sekadar bahan aromatik dalam masakan. Berdasarkan dokumen ini, daun kari mempunyai nilai pemakanan yang tinggi kerana mengandungi karbohidrat, protein, serat, vitamin, mineral dan pelbagai fitokimia bioaktif yang mempunyai aktiviti antioksidan.
Komposisi nutrien daun kari juga boleh berubah dengan agak ketara bergantung pada varieti, keadaan sampel dan kaedah pemprosesan. Ini penting kerana daun segar, daun kering dan serbuk daun tidak semestinya mempunyai komposisi yang sama.
Karbohidrat merupakan komponen utama
Analisis proksimat menunjukkan bahawa karbohidrat merupakan salah satu komponen utama daun kari.
Kandungan karbohidrat dilaporkan berada sekitar 39.44–68.66%, bergantung pada sama ada sampel segar atau kering serta kaedah analisis yang digunakan.
Julat yang agak luas ini menunjukkan bahawa kandungan nutrien daun kari sangat dipengaruhi oleh keadaan bahan semasa dianalisis.
Kandungan protein juga agak tinggi
Protein daun kari dilaporkan berada dalam julat 8.32–23.31%.
Nilai ini kebanyakannya diperoleh daripada analisis serbuk daun, dan perbezaannya berkait dengan kaedah pemprosesan.
Walaupun daun kari biasanya dimakan dalam kuantiti kecil, kandungan protein tersebut menunjukkan bahawa secara kimia tumbuhan ini mempunyai profil nutrien yang agak menarik.
Lemak rendah, tetapi tetap mempunyai asid lemak penting
Kandungan lemak daun kari secara umum lebih rendah berbanding karbohidrat dan protein, iaitu sekitar 1.92–6.87% dalam sampel kering.
Dokumen turut menyatakan kehadiran asid lemak tak tepu termasuk asid linoleik, selain ?-sitosterol pada sekitar 0.43 mg/g.
Ini menunjukkan bahawa walaupun jumlah lemaknya rendah, profil lipid daun kari masih mengandungi beberapa komponen bioaktif.
Serat dan kandungan abu
Serat kasar daun kari dilaporkan sekitar 5.22–12.7 g/100 g, manakala kandungan abu sekitar 2.99–17.82%.
Kandungan abu biasanya digunakan sebagai petunjuk kasar kepada jumlah mineral dalam sesuatu bahan makanan.
Julat abu yang tinggi dalam sesetengah sampel selari dengan penemuan bahawa daun kari merupakan sumber beberapa mineral penting.
Kalsium menjadi mineral yang paling menonjol
Antara perkara paling menarik dalam dokumen ialah kandungan kalsium daun kari.
Kalsium dilaporkan mencapai sehingga 2,111 mg/100 g dalam sampel terhidrasi.
Ini merupakan nilai yang tinggi dari sudut komposisi bahan.
Namun, penting untuk diingat bahawa jumlah sebenar kalsium yang diperoleh dalam diet bergantung pada kuantiti daun kari yang dimakan dan tahap ketersediaan biologinya.
Kandungan besi juga signifikan
Besi turut terdapat dalam jumlah yang ketara.
Dalam daun yang dimasak, kandungan besi dilaporkan mencapai sekitar 18.16 mg/100 g.
Selain kalsium dan besi, daun kari turut mengandungi magnesium, fosforus, kalium, zink dan boron.
Dokumen juga melaporkan bahawa kajian terhadap 80 aksesi menunjukkan variasi genetik yang besar dalam kandungan mineral. Kalsium berada sekitar 0.30–5.97%, manakala besi sekitar 51.7–439.16 ppm.
Varieti memang mempengaruhi kandungan nutrien
Perbezaan kandungan mineral antara aksesi menunjukkan bahawa tidak semua pokok daun kari mempunyai komposisi nutrien yang sama.
Ini memberi implikasi menarik kepada program pembiakbakaan.
Jika bahan tanaman dengan kandungan kalsium, besi atau nutrien lain yang tinggi dikenal pasti, aksesi tersebut boleh dipilih untuk pembangunan varieti yang lebih bernilai dari sudut pemakanan.
Dokumen mengaitkan potensi ini dengan pendekatan biofortifikasi melalui pemilihan genotip yang kaya nutrien.
Daun kari kaya dengan Beta karotena
Vitamin A dalam daun kari banyak dikaitkan dengan kandungan ?-karotena.
Kandungan ?-karotena tertinggi yang disebut dalam dokumen ialah sekitar 7,427 µg/100 g dalam daun segar.
?-karotena ialah pigmen tumbuhan yang juga berfungsi sebagai prekursor vitamin A.
Daun kari turut mengandungi vitamin C, vitamin E dan vitamin B kompleks seperti tiamin, riboflavin dan niasin, serta asid folik.
Daun segar mempunyai kelebihan untuk vitamin tertentu
Kaedah pemprosesan memberi kesan besar terhadap nutrien.
Dokumen menunjukkan bahawa ?-karotena dan vitamin C paling tinggi dalam daun segar. Proses pengeringan pula mengurangkan kandungan vitamin tersebut.
Ini menunjukkan bahawa jika sasaran utama ialah mengekalkan vitamin tertentu, penggunaan daun segar mungkin lebih baik.
Tetapi pemprosesan juga boleh menaikkan sesetengah nutrien
Menariknya, pemprosesan tidak semestinya sentiasa menurunkan semua nutrien.
Penghidratan dilaporkan meningkatkan kandungan protein, lemak, serat, abu, karbohidrat, kalsium dan besi berbanding daun segar.
Fermentasi menggunakan yis pula meningkatkan kandungan nutrien berbanding daun mentah atau dimasak.
Ini menunjukkan bahawa kesan pemprosesan bergantung pada jenis nutrien yang dinilai.
Pengeringan juga boleh meningkatkan antinutrien
Satu perkara yang perlu diberi perhatian ialah kandungan antinutrien.
Dokumen menyatakan bahawa proses pengeringan boleh meningkatkan kandungan oksalat dan fitat.
Oksalat dan fitat boleh mempengaruhi ketersediaan sesetengah mineral dalam makanan.
Oleh itu, apabila menilai nilai pemakanan daun kari, jumlah nutrien bukan satu-satunya perkara yang perlu dipertimbangkan; bentuk kimia dan bioavailabiliti juga penting.
Fitokimia bioaktif dalam daun kari
Daun kari turut kaya dengan pelbagai sebatian fitokimia.
Antara kumpulan utama yang disebut ialah:
alkaloid karbazol, flavonoid, fenol, saponin dan tanin.
Sebatian ini memberi nilai tambahan kepada daun kari dari sudut makanan fungsi dan aktiviti antioksidan.
Kandungan fenol dan flavonoid
Jumlah fenol dilaporkan mencapai sehingga 101 mg GAE/g, manakala kandungan flavonoid sehingga 9.75 mg QE/g dalam kajian tertentu.
Nilai ini membantu menjelaskan mengapa ekstrak daun kari sering menunjukkan aktiviti antioksidan dalam penyelidikan makmal.
Namun, jumlah yang dilaporkan bergantung pada kaedah pengekstrakan, varieti dan keadaan sampel.
Potensi sebagai makanan berfungsi
Gabungan karbohidrat, protein, serat, kalsium, besi, vitamin dan fitokimia menjadikan daun kari menarik sebagai bahan makanan berfungsi.
Dokumen mencadangkan bahawa daun kari mempunyai potensi untuk membantu menangani kekurangan mikronutrien, khususnya jika varieti atau aksesi yang kaya nutrien dapat dikenal pasti dan dibangunkan.
Dalam konteks pemakanan, potensi ini lebih relevan apabila daun kari digunakan sebagai sebahagian daripada diet yang pelbagai, bukan sebagai satu-satunya sumber nutrien.
Berapa tinggi sebenarnya nilai nutrien daun kari?
Jika diringkaskan berdasarkan julat yang disebut dalam dokumen:
| Komponen | Julat Dilaporkan |
|---|---|
| Karbohidrat | 39.44–68.66% |
| Protein | 8.32–23.31% |
| Lemak | 1.92–6.87% |
| Serat kasar | 5.22–12.7 g/100 g |
| Abu | 2.99–17.82% |
| Kalsium | Sehingga 2,111 mg/100 g |
| Besi | Sehingga 18.16 mg/100 g |
| ?-karotena | Sehingga 7,427 µg/100 g |
Angka ini tidak semestinya boleh dibandingkan secara langsung antara satu sama lain kerana sampel dan kaedah analisis berbeza. Namun, ia memberikan gambaran bahawa daun kari mempunyai kepadatan nutrien yang tinggi.
Kesimpulan
Daun kari (Murraya koenigii) merupakan bahan tumbuhan yang mempunyai nilai pemakanan lebih tinggi daripada yang sering disedari.
Daunnya mengandungi karbohidrat, protein, serat dan lemak dalam jumlah yang berbeza-beza, serta kaya dengan mineral terutama kalsium dan besi. Ia juga membekalkan ?-karotena, vitamin C, vitamin E, vitamin B kompleks dan asid folik.
Pada masa yang sama, daun kari mempunyai pelbagai sebatian fitokimia seperti alkaloid karbazol, flavonoid, fenol, saponin dan tanin.
Namun, nilai nutrien sangat dipengaruhi oleh varieti dan cara pemprosesan. Daun segar lebih baik dalam mengekalkan ?-karotena dan vitamin C, manakala proses tertentu seperti fermentasi boleh meningkatkan beberapa komponen nutrien lain. Pengeringan pula boleh meningkatkan antinutrien seperti oksalat dan fitat.
Secara keseluruhannya, dokumen ini menyokong potensi daun kari sebagai bahan makanan berfungsi dan sumber mikronutrien, khususnya melalui pemilihan aksesi yang mempunyai kandungan nutrien tinggi.
Kata Kunci
daun kari, Murraya koenigii, nilai pemakanan daun kari, nutrisi daun kari, karbohidrat, protein, serat, kalsium, besi, magnesium, fosforus, kalium, zink, ?-karotena, vitamin A, vitamin C, vitamin E, vitamin B, asid folik, fitokimia, alkaloid karbazol, flavonoid, fenol, saponin, tanin, antioksidan, makanan berfungsi, biofortifikasi, pemprosesan daun kari, fermentasi
Sumber Rujukan
Abeysinghe, D. T., Kumara, K., Kaushalya, K., Chandrika, U., & Alwis, D. (2021). Phytochemical screening, total polyphenol, flavonoid content, in vitro antioxidant and antibacterial activities of Sri Lankan varieties of Murraya koenigii and Micromelum minutum leaves. Heliyon, 7.
Awari, A., Kumar, M., Kaushik, D., Kapoor, S., Oz, F., & Proestos, C. (2023). Proximate, techno-functional properties and characterization of Murraya koenigii Linn leaf powder. Journal of Food Chemistry & Nanotechnology.
Farooq, M., et al. (2023). Investigating the therapeutic potential of aqueous extraction of curry plant (Murraya koenigii) leaves supplementation for the regulation of blood glucose level in type 2 diabetes mellitus in female human subjects. Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences, 36, 601–605.
Hameed, R. S., & Sandhiya, P. (2021). Effect of cooking and fermentation on nutritional and functional properties of curry (Murraya koenigii) leaf powders. Agricultural Research Journal, 58, 120–124.
Igara, C., Omoboyowa, D., Ahuchaogu, A., Orji, N., & Ndukwe, M. (2016). Phytochemical and nutritional profile of Murraya koenigii (Linn) Spreng leaf. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 5, 7–9.
Khedkar, R. (2015). Curry leaf (Murraya koenigii L. Spreng) as a functional food. Food Science Research Journal, 6, 135–141.
Lal, M., & Kaur, N. (2019). Effect of processing on nutritional and anti-nutritional composition of curry leaves (Murraya koenigii).
Lal, M. (2017). Development and nutritional evaluation of value added fermented food products using curry leaves (Murraya koenigii).
Mandal, S. (2016). Curry plant, Murraya koenigii L.: An indigenous spice plant with versatile medicinal property: A minireview. International Journal of Clinical and Experimental Physiology, 3, 59–65.
Parnami, M., & Varma, K. (2020). Nutritional composition of dried curry leaves.
Raghu, B. R., Chethankumar, G., Rajendiran, S., Nandini, K., & Mahadappa, P. (2025). Unveiling the genetic diversity in curry leaf (Murraya koenigii L. Spreng) genetic resources for nutritional traits. Journal of Horticultural Sciences.
Rajendran, C., Kirtana, S., Venkatesh, R., Yadav, P., & Raghavan, A. (2020). Nutritional and antioxidant potential of commonly growing plant foods from Southern India. Defence Life Science Journal.
Sachan, P., Shrivastava, P., Kushwaha, A., Jain, K., & Kant, L. (2025). A deep dive into the phytochemical composition of Murraya koenigii (curry leaf): Active compounds and their therapeutic implications.
