Bagi petani terung, tiada perosak yang lebih ditakuti daripada ulat pengorek pucuk dan buah terung (Leucinodes orbonalis). Pucuk terung layu tiba-tiba, buah berlubang dan berisi najis ulat, dan hasil yang boleh dijual merosot teruk. Artikel ini menerangkan kerosakan yang disebabkan oleh perosak ini dan strategi pengurusan perosak bersepadu (IPM) yang terbukti dalam kajian lapangan.
Mengenali Perosak
Leucinodes orbonalis ialah perosak utama terung yang paling merosakkan. Peringkat larva (ulat) merupakan peringkat yang menyebabkan kerosakan. Larva mengorek ke dalam pucuk, tangkai daun dan buah [1].
Ia merupakan kekangan utama pengeluaran terung di seluruh Asia Selatan dan Asia Tenggara [2].
Berapa Besar Kerugiannya?
| Sumber | Anggaran kerugian |
|---|---|
| Ulasan pengurusan bersepadu | Kerosakan buah sehingga 80% [1] |
| Kajian di Bangladesh | Kerugian hasil sehingga 90% [3] |
| Kajian di India | Pengurangan hasil sehingga 89% [4] |
Mengapa sukar dikawal?
Larva makan di dalam pucuk dan buah. Tabiat makan dalaman ini mengurangkan keberkesanan racun serangga dengan ketara [4]. Akibatnya, ramai petani menyembur racun dengan kerap. Di Filipina, kos racun perosak untuk terung dilaporkan mencecah 55% daripada jumlah kos input bahan, lebih tinggi berbanding tomato dan kubis [5].
Komponen Pengurusan Perosak Bersepadu (IPM)
Ulasan 2025 menggariskan rangka kerja IPM berbilang taktik [2]:
1. Kawalan budaya dan mekanikal
Pangkas dan musnahkan pucuk dan buah yang diserang setiap minggu.
Kekalkan kebersihan ladang.
Ini penting untuk memutuskan kitaran hidup perosak [2].
2. Perangkap feromon
Perangkap feromon seks digunakan untuk memantau dan memerangkap rama-rama secara besar-besaran, membolehkan semburan dibuat tepat pada masanya dan hanya apabila perlu [2].
3. Kawalan biologi
Parasitoid seperti Trathala flavoorbitalis dan Trichogramma chilonis.
Agen mikrob seperti Trichoderma longibrachiatum dan nematod entomopatogen [2].
4. Kawalan kimia berasaskan ambang
Racun serangga selektif seperti spinosad dan klorantraniliprol digunakan secara bergilir dengan biopestisid untuk melambatkan kerintangan dan memelihara serangga berfaedah [2].
Bukti daripada Ujian Lapangan
India: Demonstrasi barisan hadapan (2022 hingga 2025)
Pakej IPM yang merangkumi membajak dalam musim panas, membuang pucuk dan buah yang diserang, tempat bertenggek burung, perangkap feromon, kawalan rumpai, pengurusan air, ekstrak biji mambu (NSKE) 5% dan semburan emamektin benzoat hanya apabila perlu menghasilkan [6]:
Serangan 13.78% di plot IPM berbanding 30.45% amalan petani.
Hasil 275 kuintal sehektar berbanding 218 kuintal sehektar, peningkatan 26.14%.
India: Pakej IPM ekologi
Ujian di lima lokasi dengan tumpuan perangkap feromon mendapati kerosakan buah 15.3% berbanding 34.2% amalan petani, hasil meningkat 15.36% dan kos penanaman menurun [5]. Namun, kajian ini turut mendapati sesetengah petani meningkatkan penggunaan racun selepas latihan IPM, menunjukkan kesan latihan adalah bercampur [5].
India: Ujian empat tahun
Ujian di sepuluh lokasi dari 2014 hingga 2018 mendapati kerosakan buah purata 16.42% di plot IPM berbanding 31.55% amalan petani, dengan kos penanaman lebih rendah dan pendapatan bersih lebih tinggi [7].
Analisis agroekosistem (AESA)
IPM berasaskan analisis agroekosistem yang terdiri daripada komponen budaya dan mekanikal mencatatkan serangan 8.9% berbanding 25% amalan petani, dengan bilangan parasitoid lebih tinggi dan nisbah faedah-kos 3.03 berbanding 2.19 [8].
Bangladesh: Pakej berbeza
Gabungan memangkas pucuk dan buah yang diserang, NSKE dan racun kimia memberikan pengurangan serangan buah tertinggi, sehingga 71.75% berbanding kawalan [9]. Kajian lain mendapati spinosad bersama pembuangan pucuk dan buah yang diserang memberikan perlindungan pucuk 73.13% dan buah 72.72% [3].
Contoh Modul IPM yang Terperinci
Kajian dua musim di Tripura, India mendapati modul terbaik terdiri daripada [10]:
1. Baja hampas mambu 250 kg sehektar (separuh semasa membajak, separuh tiga minggu selepas mengubah).
2. Perangkap feromon 5 unit seekar dari permulaan putik bunga, dengan umpan ditukar setiap bulan.
3. Memangkas pucuk layu dan membuang buah diserang setiap minggu.
4. Pelepasan Trichogramma chilonis setiap minggu.
5. Semburan bergilir dua jenis racun serangga.
Varieti Tahan
Satu kajian mendapati modul menggunakan genotip terung yang sederhana tahan mencatatkan serangan terendah dan nisbah faedah-kos tertinggi (4.05). Namun, amalan petani mencatatkan hasil boleh pasar yang lebih tinggi [11]. Ini menunjukkan pertukaran antara mengurangkan serangan dan memaksimumkan hasil.
Panduan untuk Petani Malaysia
1. Periksa ladang setiap minggu dan pangkas pucuk layu serta buah berlubang [2].
2. Musnahkan bahan yang diserang, jangan dibiarkan di tepi ladang.
3. Pasang perangkap feromon untuk memantau rama-rama [7].
4. Galakkan musuh semula jadi dengan mengurangkan semburan racun spektrum luas [8].
5. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label, termasuk tempoh tunggu sebelum tuai.
6. Gilirkan kumpulan racun untuk melambatkan kerintangan [2].
7. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang racun yang disyorkan dan pakej IPM tempatan.
Kesimpulan
Ulat pengorek pucuk dan buah terung boleh menyebabkan kerugian sehingga 80% hingga 90%, dan tabiat makan di dalam tisu menjadikannya sukar dikawal dengan racun sahaja. Ujian lapangan di India dan Bangladesh secara konsisten menunjukkan pendekatan IPM yang menggabungkan pembuangan bahan diserang, perangkap feromon, kawalan biologi dan semburan berasaskan keperluan mengurangkan kerosakan, meningkatkan hasil dan menjimatkan kos.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pertanian khusus. Kebanyakan kajian dijalankan di India dan Bangladesh. Petani perlu merujuk Jabatan Pertanian dan MARDI untuk cadangan yang sesuai dengan keadaan tempatan.
Rujukan
[1] A. Ts et al. (2021). Review on integrated management of brinjal shoots and fruit borer, Leucinodes orbonalis (Guenee). Journal of entomology and zoology studies. DOI: 10.22271/j.ento.2021.v9.i1c.8143.
[2] N. Reddy et al. (2025). Integrated Pest Management of Brinjal Fruit and Shoot Borer, Leucinodes orbonalis (Guenee.): Strategies, Emerging Technologies and Meteorological Drivers. International Journal of Bio-resource and Stress Management. DOI: 10.23910/1.2025.6737.
[3] M. Sarker et al. (2020). Management of Brinjal Shoot and Fruit Borer, Leucinodes orbonalis Guenee Using Biorational Insecticide based IPM Packages. Fundamental and Applied Agriculture. DOI: 10.5455/faa.97137.
[4] Senthil Kumar et al. (2019). Frontline demonstration on integrated pest management module for shoot and fruit borer ( Leucinodes orbonalis ) in brinjal. Unknown Journal.
[5] Ratnakar Pandey et al. (2025). Using ecological integrated pest management of brinjal shoot and fruit borer (Leucinodes orbonalis) Guenee in farmer’s field of Badari village of District Sant Kabir Nagar (U.P.). International Journal of Research in Agronomy. DOI: 10.33545/2618060x.2025.v8.i4sb.2791.
[6] N. K. Yadav et al. (2026). Integrated Pest Management of Brinjal Shoot and Fruit Borer (Leucinodes orbonalis Guen.) through On-Farm Trials and Frontline Demonstrations. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology. DOI: 10.9734/ajaees/2026/v44i62947.
[7] P. Jacob et al. (2019). Management of Brinjal Shoot and Fruit Borer (Leucinodes orbonalis Guenee) Using Eco-Friendly IPM Strategies in Farmer’s Fields of Krishna District of Andhra Pradesh, India. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences. DOI: 10.20546/ijcmas.2019.801.236.
[8] S. Divya et al. (2019). Evaluation of AESA based integrated pest management techniques for management of shoot and fruit borer, Leucinodes orbonalis Guenee in Brinjal. Journal of entomology and zoology studies.
[9] M. Choudhury et al. (2023). Managment of brinjal shoot and fruit borer (Leucinodes orbonalis Guenee) with integrated pest management package(s). Bangladesh Journal of Entomology. DOI: 10.63759/bje.31.2.2.
[10] A. Chakraborty et al. (2023). Field Evaluation of Different Pest Management Modules against Shoot and Fruit Borer (Leucinodes orbonalis Guenee) Infesting Brinjal in Tripura. Research Biotica. DOI: 10.54083/resbio/5.1.2023/21-26.
[11] Ch. Chinnabbai et al. (2019). Evaluation of Integrated Pest Management Modules against Brinjal Shoot and Fruit Borer Leucinodes orbonalis (Guenee) (Lepidoptera: Pyralidae). International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences. DOI: 10.20546/ijcmas.2019.807.027.
