Memproses Gel Lidah Buaya: Pengeringan, Pengawetan dan Salutan Buah

Gel lidah buaya mudah rosak selepas daun dipotong. Satu kajian oleh Payame Noor University dan rakan kongsi menyatakan apabila gel terdedah kepada udara, ia cepat terurai, reput dan kehilangan sebahagian besar aktiviti biologinya [1].

Artikel ini meneliti kajian tentang kesan pengeringan pada asemanan, kaedah penstabilan gel, dan penggunaan gel lidah buaya sebagai salutan buah, termasuk kajian Universiti Malaya.

Pengeringan Merosakkan Asemanan

Suhu pengeringan. Satu kajian oleh Universitat de les Illes Balears dan Universitat Politècnica de València mendapati perubahan asemanan sangat ketara apabila pengeringan dilakukan melebihi 60°C [2]. Berat molekul purata meningkat daripada 45 kDa dalam lidah buaya segar kepada 75 dan 81 kDa bagi sampel yang dikeringkan pada 70 dan 80°C [2]. Sifat fungsi seperti pengembangan dan kapasiti menahan air menurun dengan signifikan apabila suhu meningkat [2].

Kaedah pengeringan. Satu kajian oleh Universitat de les Illes Balears dan rakan kongsi menguji pengeringan semburan, pengeringan beku industri, refractance window dan radiant zone [3]. Dapatannya [3]:

Semua kaedah pengeringan mengurangkan hasil asemanan dengan ketara (kira-kira 40%).
Lebih 60% unit manosa dinyahasetil.
Kapasiti menahan air menurun kira-kira 50%.
Kapasiti pengembangan dan penjerapan lemak menurun lebih 80%.

Pengkaji menyatakan perubahan ini boleh menjejaskan bukan sahaja fungsi tetapi juga kesan fisiologi yang dikaitkan dengan produk lidah buaya [3].

Suhu 80°C Menghasilkan Ketoksikan Sel

Satu kajian oleh Universidad de Guadalajara dan Universitat de les Illes Balears menyatakan suhu tinggi semasa pengeringan memendekkan masa, menghapuskan aloin toksik dan mengurangkan pencemaran bakteria [4]. Namun, terdapat dua kelemahan [4]:

Pada 80°C atau lebih, asemanan mengalami penyahasetilan melebihi 46%, berbanding 14% pada 60°C.
Bahan toksik terbentuk pada suhu tinggi, menyebabkan ketoksikan sel yang lebih tinggi pada sel usus manusia.

Puncak ketoksikan sel berlaku pada 80°C dengan haba kering [4]. Apabila gel dipanaskan pada 80°C dalam keadaan lembap (pempasteuran), ketoksikan sel tidak meningkat [4]. Pengkaji mengesyorkan suhu sekitar 60°C untuk menghasilkan serbuk gel bagi mengekalkan struktur asemanan dan ketoksikan sel yang rendah [4].

Alternatif kepada Pemanasan

Sinaran UV-C. Satu kajian oleh Autonomous University of Chihuahua dan Universidad Juárez del Estado de Durango membandingkan sinaran UV-C dengan rawatan haba (90°C selama 45 saat) pada campuran gel lidah buaya 10% [5]. Penyahasetilan asemanan lebih ketara dengan rawatan haba (27%) berbanding UV-C (11%), walaupun perbezaannya tidak signifikan [5]. Berbeza dengan rawatan haba, dos UV-C 24.2 mJ/cm² tidak menyebabkan perubahan signifikan dalam kandungan gula bebas [5]. UV-C pada pH 3.5 dan 24.2 mJ/cm² dicadangkan sebagai alternatif kepada rawatan haba [5].

Pengawet. Kajian Payame Noor University menambah asid sitrik, asid askorbik, vitamin E dan kalium sorbat, serta minyak pati Cinnamomum zeylanicum dan Eugenia caryophyllata [1]. Ujian mikrobiologi, pH, refraktometri, kelikatan, jumlah gula, NMR dan FT-IR digunakan untuk menilai kualiti [1]. Sampel dengan bahan tambah kimia bersama minyak pati lebih stabil berbanding kawalan selepas 90 hari, dan asemanan kekal stabil [1].

Gel sebagai Salutan Buah

Satu ulasan oleh University of Agriculture Faisalabad, CAB International dan rakan kongsi menyatakan salutan gel lidah buaya melambatkan kematangan buah dengan mengurangkan biosintesis etilena, kadar respirasi dan aktiviti metabolik [6]. Salutan ini mengurangkan kerosakan mikrob kerana sifat antikulatnya, dan memanjangkan tempoh simpanan pelbagai buah dan sayur melebihi 1.34 kali ganda [6].

Kajian Universiti Malaya. Satu kajian oleh United Arab Emirates University dan Universiti Malaya menguji salutan lidah buaya dan kitosan pada buah fig segar [7]. Salutan gabungan memanjangkan hayat simpanan sehingga 21 hari pada 2°C [7]. Rawatan dengan 50% lidah buaya dan 1% kitosan melambatkan kereputan, mengurangkan kiraan kulat dan bakteria, serta mengekalkan fenolik dan antioksidan [7].

Buah lain:

Mangga. Salutan kitosan 1% dengan gel lidah buaya mengurangkan kereputan, kehilangan berat, respirasi dan penghasilan etilena berbanding kitosan sahaja [8].
Mangga potong. Gel lidah buaya 100% mengatasi semua formulasi yang mengandungi madu, mengurangkan kehilangan berat kira-kira 48% dan kerosakan 50% selepas 20 hari [9]. Ini bercanggah dengan hipotesis pengkaji bahawa madu akan meningkatkan kesan lidah buaya [9].
Jambu batu. Salutan gel lidah buaya, terutamanya pada kepekatan tinggi, mengekalkan asid askorbik, flavonoid dan fenolik [10].
Jamun. Salutan gel lidah buaya dengan HPMC dan ekstrak daun Adhatoda vasica (4%) memelihara buah jamun selama 24 hari berbanding 15 hari bagi kawalan, tanpa kejadian kulat [11].
Tomato. Gel lidah buaya 6% paling baik mengekalkan kualiti lepas tuai pada suhu bilik [12].
Strawberry.** Gel lidah buaya dengan minyak pati rosemary 250 ppm mencegah kerosakan buah sepenuhnya selepas 14 hari [13].

Bagi Penanam dan Pengusaha Lidah Buaya

Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang pemprosesan dan penggunaan gel lidah buaya.

Kesimpulan

Pengeringan melebihi 60°C merosakkan asemanan, dan haba kering pada 80°C boleh menghasilkan bahan toksik kepada sel. Suhu sekitar 60°C, sinaran UV-C dan pengawet disyorkan oleh kajian. Gel lidah buaya juga berkesan sebagai salutan buah, termasuk dalam kajian Universiti Malaya yang memanjangkan hayat buah fig sehingga 21 hari.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat pemprosesan khusus.

Rujukan

[1] N. Nazemi, F. Khalighi-Sigaroodi, and A. Monfared (2017). Processing and stabilization of Aloe Vera leaf gel by adding chemical and natural preservatives. Research Journal of Pharmacognosy. https://consensus.app/papers/details/2ea127ae6d515486bfbe416b3ff83216/

[2] A. Femenia, P. García-Pascual et al. (2003). Effects of heat treatment and dehydration on bioactive polysaccharide acemannan and cell wall polymers from Aloe barbadensis Miller. Carbohydrate Polymers. DOI: 10.1016/s0144-8617(02)00209-6. https://consensus.app/papers/details/10aa96d153e7558a97e56c34c649f172/

[3] Rafael Minjares-Fuentes, V. M. Rodríguez-González et al. (2017). Effect of different drying procedures on the bioactive polysaccharide acemannan from Aloe vera (Aloe barbadensis Miller). Carbohydrate polymers. DOI: 10.1016/j.carbpol.2017.03.087. https://consensus.app/papers/details/eb4c6aaa52755680aa60a53cb9b89f30/

[4] Zaira López, A. Femenia et al. (2022). Dry but Not Humid Thermal Processing of Aloe vera Gel Promotes Cytotoxicity on Human Intestinal Cells HT-29. Foods. DOI: 10.3390/foods11050745. https://consensus.app/papers/details/577f34b91a315a5fad0d83b7a07e4355/

[5] Maylem Z. Rodríguez-Rodríguez, C. O. Meléndez-Pizarro et al. (2019). Effects of UV-C irradiation and traditional thermal processing on acemannan contained in Aloe vera gel blends. Carbohydrate polymers. DOI: 10.1016/j.carbpol.2019.114998. https://consensus.app/papers/details/365357b0eb835caeb1f121848a9aeec1/

[6] M. Hasan, Rehan Riaz et al. (2021). Potential of Aloe vera gel coating for storage life extension and quality conservation of fruits and vegetables: An overview. Journal of food biochemistry. DOI: 10.1111/jfbc.13640. https://consensus.app/papers/details/d184fabcca315ccda3d71a8276e207fa/

[7] Navjot Kaur, C. Somasundram et al. (2024). Sustainable Aloe vera/chitosan-based edible coatings reduce postharvest loss of stored fresh figs (Ficus carica L.). Frontiers in Sustainable Food Systems. DOI: 10.3389/fsufs.2024.1459600. https://consensus.app/papers/details/a1dea38f542a5d20a00c0c005f1e2b6b/

[8] S. Shah and M. S. Hashmi (2020). Chitosan–aloe vera gel coating delays postharvest decay of mango fruit. Horticulture, Environment, and Biotechnology. DOI: 10.1007/s13580-019-00224-7. https://consensus.app/papers/details/abd8c36560585d44bdedbf66ea0a42b7/

[9] Tupura Khatun and M. Asaduzzaman (2026). Aloe vera –Honey Edible Coating Prolongs Shelf Life and Preserves Quality of Refrigerated Fresh?Cut Mango ( Mangifera indica ). Food Science & Nutrition. DOI: 10.1002/fsn3.72447. https://consensus.app/papers/details/bb8bde454de65977bbfef1e7c5f65044/

[10] Muhammad Adil Rehman, M. Asi et al. (2020). Effect of Postharvest Application of Aloe Vera Gel on Shelf Life, Activities of Anti-Oxidative Enzymes, and Quality of ‘Gola’ Guava Fruit. Foods. DOI: 10.3390/foods9101361. https://consensus.app/papers/details/b8f729bde32c5e658df46b6d08deb6cd/

[11] Kaushik Jodhani and M. Nataraj (2025). The combined effects of Aloe vera gel enriched with Adhatoda vasica Nees. Leaves extract edible coating on improving postharvest shelf-life and quality of jamun fruit (Syzygium cumini L. Skeels). International journal of biological macromolecules. DOI: 10.1016/j.ijbiomac.2025.139965. https://consensus.app/papers/details/4f17a46b67c35093a95fb7ab62359f3d/

[12] Fareed Ahmed, A. Marri et al. (2025). Efficacy of Aloe vera (Aloe barbadensis Miller) Gel Edible Coatings on Quality Characteristics of Tomato Fruit During Postharvest Storage. Biological Sciences – PJSIR. DOI: 10.52763/pjsir.biol.sci.68.1.2025.99.108. https://consensus.app/papers/details/3b3fe8eccd7e5fcd806e197d37e935f2/

[13] F. Shahdadi, Ali Behrouz et al. (2025). Enhancing strawberry storage life with Aloe vera gel edible coating enriched with rosemary essential oil. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-025-18579-6. https://consensus.app/papers/details/57ffebddf6f4596e838ac2b77d58a382/