Daun kacang panjang yang bertompok hijau muda dan hijau tua, berkedut atau berubah bentuk mungkin dijangkiti virus. Satu kajian oleh Embrapa Amazônia Oriental dan rakan kongsi mendapati jangkitan virus mozek teruk cowpea (CpSMV) mengurangkan jumlah polong kacang panjang sebanyak 39.4% [1].
Artikel ini meneliti kajian tentang penyakit virus utama kacang panjang, cara ia merebak, dan penyakit reput akar.
Virus Mozek Biasa Kacang (BCMV)
Satu kajian oleh University of Agricultural Sciences, Dharwad, menyatakan penyakit mozek biasa kacang ialah penyakit virus utama cowpea, dengan kehilangan hasil sehingga 70% [2]. Tinjauan di beberapa daerah mendapati penyakit ini tersebar luas, dengan insiden antara 3.25% hingga 69.56% antara kampung [2].
Kajian ini mendapati virus boleh merebak melalui tiga cara [2]:
| Cara pemindahan | Kadar |
|---|---|
| Mekanikal (sap) | 71.43% |
| Benih | 64.00% |
| Afid | 54.42% |
Kadar pemindahan melalui benih yang tinggi bermakna benih daripada pokok yang dijangkiti boleh menjadi sumber utama penyakit.
Virus Mozek Blackeye Cowpea
Satu kajian di Kepulauan Mariana mengenal pasti penyakit mozek pada kacang panjang sebagai virus mozek blackeye cowpea (BlCMV) [3]. Dapatannya [3]:
-
Pemindahan melalui benih berlaku pada 37% benih kacang panjang yang diuji.
-
Virus dipindahkan oleh afid Aphis craccivora tanpa sayap.
-
Virus turut menjangkiti snap bean, winged bean, mung bean dan beberapa tanaman lain.
-
Tiada satu pun daripada 11 kultivar kacang panjang yang diuji menunjukkan ketahanan.
-
Kultivar Green Arrow berprestasi baik dengan insiden penyakit rendah dan hasil tinggi dalam ujian lapangan selama dua musim.
Satu Virus, Banyak Perumah
Kajian di Kepulauan Mariana mendapati inokulasi sap menjangkiti 31 daripada 39 spesies kekacang dan 9 daripada 24 spesies bukan kekacang [3]. Ringkasan CABI Compendium pula menyatakan kebanyakan strain CABMV juga menjangkiti tumbuhan dalam famili Amaranthaceae, Cucurbitaceae dan Solanaceae, dan virus ini ialah faktor pengehad utama hasil passionfruit di Amerika Selatan dan Afrika [4].
Kepelbagaian Kerentanan Genotip
Satu kajian dalam International Journal of Agricultural Science and Research menyatakan virus bawaan benih yang paling penting pada kacang panjang ialah virus mozek blackeye cowpea, yang dibawa oleh afid [5]. Kajian ini mendapati tahap kerentanan berbeza antara genotip kacang panjang [5].
Aktiviti enzim pertahanan, peroksidase dan polifenol oksidase juga berbeza antara genotip [5]. Pengkaji mencadangkan korelasi antara ketahanan penyakit dan aktiviti enzim PAL boleh digunakan untuk menyaring genotip rintang [5].
Asap Cecair Tempurung Kelapa
Satu kajian oleh IPB University menguji asap cecair tempurung kelapa untuk mengawal BCMV strain blackeye cowpea pada kacang panjang [6]. Dapatannya [6]:
-
Kepekatan 3.0% menyebabkan fitotoksisiti, manakala kepekatan lebih rendah tidak.
-
Semburan selepas inokulasi virus lebih berkesan berbanding sebelum inokulasi.
-
Dalam rumah hijau, asap cecair memanjangkan tempoh inkubasi, tetapi kebanyakan rawatan tidak mengurangkan keterukan penyakit dengan signifikan.
-
Hanya rawatan pada kepekatan tertentu (0.7% dan 1.0%) mengurangkan keterukan penyakit dan titer virus berbanding kawalan.
Pengkaji menyimpulkan kepekatan 1.0% paling berkesan dengan mengaruh pertahanan semula jadi tumbuhan [6]. Ini ialah kajian rumah hijau, bukan ujian lapangan.
Virus Mozek Teruk Cowpea (CpSMV)
Kajian di Pará, Brazil, menjujukan genom virus CpSMV daripada daun kacang panjang [1]. Anggaran kerosakan dalam eksperimen mendapati [1]:
-
Jumlah polong berkurang 39.4%.
-
Jumlah biji berkurang 54.3%.
-
Pengurangan berat biji bergantung pada kultivar: 66.2% bagi cv. De metro dan 38.9% bagi cv. Slin.
Virus Mozek Bawaan Afid Cowpea (CABMV)
Satu ringkasan dalam CABI Compendium menyatakan CABMV ialah potivirus yang menjangkiti banyak spesies Fabaceae, dan merupakan penyakit utama cowpea di Afrika [4]. Gejala sangat berbeza mengikut kultivar, strain virus dan masa jangkitan, termasuk mozek, belang, klorosis dan jalur urat [4]. Kehilangan tanaman cowpea sepenuhnya pernah dilaporkan dari Nigeria [4].
Cuaca dan Populasi Afid
Kajian Dharwad mendapati populasi afid A. craccivora mencapai kemuncak pada minggu meteorologi standard ke-38 dan ke-39 [2]. Populasi afid mempunyai korelasi negatif yang signifikan dengan hujan, suhu minimum dan kelembapan relatif pagi [2].
Reput Akar dan Batang
Selain virus, kacang panjang juga terdedah kepada reput akar yang disebabkan oleh kulat Agroathelia rolfsii (Sclerotium rolfsii). Satu kajian oleh Songkhla Rajabhat University dan rakan kongsi menghasilkan baja hayati berbutir mengandungi bakteria Bacillus amyloliquefaciens HY 4-3-4 [7]. Dapatannya [7]:
-
Dalam ujian pasu, baja hayati ini berkesan mengawal reput akar dan batang.
-
Bakteria kekal berkesan menghalang kulat selepas 16 bulan penyimpanan.
-
Dalam ujian lapangan, kawalan penyakit adalah sederhana dan kurang berkesan berbanding racun kulat mankozeb, tetapi hasil meningkat dengan signifikan.
Bagi Penanam Kacang Panjang
Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang sumber benih yang bersih daripada virus dan cara mengenal pasti penyakit mozek.
Kesimpulan
Penyakit virus mozek ialah ancaman serius kepada kacang panjang. Virus ini merebak melalui benih, afid dan sap, dan boleh mengurangkan hasil dengan ketara. Kebanyakan kultivar yang diuji dalam satu kajian tidak rintang. Asap cecair tempurung kelapa menunjukkan kesan terhad dalam rumah hijau. Baja hayati Bacillus membantu terhadap reput akar tetapi kurang berkesan daripada racun kulat dalam ujian lapangan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat kawalan penyakit khusus.
Rujukan
[1] A. Boari, A. F. F. Quadros et al. (2021). Near-complete genome sequence of cowpea severe mosaic virus in South America and reduced yardlong bean production due to the viral infection. Tropical Plant Pathology. DOI: 10.1007/s40858-021-00420-w. https://consensus.app/papers/details/07dfb99a33bf5d638955bb68a229afbc/
[2] C. Harshitha and G. U. Prema (2024). Incidence, transmission, host range and population dynamics of aphids transmitting bean common mosaic virus of cowpea. Journal of Farm Sciences. DOI: 10.61475/jfs.2024.v37i1.03. https://consensus.app/papers/details/48e297aca1725049ab645fd85dce9569/
[3] C. G., Wall et al. (2017). Blackeye Cowpea Mosaic Virus ( BICMV ) in Yard-long Bean in the Mariana Islands. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/0014f714758a52d39a91ea48ffea9dd0/
[4] M. Bashir and M. Zerbini (2022). Cowpea aphid-borne mosaic virus. CABI Compendium. DOI: 10.1079/cpc.15649.20210100011. https://consensus.app/papers/details/3081274b8d0655478b6776baa319b87e/
[5] B. Lovely (2017). Change in Biochemical Activities in Yard Long Bean [Vigna Unguiculata Ssp. Sesquipedalis (L.) Verdc.]Infected with Cowpea Mosaic Virus and their Implication in Disease Resistance. International Journal of Agricultural Science and Research. DOI: 10.24247/ijasroct201713. https://consensus.app/papers/details/f053b305b32b5d27a3c59e031a3fca2a/
[6] M. Naibaho, Tri Asmira Damayanti, and Giyanto (2026). Kajian Asap Cair Tempurung Kelapa untuk Mengendalikan Bean commonmosaic virus strain Blackeye Cowpea (BCMV-BlC) pada Tanaman KacangPanjang (Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis Verdc). Jurnal Fitopatologi Indonesia. DOI: 10.14692/jfi.22.1.48-60. https://consensus.app/papers/details/580ea944ea515281b518ea78183ed2fc/
[7] A. Chumthong, Pongsak Mansuriwong et al. (2026). Granular biofertilizer containing Bacillus amyloliquefaciens (HY 4–3-4) suppresses root rot disease and promotes growth of yardlong bean (Vigna unguiculata subsp. sesquipedalis). European Journal of Plant Pathology. DOI: 10.1007/s10658-026-03238-x. https://consensus.app/papers/details/9ec340f9abec581abe0a69eaa1a6a148/
Kata Kunci
kacang panjang, virus mozek, reput akar, penyakit tanaman, varieti tahan
