Di pulau Guadeloupe di Caribbean, pakar neurologi menemui sesuatu yang luar biasa. Kebanyakan pesakit dengan gejala seperti penyakit Parkinson di pulau itu tidak menghidap penyakit Parkinson biasa, sebaliknya sejenis penyakit saraf yang luar biasa dan tidak bertindak balas kepada ubat. Siasatan selama bertahun-tahun mengaitkan penyakit ini dengan pengambilan durian belanda. Artikel ini menerangkan kisah ini dan maknanya bagi pengguna di Malaysia.
Penemuan di Guadeloupe
Kadar luar biasa
Di Eropah dan Amerika Utara, penyakit Parkinson ialah bentuk utama parkinsonisme. Di Guadeloupe, keadaannya terbalik. Kajian terhadap 265 pesakit mendapati hanya 25% menghidap penyakit Parkinson biasa, manakala 75% mengalami parkinsonisme atipikal [1]. Ulasan lain menyatakan pesakit parkinsonisme atipikal merangkumi dua pertiga daripada semua kes di pulau itu, berbanding hanya kira-kira 5% di negara-negara Eropah [2].
Ciri penyakit
Penyakit ini mempunyai gabungan gejala yang unik, termasuk parkinsonisme yang tidak bertindak balas kepada ubat levodopa, gegaran, kejang otot, halusinasi, gangguan tidur dan demensia [2].
Kaitan dengan Durian Belanda
Kajian kes-kawalan 1999
Kajian kes-kawalan yang diterbitkan dalam jurnal The Lancet mendapati pesakit parkinsonisme atipikal dan PSP (sejenis penyakit saraf) mengambil buah dan teh herba daripada keluarga Annonaceae jauh lebih banyak berbanding pesakit Parkinson biasa dan kumpulan kawalan [3]. Nisbah odds untuk buah ialah 20.7 hingga 23.6, dan untuk teh herba 6.48 hingga 28.2 [3].
Kajian 2007
Kajian keratan rentas terhadap 160 pesakit di Guadeloupe mendapati pengambilan durian belanda jauh lebih tinggi dalam kumpulan pesakit dengan sindrom seperti PSP dan kompleks parkinsonisme-demensia, berbanding kumpulan kawalan dan pesakit Parkinson biasa [4].
Bukti daripada Makmal
Toksik kepada sel saraf
Ekstrak alkaloid daripada kulit akar durian belanda membunuh 50% sel saraf dopaminergik dalam kultur selepas 24 jam [5].
Annonacin, asetogenin utama durian belanda, lebih kuat daripada toksin MPP+ dan setanding dengan racun perosak rotenon dalam membunuh sel saraf dopaminergik di makmal [6].
Annonacin membunuh sel saraf dengan mengganggu penghasilan tenaga dalam mitokondria [6].
Kajian pada tikus
Tikus yang diberi annonacin secara berterusan melalui infusi selama 28 hari mengalami [7]:
Kehilangan 31.7% sel saraf dopaminergik dalam substantia nigra.
Kehilangan sel saraf dalam striatum.
Penurunan 44% tahap ATP (tenaga) dalam otak.
Corak kerosakan yang serupa dengan pesakit parkinsonisme atipikal.
Annonacin juga didapati boleh memasuki otak [7].
Berapa Banyak Annonacin dalam Durian Belanda?
Kajian 2005 mengukur kandungan annonacin [8]:
| Produk | Anggaran annonacin |
|---|---|
| Sebiji buah biasa | Kira-kira 15 mg |
| Setin nektar komersial | 36 mg |
| Secawan teh atau rebusan daun | 140 µg |
Penyelidik menganggarkan bahawa orang dewasa yang makan sebiji buah atau minum setin nektar setiap hari akan mengambil, dalam tempoh setahun, jumlah annonacin yang menyebabkan kerosakan otak pada tikus yang diberi annonacin tulen melalui infusi [8].
Kajian lain mengesahkan bahawa kandungan annonacin adalah homogen dalam buah durian belanda dari pelbagai asal [9].
Penemuan Terkini
Kajian 2025 terhadap otak lapan pesakit selepas kematian mendapati kebanyakan mempunyai gabungan patologi protein tau dan alfa-sinuklein. Di makmal, annonacin meningkatkan penggumpalan alfa-sinuklein yang boleh mencetuskan penggumpalan tau [10].
Pandangan yang Seimbang
Penting untuk memahami had bukti ini:
1. Kajian epidemiologi menunjukkan kaitan, bukan sebab-akibat yang dibuktikan secara muktamad.
2. Kajian tikus menggunakan annonacin tulen melalui infusi ke dalam darah, berbeza daripada makan buah [7].
3. Ulasan menyatakan bahawa di Kepulauan Mariana Utara, durian belanda terus dimakan tetapi parkinsonisme atipikal hampir hilang dalam beberapa dekad kebelakangan, menunjukkan risiko mungkin melibatkan interaksi dengan faktor lain [11].
4. Penyakit di Guadeloupe mungkin melibatkan gabungan beberapa toksin, walaupun asetogenin dianggap yang paling kuat [1].
Apa Maknanya untuk Pengguna di Malaysia?
Durian belanda dimakan dan diminum sebagai jus di Malaysia, dan teh daunnya semakin popular. Berdasarkan bukti yang ada, ulasan saintifik mengesyorkan pengambilan sederhana bagi infusi, ekstrak dan isi buah keluarga Annonaceae [12].
Panduan Praktikal
1. Nikmati buah durian belanda sekali-sekala, bukan setiap hari dalam jumlah besar [8].
2. Elakkan minum jus atau nektar durian belanda setiap hari dalam jangka panjang [8].
3. Berhati-hati dengan teh daun dan ekstrak pekat yang diambil secara berterusan [12].
4. Mereka yang mempunyai penyakit saraf atau sejarah keluarga penyakit Parkinson perlu lebih berhati-hati.
5. Jumpa doktor jika mengalami gejala seperti gegaran, kekakuan, pergerakan perlahan atau masalah keseimbangan.
Kenapa Sel Saraf Terdedah?
Annonacin menghalang kompleks I dalam rantai pernafasan mitokondria, iaitu bahagian sel yang menghasilkan tenaga [7]. Sel saraf, terutamanya sel dopaminergik, memerlukan tenaga yang tinggi dan oleh itu sangat terdedah kepada gangguan ini [12].
Kesimpulan
Kajian di Guadeloupe mengaitkan pengambilan durian belanda dengan kadar parkinsonisme atipikal yang sangat tinggi, dan kajian makmal serta haiwan menunjukkan annonacin, asetogenin utama buah ini, toksik kepada sel saraf. Anggaran menunjukkan pengambilan buah atau nektar setiap hari selama setahun memberikan dos annonacin setanding dengan dos yang merosakkan otak tikus. Walaupun sebab-akibat belum dibuktikan sepenuhnya, pengambilan sederhana adalah langkah yang bijak.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan pengganti nasihat doktor. Jika anda mengalami gejala saraf, dapatkan pemeriksaan doktor.
Rujukan
[1] D. Caparros-Lefebvre et al. (2005). Atypical parkinsonism on Guadeloupe, comparison with the parkinsonism-dementia complex of Guam, and environmental toxic hypotheses. Environmental toxicology and pharmacology. DOI: 10.1016/j.etap.2004.12.052.
[2] A. Lannuzel et al. (2008). Atypical parkinsonism in the Caribbean island of Guadeloupe: Etiological role of the mitochondrial complex I inhibitor annonacin. Movement Disorders. DOI: 10.1002/mds.22300.
[3] D. Caparros-Lefebvre et al. (1999). Possible relation of atypical parkinsonism in the French West Indies with consumption of tropical plants: a case-control study. The Lancet. DOI: 10.1016/s0140-6736(98)10166-6.
[4] A. Lannuzel et al. (2007). Atypical parkinsonism in Guadeloupe: a common risk factor for two closely related phenotypes?. Brain : a journal of neurology. DOI: 10.1093/brain/awl347.
[5] A. Lannuzel et al. (2002). Toxicity of Annonaceae for dopaminergic neurons: Potential role in atypical parkinsonism in Guadeloupe. Movement Disorders. DOI: 10.1002/mds.1246.
[6] A. Lannuzel et al. (2003). The mitochondrial complex I inhibitor annonacin is toxic to mesencephalic dopaminergic neurons by impairment of energy metabolism. Neuroscience. DOI: 10.1016/s0306-4522(03)00441-x.
[7] P. Champy et al. (2003). Annonacin, a lipophilic inhibitor of mitochondrial complex I, induces nigral and striatal neurodegeneration in rats: possible relevance for atypical parkinsonism in Guadeloupe. Journal of Neurochemistry. DOI: 10.1046/j.1471-4159.2003.02138.x.
[8] P. Champy et al. (2005). Quantification of acetogenins in Annona muricata linked to atypical parkinsonism in guadeloupe. Movement Disorders. DOI: 10.1002/mds.20632.
[9] N. Bonneau et al. (2012). Annonaceous acetogenins as environmental neurotoxins: Human exposure from edible Annona fruits. Planta Medica. DOI: 10.1055/s-0032-1320684.
[10] F. González-Lizárraga et al. (2025). Protein Coaggregation in Caribbean Atypical Parkinsonism: The Contribution of Annonacin. Neuropathology and Applied Neurobiology. DOI: 10.1111/nan.70026.
[11] N. Badrie et al. (2010). Soursop (Annona muricata L.) Composition, nutritional values, medicinal uses, and toxicology. Unknown Journal. DOI: 10.1016/b978-0-12-374628-3.00039-6.
[12] D. Faustino et al. (2022). Acetogenins from Annonaceae plants: potent antitumor and neurotoxic compounds. PharmaNutrition. DOI: 10.1016/j.phanu.2022.100295.
