Teh daun durian belanda, kapsul ekstrak dan jus pekat kini mudah didapati di kedai produk kesihatan dan dalam talian. Ramai menganggapnya selamat kerana ia berasal daripada tumbuhan. Namun, kajian saintifik memberikan gambaran yang lebih bercampur. Artikel ini merumuskan bukti tentang keselamatan produk durian belanda.
Ulasan Sistematik Keselamatan
Ulasan sistematik 2019 meneliti kajian makmal, haiwan dan manusia tentang keselamatan ekstrak daun durian belanda dan asetogeninnya [1]. Dapatan utama:
Durian belanda dan juzuknya menunjukkan kesan perlindungan hati, neurotoksik, antinosiseptif, antiulser dan pencegahan kanser.
Dos dan tempoh yang digunakan dalam kajian haiwan yang menunjukkan toksisiti mungkin tidak terus diterjemahkan kepada kesan pada manusia.
Secara keseluruhan, penyelidik menyimpulkan durian belanda mempunyai profil keselamatan dan toleransi yang baik, tetapi mengesyorkan kajian lanjut pada pesakit kanser [1].
Perhatikan bahawa ulasan yang menyimpulkan keselamatan yang baik juga menyenaraikan kesan neurotoksik antara dapatannya [1]. Ini menunjukkan keselamatan bergantung kepada dos, tempoh dan cara penggunaan.
Bukti Keselamatan pada Pesakit
Ulasan sistematik di Malaysia terhadap lima kajian pada pesakit kanser mendapati durian belanda selamat dengan kesan sampingan minimum, dan tidak menjejaskan fungsi sumsum tulang, hati atau buah pinggang [2]. Namun, semua kajian mempunyai risiko bias yang tinggi atau kritikal, jadi kesimpulan ini perlu ditafsir dengan berhati-hati [2].
Kebimbangan Utama: Neurotoksisiti
Kebimbangan keselamatan paling serius berkaitan dengan annonacin, asetogenin utama durian belanda. Kajian di Guadeloupe mengaitkan pengambilan buah dan teh herba keluarga Annonaceae dengan parkinsonisme atipikal [3], dan kajian tikus mendapati annonacin merosakkan sel saraf dalam otak [4].
Kandungan annonacin dalam produk
| Produk | Anggaran annonacin |
|---|---|
| Secawan teh atau rebusan daun | 140 µg |
| Sebiji buah | 15 mg |
| Setin nektar | 36 mg |
Sumber: [5]
Walaupun secawan teh mengandungi jauh lebih sedikit annonacin berbanding buah atau nektar, pengambilan setiap hari dalam jangka panjang tetap menyumbang kepada pendedahan kumulatif [5].
Produk dijual dalam talian
Ulasan saintifik menyatakan daun, kulit batang dan ranting durian belanda dijual melalui internet sebagai “penawar kanser”, dengan nisbah risiko kepada manfaat yang tidak ditentukan [6]. Kaedah analisis telah dibangunkan untuk mengukur kandungan asetogenin dan annonacin dalam bahan tumbuhan dan suplemen pemakanan [6].
Jus komersial
Satu bab buku menyatakan jus durian belanda popular di pelbagai negara termasuk Malaysia, dan pengambilan berlebihan buah serta produknya telah dikaitkan dengan parkinsonisme atipikal [7]. Jus juga mengandungi glikosida lemak yang bertindak seperti detergen, yang mungkin menjadikan asetogenin lebih mudah diserap [7].
Toksisiti Organ dalam Kajian Haiwan
Kajian akut mendapati dos maut median ekstrak etanol daun ialah 3,807.89 mg/kg pada tikus [8].
Kajian 2026 mendapati dos maut median melebihi 5 g/kg pada mencit, tetapi pemberian 250 mg/kg selama 30 hari menyebabkan keradangan kronik ringan pada testis, epididimis, hati, buah pinggang dan jantung, serta pendarahan akibat pecahnya salur darah [9].
Penyelidik kajian 2026 mencadangkan tindak balas keradangan ini mungkin merupakan tindak balas perlindungan [9], tetapi dapatan ini tetap menjadi isyarat untuk berhati-hati.
Saranan Ulasan Saintifik
Ulasan sistematik tentang asetogenin menyimpulkan bahawa pendedahan kronik boleh meningkatkan kerosakan saraf, dan mengesyorkan pengambilan sederhana bagi infusi, ekstrak dan isi buah keluarga Annonaceae [10]. Ulasan komprehensif lain menyatakan sebatian dalam durian belanda perlu dikaji lebih lanjut untuk menentukan dos optimum, keselamatan jangka panjang dan kesan sampingan [11].
Kumpulan yang Perlu Lebih Berhati-hati
1. Mereka yang mempunyai penyakit saraf seperti penyakit Parkinson.
2. Wanita hamil dan menyusu, kerana keselamatan bagi kumpulan ini tidak ditemui dalam kajian yang dicari, dan satu ulasan menyenaraikan aktiviti kontraseptif antara kesan yang dilaporkan dalam kajian haiwan [11].
3. Pesakit yang mengambil ubat diabetes atau tekanan darah, kerana kemungkinan kesan tambahan.
4. Pesakit kanser yang sedang menjalani rawatan, yang perlu berbincang dengan pakar onkologi.
Panduan Praktikal
1. Hadkan pengambilan teh daun, dan elakkan minum setiap hari dalam jangka panjang [10].
2. Elakkan ekstrak pekat dan kapsul berdos tinggi tanpa nasihat doktor.
3. Pilih produk berdaftar dengan pihak berkuasa yang berkaitan.
4. Waspada terhadap dakwaan “menyembuhkan kanser” [6].
5. Hentikan penggunaan dan jumpa doktor jika mengalami gegaran, kekakuan, pening atau gejala saraf lain.
Keselamatan Buah Berbanding Daun
Ramai menganggap teh daun lebih berbahaya berbanding buah, tetapi data menunjukkan sebaliknya dari segi kandungan annonacin. Sebiji buah mengandungi kira-kira 100 kali lebih banyak annonacin berbanding secawan teh daun [5]. Kajian juga mendapati kandungan annonacin adalah homogen dalam buah durian belanda dari pelbagai asal geografi [12]. Ini bermakna kesederhanaan penting untuk kedua-dua buah dan daun.
Kesimpulan
Ulasan sistematik menyimpulkan durian belanda mempunyai profil keselamatan yang secara umumnya baik, tetapi turut menyenaraikan kesan neurotoksik. Kebimbangan utama ialah annonacin, yang dikaitkan dengan parkinsonisme atipikal di Guadeloupe. Kajian haiwan turut menunjukkan keradangan organ dengan pemberian berulang. Pengambilan sederhana dan mengelakkan penggunaan jangka panjang produk pekat adalah langkah yang bijak.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan pengganti nasihat doktor. Rujuk doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil suplemen durian belanda.
Rujukan
[1] W. J. Chan et al. (2019). The safety and tolerability of Annona muricata leaf extract: a systematic review. Journal of Pharmacy and Pharmacology. DOI: 10.1111/jphp.13182.
[2] Mohd Taha Ariff Isaali et al. (2024). Effect of Annona muricata (Soursop) on Patients with Cancer: A Systematic Review. Malaysian Journal of Pharmacy. DOI: 10.52494/maljpharmv10202.
[3] D. Caparros-Lefebvre et al. (1999). Possible relation of atypical parkinsonism in the French West Indies with consumption of tropical plants: a case-control study. The Lancet. DOI: 10.1016/s0140-6736(98)10166-6.
[4] P. Champy et al. (2003). Annonacin, a lipophilic inhibitor of mitochondrial complex I, induces nigral and striatal neurodegeneration in rats: possible relevance for atypical parkinsonism in Guadeloupe. Journal of Neurochemistry. DOI: 10.1046/j.1471-4159.2003.02138.x.
[5] P. Champy et al. (2005). Quantification of acetogenins in Annona muricata linked to atypical parkinsonism in guadeloupe. Movement Disorders. DOI: 10.1002/mds.20632.
[6] Robert E. Smith et al. (2014). Bioactive Annonaceous Acetogenins. Studies in natural products chemistry. DOI: 10.1016/b978-0-444-63294-4.00004-8.
[7] Robert E. Smith et al. (2019). Potential Neurotoxicity of Graviola (Annona muricata) Juice. Unknown Journal. DOI: 10.1016/b978-0-12-816679-6.00013-9.
[8] P. O. Opara et al. (2021). Blood Glucose – Lowering Potentials of Annona muricata Leaf Extract in Alloxan–Induced Diabetic Rats. Unknown Journal. DOI: 10.24018/ejbio.2021.2.2.178.
[9] T. Abere et al. (2026). Antidiabetic and Toxicological Potentials of the Ethanol Leaf Extract of Annona muricata (L.) (Annonaceae). Advanced Pharmaceutical and Biomedical Letters. DOI: 10.59493/advpbl/2026.1.1.
[10] D. Faustino et al. (2022). Acetogenins from Annonaceae plants: potent antitumor and neurotoxic compounds. PharmaNutrition. DOI: 10.1016/j.phanu.2022.100295.
[11] A. V. Coria?Téllez et al. (2016). Annona muricata: A comprehensive review on its traditional medicinal uses, phytochemicals, pharmacological activities, mechanisms of action and toxicity. Arabian Journal of Chemistry. DOI: 10.1016/j.arabjc.2016.01.004.
[12] N. Bonneau et al. (2012). Annonaceous acetogenins as environmental neurotoxins: Human exposure from edible Annona fruits. Planta Medica. DOI: 10.1055/s-0032-1320684.
