Kunyit telah digunakan selama beribu tahun dalam perubatan tradisional Timur [1], tetapi suplemen kunyit berkepekatan tinggi menimbulkan kebimbangan baharu. Satu laporan kes oleh Saint Agnes Hospital dan rakan kongsi menyatakan walaupun suplemen kunyit secara umumnya selamat, beberapa laporan ketoksikan mula muncul [1].
Artikel ini meneliti laporan kes dan ulasan tentang kecederaan hati yang dikaitkan dengan suplemen kunyit, terutamanya yang mengandungi piperin.
Status Keselamatan Umum
Satu ulasan oleh University of Chieti-Pescara dan rakan kongsi menyatakan beberapa tinjauan oleh FDA Amerika Syarikat dalam tiga dekad lalu menyimpulkan kurkumin ialah sebatian yang “secara umumnya selamat” [2]. Namun, beberapa laporan daripada sistem pengawasan keselamatan produk tumbuhan di seluruh dunia telah mengenal pasti kes ketoksikan hati yang dikaitkan dengan suplemen makanan yang mengandungi ekstrak serbuk kunyit [2].
Laporan Kes 1: Wanita 59 Tahun
Satu laporan kes oleh Lankenau Medical Center menerangkan seorang wanita berumur 59 tahun yang datang dengan rasa tidak sihat dan ujian fungsi hati yang sangat tidak normal [3]. Beliau telah mengambil suplemen kunyit dengan lada hitam selama 4 bulan [3]. Biopsi hati menunjukkan hepatitis akut, dan ujian fungsi hati kembali normal dalam masa sebulan selepas suplemen dihentikan [3].
Laporan ini menyatakan [3]:
-
Kecederaan hati biasanya berlaku antara beberapa minggu hingga 8 bulan selepas mula mengambil suplemen, dengan purata 1 hingga 4 bulan.
-
Kerentanan mungkin berkait dengan faktor genetik, iaitu individu yang membawa gen HLA-B*35:01 lebih berkemungkinan terjejas.
-
Kebanyakan kes pulih dengan cepat selepas kunyit dihentikan, dan kes yang membawa maut jarang berlaku.
Laporan Kes 2: Minuman “Wellness Shot”
Satu laporan kes oleh Monash Medical Centre dan Monash University menerangkan seorang wanita berumur 40 tahun yang mengalami keletihan, gatal dan air kencing gelap selepas mengambil minuman “wellness shot” kunyit dan lada hitam [4]. Pengkaji menyatakan peraturan dan ujian yang terhad terhadap kunyit mungkin bermakna kesan buruknya kurang dikenal pasti [4].
Laporan Kes 3: Lelaki 35 Tahun
Satu laporan kes oleh Lake Erie College of Osteopathic Medicine menerangkan seorang lelaki berumur 35 tahun dengan jaundis, keletihan, gatal dan kurang selera makan [5]. Beliau didiagnosis dengan kecederaan hati akibat suplemen kunyit yang mengandungi piperin, selepas punca lain disingkirkan [5]. Ujian hati kembali normal dan beliau pulih sepenuhnya selepas suplemen dihentikan [5].
Laporan Kes 4: Hepatitis Autoimun Berulang
Satu laporan kes dalam American Journal of Gastroenterology menerangkan seorang wanita berumur 65 tahun yang pernah mengalami kecederaan hati akibat suplemen 6 tahun sebelumnya [6]. Beliau mengalami jaundis selepas memulakan semula suplemen kunyit yang sama dengan lada hitam [6]. Kecederaan kali kedua lebih teruk, dengan bilirubin jauh lebih tinggi berbanding episod pertama [6]. Biopsi menyokong diagnosis hepatitis autoimun yang diaruh ubat, dan beliau memerlukan rawatan steroid [6].
Laporan Kes 5: Bersama Alkohol
Satu laporan kes oleh Monmouth Medical Center menerangkan seorang wanita berumur 55 tahun yang telah mengambil suplemen kunyit 1,500 mg sehari selama sebulan untuk sakit pergelangan tangan [7]. Beliau juga mempunyai sejarah pengambilan alkohol harian [7]. Ujian hati kembali normal dalam masa dua bulan [7].
Peranan Piperin
Beberapa laporan mengaitkan risiko dengan piperin:
-
Laporan Saint Agnes Hospital menyatakan sebatian seperti piperin yang ditambah untuk meningkatkan bioavailabiliti mungkin menyumbang kepada ketoksikan [1].
-
Laporan dalam American Journal of Gastroenterology menyatakan piperin memburukkan kecederaan hati [6].
-
Laporan Monmouth Medical Center menyatakan kajian telah mengaitkan formulasi dengan nanopartikel atau piperin dengan kejadian ketoksikan hati yang lebih tinggi [7].
Pandangan Berbeza
Ulasan University of Chieti-Pescara bertajuk “Hepatotoksisiti Curcuma longa: Tuduhan Tanpa Asas” menyatakan hanya beberapa kes ketoksikan hati daripada pengambilan berpanjangan piperin dan kurkumin telah dinilai menggunakan kaedah penilaian sebab-akibat RUCAM [2]. Pengkaji membuat spekulasi bahawa ketoksikan yang disyaki mungkin disebabkan oleh piperin itu sendiri, dan menyatakan ujian pada manusia diperlukan untuk menyelesaikan pertikaian ini [2].
Pencemaran Produk
Satu meta-analisis oleh Shiraz University of Medical Sciences menyatakan kebanyakan kajian kurkumin gagal menjalankan penilaian biokimia bebas ke atas produk yang digunakan, dan tidak mengambil kira potensi pemalsuan dengan ubat farmaseutikal atau pencemaran dengan herba lain [8].
Rawatan
Laporan kes Saint Agnes Hospital mempersoalkan kegunaan N-asetilsisteina dalam rawatan kecederaan hati yang bukan berpunca daripada parasetamol, dan menyeru kajian lanjut [1]. Laporan ini juga menegaskan maklumat tentang ubat dan suplemen terkini perlu menjadi sebahagian daripada sejarah perubatan menyeluruh [1].
Bagi yang Menanam Kunyit Sendiri
Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman kunyit.
Kesimpulan
Beberapa laporan kes mengaitkan suplemen kunyit, terutamanya yang mengandungi piperin daripada lada hitam, dengan kecederaan hati. Kebanyakan pesakit pulih selepas suplemen dihentikan, tetapi pengambilan semula boleh menyebabkan kecederaan yang lebih teruk. Faktor genetik mungkin berperanan. Kes-kes ini melibatkan suplemen berkepekatan tinggi, bukan kunyit dalam masakan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan. Sesiapa yang mengalami kekuningan kulit atau mata, air kencing gelap atau keletihan luar biasa semasa mengambil suplemen perlu segera berjumpa doktor dan memaklumkan semua suplemen yang diambil.
Rujukan
[1] Ashika Ajitkumar, G. Mohan et al. (2023). Drug-Induced Liver Injury Secondary to Turmeric Use. European Journal of Case Reports in Internal Medicine. DOI: 10.12890/2023_003845. https://consensus.app/papers/details/6e621d12610e5695a246f40a03c4c7f4/
[2] Gianmarco Stati, F. Rossi et al. (2021). Curcuma longa Hepatotoxicity: A Baseless Accusation. Cases Assessed for Causality Using RUCAM Method. Frontiers in Pharmacology. DOI: 10.3389/fphar.2021.780330. https://consensus.app/papers/details/98d9b26de289579ab1d604f666298231/
[3] A. Jalalian, Stefanie Gallagher et al. (2024). S4537?Turmeric’s Bitter Twist: Drug-Induced Liver Injury from Turmeric Supplements. American Journal of Gastroenterology. DOI: 10.14309/01.ajg.0001047516.26946.f7. https://consensus.app/papers/details/8a4cd8dfe26c56b396e7c66491c0e8cb/
[4] Atul Shrestha, Sarah Elliott et al. (2025). Drug-Induced Liver Injury Associated with Turmeric and Piperine: A Case and Review. Case Reports in Gastroenterology. DOI: 10.1159/000543679. https://consensus.app/papers/details/6bb123f36cb85aeda7657fb004dc535f/
[5] Nayeong Koo, Harthik Kambhampati, and Michael Herman (2025). Drug-Induced Liver Injury Secondary to Turmeric Supplement Containing Piperine: A Case Report. Cureus. DOI: 10.7759/cureus.95076. https://consensus.app/papers/details/a2beb8dd7cf7538b9afcb0ee35ad2c74/
[6] Arti A. Patel, Karina Dargan et al. (2025). S5686?Recurrent Drug-Induced Autoimmune Hepatitis Due to Turmeric. American Journal of Gastroenterology. DOI: 10.14309/01.ajg.0001150204.42626.7b. https://consensus.app/papers/details/7557c639bec75d07b0e491bc19e4848b/
[7] G. Mohan, F. Khalid et al. (2022). S3206?Turmeric-Associated Liver Injury: The Yellow in Your Food Causing the Yellow in Your Skin. American Journal of Gastroenterology. DOI: 10.14309/01.ajg.0000869464.83997.b1. https://consensus.app/papers/details/8c0f046b67765a74a4a69fa49aeec537/
[8] A. Ebrahimzadeh, Shokouh Mohseni et al. (2024). Curcumin effects on glycaemic indices, lipid profile, blood pressure, inflammatory markers and anthropometric measurements of non-alcoholic fatty liver disease patients: A systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Complementary therapies in medicine. DOI: 10.1016/j.ctim.2024.103025. https://consensus.app/papers/details/14598b40ccb35815ace8e45be9431c11/
Kata Kunci
kunyit, suplemen kunyit, kecederaan hati, keselamatan herba, laporan kes
