Misai kucing digunakan secara tradisional untuk tekanan darah tinggi. Satu ulasan sistematik oleh Institut Kesehatan Hermina menyatakan Orthosiphon stamineus telah lama digunakan secara tradisional untuk mengurus tekanan darah tinggi, tetapi belum ada ulasan sistematik yang menilai keberkesanan dan keselamatannya secara menyeluruh [1].
Artikel ini meneliti kajian tentang kesan misai kucing pada tekanan darah, tulang dan sistem saraf.
Tekanan Darah: Ulasan Sistematik
Ulasan Institut Kesehatan Hermina mengikut garis panduan PRISMA dan menilai risiko bias menggunakan SYRCLE bagi kajian haiwan dan RoB 2 bagi ujian klinikal [1]. Dapatannya [1]:
-
Kajian yang dimasukkan secara konsisten menunjukkan kesan menurunkan tekanan darah.
-
Mekanisme yang dicadangkan ialah aktiviti diuretik, perencatan enzim penukar angiotensin (ACE), dan pengenduran salur darah melalui laluan nitrik oksida endotelium.
-
Namun, keheterogenan yang besar dalam kaedah pengekstrakan, dos dan reka bentuk kajian mengehadkan kesimpulan.
Pengkaji menyatakan misai kucing berpotensi sebagai terapi pelengkap untuk hipertensi, tetapi ujian klinikal yang lebih kukuh diperlukan [1].
Perhatian: Ringkasan Bahasa Inggeris ulasan ini menyatakan 23 kajian dimasukkan, manakala ringkasan Bahasa Indonesia menyatakan 10 kajian [1]. Percanggahan ini terdapat dalam ringkasan asal.
Bagaimana Salur Darah Mengendur?
Satu kajian oleh Fujian University of Traditional Chinese Medicine dan Universiti Sains Malaysia (USM) menguji pecahan kloroform ekstrak metanol 50% misai kucing pada cincin aorta tikus [2]. Dapatannya [2]:
-
Pecahan ini menyebabkan pengenduran aorta dengan dan tanpa endotelium.
-
Kesan pengenduran berkurang dengan kehadiran perencat nitrik oksida sintase, penyekat saluran kalium dan beberapa penyekat reseptor.
-
Pecahan ini mengurangkan pembebasan kalsium dan menyekat saluran kalsium.
Kajian ini menyatakan bahawa pada manusia, tumbuhan ini telah diuji sebagai rejimen tambahan untuk rawatan antihipertensi [2].
Ujian Klinikal dengan Nutraseutikal Gabungan
Satu ujian rawak oleh University of Bologna dan rakan kongsi menguji nutraseutikal yang mengandungi ekstrak daun misai kucing pada pesakit hipertensi dengan dislipidemia yang dirawat dengan penyekat saluran kalsium atau perencat ACE [3]. Ringkasan kajian ini tidak memberikan butiran keputusan [3]. Produk yang diuji ialah gabungan, jadi kesan misai kucing sahaja tidak dapat dipastikan daripada ringkasan ini.
Tulang: Kajian pada Tikus Selepas Menopaus
Satu kajian oleh Universiti Putra Malaysia (UPM) menguji ekstrak daun misai kucing pada 56 tikus betina yang ovarinya dibuang untuk meniru keadaan selepas menopaus [4]. Tikus dibahagikan kepada lapan kumpulan (7 ekor setiap kumpulan), termasuk kawalan sihat, kawalan tanpa rawatan, dan kawalan positif Remifemin serta ekstrak teh hijau 2% [4]. Tikus diberi ekstrak etanol 50% atau ekstrak air pada 150 atau 300 mg/kg selama 16 minggu, dan tulang dinilai menggunakan tomografi mikro berkomputer serta ujian lenturan tiga titik [4]. Dapatannya [4]:
-
Kekuatan dan kelenturan tulang, ketumpatan mineral tulang dan penanda pembentukan tulang (P1NP) bertambah baik mengikut dos.
-
Semua ekstrak mengurangkan penanda keradangan IL-6.
-
Ekspresi gen pembentukan tulang meningkat, manakala gen penyerapan tulang menurun.
-
Kedua-dua ekstrak air dan etanol 50% berkesan.
Pengkaji menganggarkan dos berkesan setara dengan 25 hingga 50 mg/kg ekstrak bagi manusia [4]. Ini ialah anggaran daripada kajian haiwan, bukan dos yang diuji pada manusia.
Otak dan Sistem Saraf
Satu ulasan sistematik oleh Monash University Malaysia mencari lima pangkalan data (Google Scholar, SCOPUS, SpringerLink, ScienceDirect dan PubMed) mengikut model PRISMA dan hanya menemui empat artikel yang memenuhi kriteria [5]. Dapatannya [5]:
-
Artikel menerangkan kesan perlindungan ekstrak misai kucing terhadap penyakit Alzheimer, epilepsi, pembelajaran dan ingatan, tekanan oksidatif dan neurotoksisiti.
-
Semua artikel ialah kajian eksperimen atau praklinikal pada model haiwan atau sistem in vitro.
Pengkaji menyatakan misai kucing berpotensi sebagai agen perlindungan saraf [5]. Ulasan ini menyatakan metabolit sekunder tumbuhan ini mempunyai kesan antiradang, perlindungan perut, anoreksik dan antihipertensi [5].
Kesan Lain yang Dilaporkan
Satu ulasan oleh University of Macau menyatakan ekstrak dan sebatian genus Orthosiphon menunjukkan sifat antikanser, antidiabetes, antiradang, antioksidan, perlindungan hati, analgesik dan perlindungan buah pinggang [6].
Satu kajian oleh USM dan rakan kongsi mendapati ekstrak etanol 50% misai kucing memodulasi kerosakan genetik yang dicetuskan oleh mitomisin C pada sumsum tulang mencit, mencadangkan potensi perlindungan genetik [7].
Ringkasan Bukti
| Kesan | Jenis bukti | Status |
|---|---|---|
| Tekanan darah | Haiwan dan beberapa ujian klinikal | Ujian lebih kukuh diperlukan [1] |
| Tulang | Tikus | Positif [4] |
| Otak | Haiwan dan in vitro sahaja | Empat kajian [5] |
Bagi yang Menanam Misai Kucing Sendiri
Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman misai kucing.
Kesimpulan
Ulasan sistematik mendapati misai kucing secara konsisten menurunkan tekanan darah melalui kesan diuretik dan pengenduran salur darah, tetapi kajian sangat berbeza dan ujian klinikal yang kukuh masih diperlukan. Kesan pada tulang dan otak hanya ditunjukkan dalam kajian haiwan dan makmal.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan. Pesakit hipertensi tidak boleh menghentikan ubat tanpa nasihat doktor.
Rujukan
[1] Devi Maulina (2025). Efektivitas Orthosiphon Stamineus sebagai terapi komplementer hipertensi: Tinjauan sistematik. Indonesian Journal of Health Science. DOI: 10.54957/ijhs.v5i3.1544. https://consensus.app/papers/details/3772af84bc8155f9b57c00922956350e/
[2] Mun F. Yam, C. Tan et al. (2016). Vasorelaxant Action of the Chloroform Fraction of Orthosiphon stamineus via NO/cGMP Pathway, Potassium and Calcium Channels. The American journal of Chinese medicine. DOI: 10.1142/s0192415x16500798. https://consensus.app/papers/details/fe6222c27ca856699350af3381e11b27/
[3] A. Cicero, R. Izzo et al. (2012). Effect of a combined nutraceutical containing Orthosiphon stamineus effect on blood pressure and metabolic syndrome components in hypertensive dyslipidaemic patients: a randomized clinical trial. Complementary therapies in clinical practice. DOI: 10.1016/j.ctcp.2012.02.002. https://consensus.app/papers/details/2a8207e067495f1586c71d542295804b/
[4] R. Bokhari, Seng F. Lau, and S. Mohamed (2017). Orthosiphon stamineus (Misai Kucing) ameliorated postmenopausal osteoporosis in rat model. Menopause. DOI: 10.1097/gme.0000000000000980. https://consensus.app/papers/details/8a3b451db8905c88b4426ffc5774208c/
[5] Yin-Sir Chung, Brandon Kar Meng Choo et al. (2020). A Systematic Review of the Protective Actions of Cat’s Whiskers (Misai Kucing) on the Central Nervous System. Frontiers in Pharmacology. DOI: 10.3389/fphar.2020.00692. https://consensus.app/papers/details/7c9d1398e34d5bb1913a2b98df05efc1/
[6] Rui Wang, Ling Qiu et al. (2025). Ethnopharmocology, phytochemistry and pharmacology of the genus Orthosiphon: A review. Phytomedicine Plus. DOI: 10.1016/j.phyplu.2025.100748. https://consensus.app/papers/details/fb8d891eb7ef5d6bb0830e3b3d62688a/
[7] Dhamraa Waleed Al-Dualimi, S. Al-Shimary et al. (2018). 50% Ethanol extract of Orthosiphon stamineus modulates genotoxicity and clastogenicity induced by mitomycin C. Drug and Chemical Toxicology. DOI: 10.1080/01480545.2017.1317785. https://consensus.app/papers/details/088ca77efc245234a07becb518c7f018/
Kata Kunci
misai kucing, tekanan darah, kesihatan tulang, fungsi otak, kajian awal
