Strawberi merupakan antara tarikan utama Cameron Highlands. Pelancong gemar memetik sendiri buah merah ini di ladang, dan pelbagai produk seperti jem dan minuman strawberi dijual di sana. Namun, strawberi sebenarnya tanaman yang lebih sesuai di iklim sederhana. Bagaimana ia boleh ditanam di Malaysia?
Artikel ini meneliti kajian tentang penanaman strawberi di tanah tinggi Malaysia, termasuk varieti, pembiakan, lepas tuai dan cubaan menanamnya di tanah rendah.
Mengapa Strawberi Perlu Tanah Tinggi?
Strawberi boleh ditanam di kawasan beriklim sederhana dan bermusim, tetapi varieti yang ditanam bergantung kepada kawasan kerana suhu, fotoperiod dan kelembapan merupakan keperluan utama pertumbuhannya [1]. Dalam iklim tropika Malaysia, strawberi hanya boleh ditanam di kawasan tanah tinggi yang mempunyai suhu persekitaran rendah [2].
Satu kajian merekodkan purata suhu persekitaran di tanah tinggi ialah 20.71 °C berbanding 28.91 °C di tanah rendah [2].
Perbandingan dengan Jepun
Kajian kes membandingkan ladang strawberi di Cameron Highlands dengan Nagano, Jepun [1]. Kesemua empat ladang di Nagano menanam strawberi dalam rumah hijau dengan sistem batas tinggi dan teknik pengairan [1]. Sebaliknya, tiga ladang di Cameron Highlands menanam di kawasan terbuka yang dilindungi struktur pelindung hujan [1]. Nilai pasaran strawberi Nagano juga lebih tinggi, walaupun keluasan ladang tidak jauh berbeza [1]. Strawberi Malaysia pula hanya untuk kegunaan tempatan [1].
Pembiakan Anak Pokok
Kebanyakan petani membiakkan strawberi melalui stolon (runner). Kajian di Stesen MARDI Cameron Highlands menguji kesan fotoperiod ke atas dua kultivar, Camarosa dan Camaroga, di bawah pelindung hujan plastik [3]:
| Fotoperiod | Purata anak pokok sepokok |
|---|---|
| 12 jam (siang semula jadi) | kira-kira 7.4 |
| 15 jam | kira-kira 19.79 |
[3]
Kultivar Camaroga menghasilkan lebih banyak anak pokok (kira-kira 17.31) berbanding Camarosa (13.06) [3]. Gabungan tertinggi, kira-kira 22.06 anak pokok sepokok, diperoleh daripada Camaroga di bawah fotoperiod 17 jam [3]. Pengkaji menyimpulkan Camaroga lebih baik dalam pembiakan di bawah keadaan iklim Cameron Highlands [3].
Simpanan Kanji dalam Pokok
Kajian lain di stesen MARDI yang sama mendapati Camarosa mengumpul lebih banyak kanji berbanding Camaroga di semua bahagian pokok dan peringkat pertumbuhan [4]. Tangkai daun mengandungi kanji tertinggi, manakala mahkota paling rendah [4]. Paras kanji juga lebih rendah pada peringkat berbunga [4]. Maklumat ini mungkin boleh digunakan untuk memanipulasi hasil strawberi [4].
Strawberi Putih Cameron Highlands
Strawberi putih, yang terkenal sebagai buah premium di Jepun, juga telah dikaji di Malaysia [5]. Satu kajian membangunkan protokol mikropropagasi untuk strawberi putih Cameron Highlands menggunakan lampu LED [5]. Kadar percambahan biji ialah 78.77%, dan semua anak pokok yang berakar berjaya disesuaikan menggunakan hidroponik dan dipindahkan ke ladang [5].
Memanjangkan Hayat Simpanan
Strawberi sangat mudah rosak dan jarang boleh disimpan lebih tujuh hari [6]. Sistem rantaian sejuk merupakan satu-satunya kaedah yang digunakan dalam industri strawberi Malaysia untuk memanjangkan hayat simpanan [6].
Kajian menggunakan 399 biji strawberi kultivar Festival dari ladang Cameron Highlands mendapati rawatan cahaya UV-C pada dos tertinggi (1.0 kJ/m²) menghasilkan buah yang lebih pejal, dengan jumlah pepejal larut dan asid askorbik yang lebih tinggi pada hari kesembilan [6]. Tiada beban mikrob atau penyakit diperhatikan di permukaan buah [6].
Bolehkah Strawberi Ditanam di Tanah Rendah?
Kawasan tanah tinggi adalah terhad, jadi penyelidik mencuba menanam strawberi di tanah rendah. Satu kajian menguji sistem penyejukan zon akar (RZC) di tanah rendah [2]. Sistem ini mengurangkan suhu zon akar sebanyak 9.48% dan meningkatkan diameter serta berat buah sebanyak 8.85% dan 21.60% [2]. Sebanyak 70% strawberi yang dihasilkan bersaiz boleh dipasarkan, berbanding 46.67% tanpa sistem penyejukan [2].
Namun, rawatan di tanah tinggi masih menghasilkan saiz buah yang lebih baik [2]. Ulasan global menyatakan ancaman terbesar kepada pengeluaran strawberi ialah cuaca ekstrem serta tekanan perosak dan penyakit [7].
Varieti untuk Iklim Panas
Kebanyakan kultivar strawberi yang ditanam di kawasan tropika berasal daripada program pembiakbakaan di negara beriklim sederhana, yang mengehadkan potensi hasilnya dalam iklim panas [8]. Pengeluaran di kawasan ini juga bergantung hampir sepenuhnya kepada anak pokok import, meningkatkan kos pengeluaran [8]. Program pembiakbakaan sedang berusaha menghasilkan genotip yang lebih sesuai untuk keadaan tropika [8].
Panduan Praktikal
Gunakan struktur pelindung hujan untuk melindungi pokok dan buah daripada hujan lebat.
Pilih kultivar yang sesuai dengan iklim setempat dan tujuan, sama ada pembiakan atau hasil buah.
Kawal pembiakan stolon dan pertimbangkan pencahayaan tambahan jika menghasilkan anak pokok.
Simpan buah dalam rantaian sejuk sejurus selepas dituai.
Pantau perosak dan penyakit; jika perlu, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti dan teknologi penanaman strawberi.
Kesimpulan
Strawberi berjaya ditanam di Cameron Highlands kerana suhu rendahnya, kebanyakannya di bawah pelindung hujan. Kajian MARDI menunjukkan fotoperiod panjang meningkatkan pembiakan anak pokok, manakala rawatan UV-C membantu mengekalkan kualiti buah. Penanaman di tanah rendah mungkin dengan teknologi penyejukan, tetapi hasil di tanah tinggi masih lebih baik dari segi saiz buah. Pembangunan varieti yang tahan panas menjadi kunci masa depan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja. Hasil sebenar bergantung kepada varieti, lokasi, iklim dan pengurusan ladang.
Rujukan
[1] R. Shamsudin et al. (2020). A Comparison of Strawberry Cultivation: Case Study of Selected Farms in Malaysia and Japan. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences. DOI: 10.6007/ijarbss/v10-i1/6847.
[2] Z. Abidin et al. (2015). Evaluation of root zone cooling system for strawberry (Fragaria x ananassa duchesne) cultivation in tropical lowlands. Unknown Journal.
[3] S. Hasan et al. (2011). Effect of photoperiod on propagation of strawberry (Fragaria × ananassa Duch.). Journal of Horticulture and Forestry. DOI: 10.5897/jhf.9000037.
[4] Isam Abdulbaset AL-Madhagi et al. (2014). THE STARCH STATUS DURING GROWTH AND DEVELOPMENT OF STRAWBERRY PLANT UNDER TROPICAL CLIMATIC CONDITION. Unknown Journal. DOI: 10.17660/actahortic.2014.1024.11.
[5] W. Pang et al. (2023). Establishment of an efficient micropropagation protocol for Cameron Highlands White Strawberry (Fragaria x ananassa) using light emitting diodes (LEDs) system. South African Journal of Botany. DOI: 10.1016/j.sajb.2023.03.061.
[6] Mohd Idris Nor Idzwana et al. (2020). The Effect Of Ultraviolet Light Treatment In Extend Shelf Life And Preserve The Quality of Strawberry (Fragaria x ananassa) cv. Festival. Unknown Journal. DOI: 10.46676/ij-fanres.v1i1.4.
[7] N. Hernández-Martínez et al. (2023). Current state and future perspectives of commercial strawberry production: A review. Scientia Horticulturae. DOI: 10.1016/j.scienta.2023.111893.
[8] G. D. Shimizu et al. (2023). Breeding Short-Day Strawberry Genotypes for Cultivation in Tropical and Subtropical Regions. Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae9060614.
