Ke mana arah industri pertanian Malaysia dalam dekad akan datang? Dengan petani yang semakin berusia, bil import makanan yang meningkat dan teknologi yang berubah pantas, persoalan ini semakin penting. Artikel terakhir dalam siri ini merumuskan cadangan dan hala tuju yang dikemukakan oleh kajian tentang masa depan industri pertanian Malaysia.
Cabaran Generasi: Petani Semakin Berusia
Ulasan sistematik tentang sektor pertanian Malaysia mendapati sektor ini menghadapi kekurangan tenaga kerja kerana didominasi oleh petani yang semakin berusia, dan penyertaan belia yang rendah disebabkan persepsi negatif terhadap pertanian [1]. Satu ulasan literatur tentang keselamatan makanan turut mengenal pasti demografi petani yang semakin tua sebagai salah satu faktor utama yang mengancam keselamatan makanan [2].
Data lapangan menyokong gambaran ini. Kajian pekebun kecil sawit persendirian di Semenanjung Malaysia mendapati purata umur responden ialah 58 tahun [3].
Belia sebagai Kunci
Ulasan Shariff dan rakan-rakan menyatakan belia dikenal pasti sebagai kunci kepada keupayaan produktiviti dan pembangunan inklusif [1]. Ulasan yang sama menemui tema peluang seperti belia, pertanian moden dan keusahawanan pertanian [1].
Namun, menarik belia bukan mudah. Kajian di Malaysia menyatakan walaupun kerajaan telah memperkenalkan pelbagai skim dan program, penyertaan belia dalam pertanian kekal rendah [4]. Kebanyakan belia tidak berminat menceburi keusahawanan pertanian kerana persepsi negatif [5].
Teknologi sebagai daya tarikan
Kajian kesediaan belia di Melaka mendapati optimisme dan inovatif mempengaruhi kesediaan mereka untuk menggunakan pertanian pintar berasaskan IoT [6]. Pengkaji menekankan peranan belia, terutamanya pelajar institusi pengajian tinggi, dalam memacu transformasi digital pertanian [6].
Hala Tuju Dasar
Daripada komoditi kepada produk
Kajian tentang industri pertanian Malaysia pada alaf baharu menyenaraikan beberapa teras Dasar Pertanian Negara, antaranya [7]:
memenuhi keperluan makanan negara melalui pengeluaran makanan berskala besar oleh sektor swasta;
meningkatkan daya saing dan keberuntungan pertanian;
memanfaatkan rantaian nilai produk dengan beralih daripada pengeluaran berasaskan komoditi kepada berasaskan produk;
sistem pengeluaran yang intensif modal dan teknologi serta kurang intensif buruh;
penanaman tanaman bernilai tinggi; dan
menggunakan peraturan pembangunan lestari.
Memodenkan agromakanan
Kajian siri masa 1964–2021 mencadangkan pemodenan industri agromakanan diberi keutamaan untuk meningkatkan pengeluaran makanan, sambil menangani dinamik eksport dan import makanan [8].
Melindungi tanah pertanian
Satu kajian menekankan kepentingan mengimbangi pembangunan ekonomi dengan keperluan memelihara sumber tanah yang mencukupi untuk pengeluaran makanan lestari [9]. Kajian itu menyatakan Kanun Tanah Negara 1965 tidak secara khusus menghalang penukaran tanah pertanian kepada kegunaan bukan pertanian [9].
Pelaburan R&D dan swasta
Ulasan literatur keselamatan makanan menekankan keperluan dasar yang menyeluruh, pelaburan swasta yang dipertingkat dan kemajuan teknologi untuk membina daya tahan sistem makanan negara [2]. Kajian lain pula menyimpulkan bahawa menangani keselamatan makanan Malaysia memerlukan pendekatan holistik yang menggabungkan amalan pertanian lestari, mengurangkan kebergantungan kepada import dan memperkukuh sistem makanan tempatan [10].
Peranan Kerajaan
Kajian kualitatif berdasarkan temu bual dengan pegawai FAMA mendapati penglibatan kerajaan dalam menyediakan program penyeliaan, pembiayaan dan kepastian undang-undang berkaitan harga asas tanaman menjadi kuasa transformasi sektor pertanian [11]. Satu kajian lain menggunakan analisis PEST, SWOT dan matriks TOWS untuk menghasilkan cadangan kepada Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan (KPKM) dalam usaha merevitalisasi sektor agro [12].
Kajian ulasan dasar Sabah pula mencadangkan agar dasar, peraturan dan undang-undang pertanian diperbaiki dengan memanfaatkan sumber asli yang tersedia, selaras dengan trend komoditi komersial, penyelidikan dan pembangunan [13].
Latihan dan Kemahiran
Dalam konteks tenaga kerja sawit, satu kajian mencadangkan rakyat Malaysia dilatih untuk jawatan yang lebih teknikal dan pengurusan dalam industri [14]. Bagi padi, kajian pemodelan mencadangkan latihan dan khidmat pengembangan menggunakan pendekatan pembelajaran secara penyertaan, iaitu “belajar sambil buat” atau sekolah lapangan petani [15].
Rumusan Hala Tuju
| Bidang | Hala tuju dicadangkan | Sumber |
|---|---|---|
| Tenaga kerja | Libatkan belia; latih untuk jawatan teknikal | [1][14] |
| Teknologi | Pertanian pintar, mekanisasi | [6][16] |
| Tanah | Lindungi tanah untuk tanaman makanan | [9] |
| Dasar | Modenkan agromakanan | [8] |
| Pelaburan | R&D dan pelaburan swasta | [2] |
| Kelestarian | Amalan pertanian lestari | [10] |
Panduan Praktikal
Bagi belia atau sesiapa yang ingin menyertai industri pertanian:
1. Lihat pertanian sebagai kerjaya moden. Teknologi, keusahawanan dan pengurusan membuka peluang baharu.
2. Bina kemahiran digital dan teknikal. Industri memerlukan tenaga mahir untuk jawatan teknikal dan pengurusan [14].
3. Pertimbangkan tanaman bernilai tinggi dan produk hiliran. Peralihan daripada komoditi kepada produk ialah salah satu teras dasar [7].
4. Manfaatkan program kerajaan. Dapatkan maklumat tentang program latihan, geran dan inkubator.
5. Amalkan pertanian lestari. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI.
Kesimpulan
Masa depan industri pertanian Malaysia bergantung kepada keupayaannya menarik generasi muda, memanfaatkan teknologi, melindungi tanah pertanian dan memodenkan sektor agromakanan. Kajian mencadangkan pendekatan holistik yang menggabungkan dasar yang menyeluruh, pelaburan dalam penyelidikan, latihan kemahiran dan amalan lestari. Cabarannya besar, tetapi peluang untuk membina industri yang lebih moden, berdaya saing dan menjamin keselamatan makanan negara juga wujud.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat dasar, kerjaya atau pelaburan. Nama agensi dan dasar mungkin berubah; rujuk sumber rasmi untuk maklumat terkini.
Rujukan
[1] S. Shariff et al. (2025). A Systematic Review of the Challenges and Opportunities of the Agriculture Economic Sector in Malaysia. Information Management and Business Review. DOI: 10.22610/imbr.v17i1(i).4350.
[2] N. Azri et al. (2025). Literature Review on Malaysia National Food Security: Challenge And Strategy in Meeting Population Rise. Journal of Ecohumanism. DOI: 10.62754/joe.v4i1.6006.
[3] A. Zulhusni et al. (2019). Labour Requirements in the Independent Oil Palm Smallholder Sector in Peninsular Malaysia. Unknown Journal.
[4] S. N. Ambad (2022). Entrepreneurial Interest as an Antecedent of Entrepreneurial Event Model and Agropreneurial Intention. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences. DOI: 10.6007/ijarbss/v12-i1/11849.
[5] T. T. Abu Bakar et al. (2022). Youth Intention on Agricultural Entrepreneurship. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/1102/1/012022.
[6] M. Samsudin et al. (2025). Readiness of Malaysian youth for IoT-driven smart farming: Insights from Melaka. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/1535/1/012026.
[7] B. Bakar (2009). The Malaysian agricultural industry in the new millennium: issues and challenges. Unknown Journal.
[8] Tanpa nama pengarang (2025). Sustaining Malaysia’s Rice Economy: The Role of Economic Drivers in Food Security. Jurnal Ekonomi Malaysia. DOI: 10.17576/jem-2025-5902-2.
[9] Noryati Ngah et al. (2026). Strengthening Food Security in Malaysia through Effective Land Use and Land Management Decisions. International Journal of Research and Innovation in Applied Science. DOI: 10.51584/ijrias.2026.11013sp0029.
[10] Mohd Farhan bin Zulkifli et al. (2025). Implications Due to Challenges to Food Security in Malaysia. Journal of Ecohumanism. DOI: 10.62754/joe.v4i1.6005.
[11] Khoirul Hidayah et al. (2023). Welfare state-based agricultural policies in Malaysia. Cogent Social Sciences. DOI: 10.1080/23311886.2023.2241261.
[12] Hazlina Razali et al. (2025). Revitalizing Malaysia’s Agro Sector: Cultivating A Path To Food Security. Journal of Administrative Science. DOI: 10.24191/jas.v22i2.6758.
[13] S. A. Sani et al. (2022). A Review on Food Security Policy on Agriculture and Food in Sabah, Malaysia. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/1103/1/012023.
[14] M. Crowley (2020). Foreign Labor Shortages in the Malaysian Palm Oil Industry: Impacts and Recommendations. Asian Journal of Agriculture and Development. DOI: 10.37801/ajad2020.17.2.1.
[15] B. K. Bala et al. (2014). Modelling of food security in Malaysia. Simul. Model. Pract. Theory. DOI: 10.1016/j.simpat.2014.06.001.
[16] M. E. Baharudin et al. (2026). MECHANIZATION IN MALAYSIAN AGRICULTURE: A SYSTEMATIC REVIEW OF PRODUCTIVITY, SUSTAINABILITY, AND SOCIO-ECONOMIC PERSPECTIVES. Jurnal Mekanikal. DOI: 10.11113/jm.v49.713.
