Kita tahu sayur baik untuk kesihatan. Tetapi berapa banyak sebenarnya rakyat Malaysia makan sayur? Dan apakah halangan yang menyebabkan ramai tidak mencapai sasaran? Artikel ini merumuskan kajian di Malaysia tentang pengambilan sayur dan buah, faktor yang mempengaruhinya, serta kaitannya dengan risiko penyakit.
Gambaran Global
Satu ulasan sistematik global mendapati purata wajaran pengambilan sayur ialah 186 g sehari, dan bagi 88% negara, pengambilan sayur adalah di bawah cadangan [1]. Cadangan yang digunakan dalam ulasan itu ialah sekurang-kurangnya 240 g sehari mengikut Pertubuhan Kesihatan Sedunia [1].
Situasi di Malaysia
Kajian-kajian tempatan secara konsisten menunjukkan pengambilan sayur dan buah yang rendah:
| Kajian | Populasi | Dapatan |
|---|---|---|
| NHMS 2023 (seperti dilaporkan Ahmad et al.) | Dewasa Malaysia | 95.1% tidak mengambil hidangan buah dan sayur harian yang disyorkan; purata dua hidangan sehari [2] |
| Chee et al. (2022) | 2,983 dewasa B40 di Kuala Lumpur | 89.5% tidak mengambil buah dan sayur yang mencukupi [3] |
| Lo et al. (2022) | 506 dewasa semasa COVID-19 | 99.8% tidak mencapai lima hidangan sehari; purata 0.84 hidangan [4] |
| Mat Zin et al. (2022) | 291 dewasa | Kurang 50% makan sayur setiap hari [5] |
Kajian di Selangor pada awal tahun 2000-an mendapati jumlah pengambilan buah dan sayur ialah 173 g sehari, dengan pengambilan dalam kalangan orang Melayu (202 g sehari) lebih tinggi secara signifikan berbanding orang Cina atau India [6]. Kebanyakan sayur dimakan dalam bentuk sup dan rebus, dan paling kurang dalam bentuk mentah atau salad [6].
Satu ulasan skop tentang kualiti diet rakyat Malaysia mendapati kualiti diet adalah lemah dalam semua kumpulan umur yang dikaji, dengan kekurangan dalam pengambilan buah, sayur, kekacang dan tenusu [7].
Mengapa Pengambilan Rendah?
Pengetahuan
Kajian terhadap 291 orang dewasa mendapati ramai responden tidak tahu bahawa buah dan sayur mengandungi banyak nutrien, dan separuh daripada mereka tidak tahu hidangan harian buah dan sayur yang disyorkan [5]. Kajian lain terhadap kumpulan yang sama mendapati separuh responden menunjukkan kekurangan pengetahuan tentang nutrien dan perlindungan [8].
Harga dan ketersediaan
Dalam kajian B40 di Kuala Lumpur, tiga faktor utama yang mempengaruhi pilihan pembelian makanan ialah harga (79.4%), ketersediaan (75%) dan rasa (73%) [3]. Kajian itu menekankan keperluan mendidik keluarga berpendapatan rendah tentang hubungan diet dan penyakit serta kemungkinan pemakanan sihat yang murah berdasarkan makanan segar yang diproses minimum [3].
Ketersediaan sayur tempatan
Kajian di Shah Alam dan Tanjung Karang mendapati ketiadaan sayur asli yang dijual menyumbang kepada kekerapan pengambilan yang rendah [9].
Sikap positif, amalan rendah
Menariknya, lebih 40% responden dalam satu kajian “sangat bersetuju” bahawa mereka mahu makan lebih banyak sayur dan seronok makan buah [8]. Ini menunjukkan jurang antara keinginan dan amalan.
Kaitan dengan Risiko Penyakit di Malaysia
Data NHMS 2015
Analisis data 11,172 orang dewasa Malaysia daripada Tinjauan Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan (NHMS) 2015 mendapati [10]:
pengambilan harian buah dan sayur yang mencukupi (sekurang-kurangnya lima hidangan) dikaitkan secara songsang dengan hiperkolesterolemia yang tidak didiagnosis; dan
pengambilan harian sayur yang mencukupi sahaja dikaitkan secara songsang dengan darah tinggi yang tidak didiagnosis.
Pinggan Sihat Malaysia
Kajian terhadap 9,760 orang dewasa Malaysia yang mempunyai penyakit tidak berjangkit mendapati kesedaran tentang Pinggan Sihat Malaysia dikaitkan dengan pengambilan buah dan sayur yang mencukupi dalam kalangan mereka yang mempunyai obesiti abdomen, diabetes, darah tinggi dan hiperkolesterolemia [11].
Faktor yang Dikaitkan dengan Pengambilan Lebih Baik
Kajian semasa COVID-19 mendapati pengambilan buah dan sayur dikaitkan dengan tahap aktiviti fizikal, pengetahuan dan kepercayaan tentang makanan [4]. Mempunyai skor amalan yang baik merupakan salah satu faktor signifikan [4].
Panduan Praktikal
1. Gunakan konsep Pinggan Sihat Malaysia. Kesedaran tentangnya dikaitkan dengan pengambilan sayur yang mencukupi [11].
2. Pilih sayur murah dan bermusim. Harga ialah faktor utama pembelian [3]; sayur tempatan bermusim biasanya lebih murah.
3. Tambah sayur dalam setiap hidangan. Contohnya sayur dalam sup, mi atau nasi goreng.
4. Tanam sendiri. Sayur mudah seperti kangkung, bayam dan sawi boleh ditanam dalam pasu. Jika perlu menggunakan racun perosak, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI.
5. Didik keluarga. Pengetahuan tentang nutrien dan hidangan yang disyorkan masih rendah [5].
Pengambilan Nutrien dalam Kalangan Pelajar
Satu kajian terhadap 217 pelajar asnaf di UiTM Perlis yang menyimpan diari makanan harian mendapati purata pengambilan harian tidak mencapai tahap minimum yang disyorkan bagi nutrien penting seperti vitamin A, vitamin C, zat besi, kalium dan serat [2]. Sebagai contoh, purata pengambilan serat hanya 3.3 g sehari [2]. Pengkaji menyimpulkan ramai pelajar asnaf tidak mengambil buah dan sayur yang mencukupi, dan ini meletakkan mereka pada risiko masalah kesihatan jangka panjang [2].
Kesimpulan
Kajian di Malaysia secara konsisten menunjukkan majoriti rakyat Malaysia tidak mengambil sayur dan buah yang mencukupi, dengan data NHMS 2023 melaporkan 95.1% orang dewasa tidak mencapai cadangan. Pengetahuan yang terhad, harga dan ketersediaan merupakan antara halangan. Data NHMS 2015 mengaitkan pengambilan sayur yang mencukupi dengan risiko darah tinggi yang tidak didiagnosis yang lebih rendah. Usaha pendidikan dan akses kepada sayur yang mampu milik diperlukan untuk memperbaiki keadaan ini.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Rujuk pakar dietetik untuk nasihat pemakanan peribadi.
Rujukan
[1] A. Kalmpourtzidou et al. (2020). Global Vegetable Intake and Supply Compared to Recommendations: A Systematic Review. Nutrients. DOI: 10.3390/nu12061558.
[2] Siti Nur Asyah Jamillah Ahmad et al. (2025). NUTRITIONAL STATUS INTAKE ON FRUITS AND VEGETABLES AMONG ASNAF STUDENTS IN UiTM PERLIS. International Journal of Modern Education. DOI: 10.35631/ijmoe.726004.
[3] Wen-Eng Chee et al. (2022). Dietary practices, food purchasing, and perceptions about healthy food availability and affordability: a cross-sectional study of low-income Malaysian adults. BMC Public Health. DOI: 10.1186/s12889-022-12598-y.
[4] Yi-Liang Lo et al. (2022). Inadequate fruits and vegetables consumption among Malaysian adults during the COVID-19 pandemic. Nutrition and Health. DOI: 10.1177/02601060221099782.
[5] S. H. M. Mat Zin et al. (2022). A Study on The Fruits and Vegetables Consumption Patterns among Adults in Malaysia. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences. DOI: 10.6007/ijarbss/v12-i11/15148.
[6] A. N. Izzah et al. (2012). Patterns of fruits and vegetable consumption among adults of different ethnics in Selangor, Malaysia. international food research journal.
[7] A. Ramadas et al. (2021). Diet Quality of Malaysians across Lifespan: A Scoping Review of Evidence in a Multi-Ethnic Population. Nutrients. DOI: 10.3390/nu13041380.
[8] Balkiah Moktar et al. (2023). Attitude and Knowledge Towards Fruits and Vegetables Consumption Among Adults in Malaysia. Advances in Humanities and Contemporary Studies. DOI: 10.30880/ahcs.2023.04.02.013.
[9] N. Aliah et al. (2018). Indigenous and Produce Vegetable Consumption in Selangor, Malaysia. Unknown Journal. DOI: 10.1007/978-981-10-8471-3_85.
[10] L. Tan et al. (2022). Association between Adequate Fruit and Vegetable Intake and CVDs-Associated Risk Factors among the Malaysian Adults: Findings from a Nationally Representative Cross-Sectional Study. International Journal of Environmental Research and Public Health. DOI: 10.3390/ijerph19159173.
[11] L. Tan et al. (2023). Does Awareness of Malaysian Healthy Plate Associate with Adequate Fruit and Vegetable Intake among Malaysian Adults with Non-Communicable Diseases?. Nutrients. DOI: 10.3390/nu15245043.
