Memulakan perniagaan pertanian adalah satu perkara; mengekalkannya sehingga berjaya adalah perkara lain. Apakah ciri peribadi dan faktor luaran yang membantu seseorang agropreneur bertahan dan berkembang? Artikel ini meneliti dapatan kajian saintifik, terutamanya dari Malaysia, tentang ciri dan faktor yang dikaitkan dengan penglibatan dan kejayaan dalam perniagaan pertanian.
Ciri Personaliti Agropreneur Muda
Satu kajian awal di Malaysia mengenal pasti melalui kajian literatur tiga ciri yang mungkin meramalkan kejayaan agropreneur muda [1]:
| Ciri | Maksud ringkas |
|---|---|
| Keupayaan dinamik individu | Kebolehan menyesuaikan diri dengan perubahan pasaran yang pantas |
| Orientasi keusahawanan | Kecenderungan berinovasi, proaktif dan mengambil risiko yang diperhitungkan |
| Efikasi kendiri keusahawanan | Keyakinan terhadap kebolehan diri untuk berjaya dalam perniagaan |
Kajian itu mengumpul data daripada 54 peserta latihan MARDI dan FAMA, dan mendapati mereka mencatatkan skor yang agak tinggi bagi kebanyakan ciri tersebut [1]. Semangat, ketekunan dan inovatif mencatat skor min tertinggi [1]. Kajian ini bersifat awal dan menggunakan sampel kecil, jadi dapatannya perlu ditafsir dengan berhati-hati.
Faktor Dalaman dan Luaran
Kajian kualitatif terhadap peserta Program Inkubasi Melon Hibrid di UniSZA menemu bual lima responden yang dipilih secara bertujuan [2]. Dapatan menunjukkan dua kumpulan faktor membentuk penglibatan mereka [2]:
Faktor dalaman: minat peribadi, motivasi dan efikasi kendiri.
Faktor luaran: pengaruh rakan sebaya, bimbingan orang dewasa dan ciri-ciri program.
Kajian itu juga menekankan kepentingan rangkaian sosial yang menyokong, latihan yang berkesan dan akses kepada sumber [2]. Kesimpulannya, golongan muda memerlukan sokongan sosial dan institusi yang berterusan untuk merealisasikan potensi mereka dan mengekalkan minat dalam sektor ini [2].
Motivasi: Lebih daripada Wang
Kajian terhadap agropreneur muda dari pelbagai negeri di Malaysia mendapati antara pendorong utama memulakan perniagaan berasaskan pertanian ialah mengejar impian, meningkatkan status sosioekonomi dan mencabar diri sendiri [3]. Ini selari dengan dapatan bahawa semangat dan ketekunan merupakan ciri menonjol dalam kalangan agropreneur [1].
Pengaruh Sosial dan Rangkaian
Kajian membujur terhadap generasi Y di Malaysia menggunakan teori institusi dan TPB untuk melihat bagaimana norma subjektif dan rangkaian sosial mempengaruhi pemboleh ubah psikologi dan aktiviti agropreneurship [4]. Kajian itu menyimpulkan bahawa perkembangan niat dan tingkah laku agropreneurial adalah hasil pengaruh sosial institusi dan psikologi yang signifikan [4]. Pengkaji juga mencadangkan bahawa tempoh enam bulan adalah memadai untuk generasi Y Malaysia membuat persediaan sewajarnya untuk menubuhkan perniagaan agropreneurial [4].
Dalam kajian petani Bidayuh di Sarawak, pengaruh keluarga mempunyai kesan paling besar terhadap niat, diikuti kekurangan kepakaran dan pilihan pekerjaan lain [5]. Pengetahuan juga merupakan salah satu faktor yang signifikan [5].
Pendidikan dan Latihan
Kajian di UPM mendapati pendidikan agropreneurship yang berkualiti dan melangkaui pembelajaran berasaskan teori boleh mempengaruhi penentu-penentu lain niat agropreneurial secara positif [6]. Pengkaji mencadangkan pendidikan dan latihan pertanian diselaraskan, dan pembelajaran di peringkat pengajian tinggi bersifat pelbagai disiplin [6].
Kajian Tan dan rakan-rakan turut mencadangkan kerajaan menyokong pembangunan agropreneur berpotensi tinggi melalui program yang membangunkan kualiti keusahawanan, penambahbaikan program pendidikan dan latihan, serta bantuan kewangan seperti geran atau pinjaman [1].
Faktor Ekonomi dan Pasaran
Selain ciri peribadi, faktor pasaran juga menentukan kejayaan perniagaan. Kajian antarabangsa tentang pertanian kontrak mendapati petani yang lebih besar atau lebih berada lebih mungkin menyertai skim kontrak; dalam 61% kes, petani kontrak mempunyai tanah atau aset yang lebih besar secara signifikan berbanding purata petani di kawasan itu [7]. Ini menunjukkan modal dan aset awal boleh menjadi kelebihan dalam mengakses peluang pasaran tertentu.
Kajian e-dagang di China pula mendapati tahap pendidikan, penggunaan telefon pintar, pekerjaan luar ladang dan modal sosial mempengaruhi keputusan petani untuk menggunakan e-dagang [8]. Petani yang mempunyai modal insan lebih tinggi juga memperoleh lebih banyak manfaat daripada e-dagang [9].
Rumusan Faktor Kejayaan
| Kategori | Faktor | Sumber |
|---|---|---|
| Peribadi | Semangat, ketekunan, inovatif | [1] |
| Peribadi | Minat, motivasi, efikasi kendiri | [2] |
| Sosial | Rakan sebaya, mentor, keluarga | [2][5] |
| Institusi | Pendidikan berkualiti dan praktikal | [6] |
| Sumber | Latihan, akses kepada sumber | [2] |
| Pasaran | Modal insan, akses teknologi | [8][9] |
Panduan Praktikal
1. Nilai diri secara jujur. Adakah anda mempunyai semangat dan ketekunan untuk menghadapi musim yang gagal, harga yang jatuh dan serangan perosak?
2. Cari mentor. Bimbingan orang berpengalaman dikaitkan dengan penglibatan yang berterusan [2].
3. Sertai program inkubator atau latihan. Program seperti yang dianjurkan agensi kerajaan dan universiti menyediakan latihan dan akses kepada sumber.
4. Bina rangkaian. Sertai persatuan, koperasi atau kumpulan petani untuk berkongsi maklumat.
5. Tingkatkan kemahiran digital. Kemahiran menggunakan telefon pintar dan platform dalam talian dikaitkan dengan penggunaan e-dagang [8].
6. Amalkan pertanian yang baik. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang teknik penanaman.
Kesimpulan
Kejayaan dalam perniagaan pertanian bergantung kepada gabungan ciri peribadi dan sokongan luaran. Kajian di Malaysia menonjolkan semangat, ketekunan, inovasi, minat dan efikasi kendiri, serta pengaruh mentor, keluarga dan program latihan. Namun, kebanyakan kajian yang ada bersifat awal, menggunakan sampel kecil atau mengukur niat dan bukannya prestasi perniagaan sebenar. Kajian jangka panjang tentang agropreneur yang benar-benar berjaya atau gagal masih diperlukan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perniagaan atau kewangan.
Rujukan
[1] Pei-Fen Tan et al. (2025). A preliminary investigation of personality traits and characteristics of young agropreneurs. Issues and Perspectives in Business and Social Sciences. DOI: 10.33093/ipbss.2026.6.1.5.
[2] Nurin Hadirah Abd Razak et al. (2026). Factors Influencing Agro-Entrepreneurship among Young Participants in the ‘Hybrid Melon Incubation Programme’ at Universiti Sultan Zainal Abidin (UniSZA). e-Bangi Journal of Social Science and Humanities. DOI: 10.17576/ebangi.2026.2301.04.
[3] Mohd. Rahim et al. (2020). Motivation to become agropreneurs among youths in Malaysia. Unknown Journal. DOI: 10.1201/9780367814557-83.
[4] Asliza Yusoff et al. (2019). Unravelling agropreneurship activities among Malaysian Gen Y. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research. DOI: 10.1108/ijebr-07-2017-0213.
[5] Maclynn Cindy Cyril (2023). Engagement of Sarawak’s Gen Y Bidayuh Farmers in Agropreneurship. The European Proceedings of Social and Behavioural Sciences. DOI: 10.15405/epsbs.2023.11.02.49.
[6] S. F. P. Musa et al. (2021). Investigating Agropreneurial Intention among Students in Higher Learning Institution using the Theory of Planned Behaviour. Pertanika Journal of Social Sciences and Humanities. DOI: 10.47836/pjssh.29.2.22.
[7] G. Ton et al. (2017). The Effectiveness of Contract Farming for Raising Income of Smallholder Farmers in Low- and Middle-Income Countries: a Systematic Review. Campbell Systematic Reviews. DOI: 10.4073/csr.2017.13.
[8] Min Liu et al. (2021). The adoption and impact of E-commerce in rural China: Application of an endogenous switching regression model. Journal of Rural Studies. DOI: 10.1016/j.jrurstud.2021.02.021.
[9] Wei Li et al. (2023). Revenue-increasing effect of rural e-commerce: A perspective of farmers’ market integration and employment growth. Economic Analysis and Policy. DOI: 10.1016/j.eap.2023.12.015.
