Bawang putih (Allium sativum) ialah asas kepada tumisan dalam masakan Malaysia. Satu meta-analisis menyatakan bawang putih mempunyai sejarah panjang dalam perubatan tradisional Asia dan kini mendapat perhatian kerana potensinya melindungi daripada penyakit kardiovaskular [1]. Artikel ini meneliti bukti tentang kesan bawang putih pada tekanan darah, kolesterol dan faktor risiko jantung lain, serta siapa yang paling mungkin mendapat manfaat.
Tekanan Darah: Kesan Lebih Jelas pada Pesakit Hipertensi
Dapatan paling konsisten tentang bawang putih ialah kesannya pada tekanan darah, tetapi terutamanya bagi mereka yang sudah mempunyai tekanan darah tinggi.
Ried (2016) mengemas kini meta-analisis yang merangkumi 20 ujian dengan 970 peserta [2]. Bawang putih menurunkan tekanan darah sistolik secara purata 5.1 mm Hg dan diastolik 2.5 mm Hg berbanding plasebo [2]. Dalam subkumpulan pesakit hipertensi (?140/90 mm Hg), penurunan lebih besar, iaitu 8.7 mm Hg sistolik dan 6.1 mm Hg diastolik [2].
Wang dan rakan-rakan (2015) menganalisis 17 ujian [3]. Bawang putih menurunkan tekanan sistolik 3.75 mm Hg dan diastolik 3.39 mm Hg berbanding kawalan [3]. Penurunan tekanan sistolik signifikan pada pesakit hipertensi tetapi tidak pada mereka yang mempunyai tekanan darah normal [3].
Reinhart dan rakan-rakan (2008) mendapati corak yang sama dengan lebih jelas [4]. Dalam pesakit dengan tekanan sistolik tinggi, bawang putih menurunkan tekanan sistolik 16.3 mm Hg dan diastolik 9.3 mm Hg berbanding plasebo [4]. Tetapi bagi pesakit tanpa tekanan sistolik tinggi, bawang putih tidak menurunkan tekanan darah [4].
Tang dan rakan-rakan (2025) meneliti 10 RCT pesakit hipertensi dan mendapati penurunan signifikan tekanan sistolik (?4.21) dan diastolik (?3.13) [5]. Kesan lebih ketara dalam kumpulan tertentu, termasuk mereka yang obes, berumur 50–60 tahun, atau mempunyai tekanan diastolik lebih tinggi [5]. Tempoh intervensi, umur, sejarah keluarga penyakit kardiovaskular dan tekanan darah asal berkait positif dengan kesan menurunkan tekanan darah [5]. Namun, pengkaji menyatakan kesan keseluruhan pada hipertensi mungkin terhad [5].
Ringkasnya:
| Kumpulan | Kesan bawang putih pada tekanan darah |
|---|---|
| Pesakit hipertensi | Penurunan signifikan |
| Tekanan darah normal | Tiada penurunan signifikan |
Kolesterol dan Lipid Darah
Ried merujuk satu meta-analisis 39 RCT dengan 2,300 orang dewasa yang mencadangkan bawang putih berkesan mengurangkan kolesterol total dan LDL sebanyak 10% jika diambil lebih dua bulan oleh individu dengan kolesterol sedikit tinggi [2].
Meta-analisis terkini oleh Behrouz dan rakan-rakan (2025) merupakan antara yang terbesar, melibatkan 108 ujian dengan 7,137 peserta [1]. Pengambilan bawang putih memperbaiki dengan signifikan [1]:
Trigliserida (?5.82 mg/dL)
Kolesterol total (?10.21 mg/dL)
Kolesterol LDL (?5.90 mg/dL)
Kolesterol HDL (+2.18 mg/dL)
Gula darah puasa (?2.77 mg/dL)
Insulin
Saiz kesan ini kecil hingga sederhana. Ia boleh menyumbang kepada pengurangan risiko apabila digabungkan dengan langkah lain, tetapi tidak menggantikan ubat penurun kolesterol bagi mereka yang memerlukannya.
Ekstrak Bawang Putih Tua (AGE)
Varshney dan rakan-rakan (2016) mengulas ujian dua-buta dan meta-analisis tentang suplemen bawang putih [6]. Mereka melaporkan suplemen bawang putih menurunkan tekanan sistolik 7–16 mm Hg dan diastolik 5–9 mm Hg, dan kolesterol total 7.4–29.8 mg/dL [6]. Manfaat paling konsisten ditunjukkan dalam kajian yang menggunakan ekstrak bawang putih tua (aged garlic extract, AGE) [6]. Beberapa kajian kecil AGE juga menunjukkan kesan baik pada kalsium arteri koronari, CRP dan kelajuan gelombang nadi [6].
Kesan Imun
Ried juga mengulas bahawa bawang putih mempunyai kesan memodulasi imun dengan meningkatkan aktiviti makrofaj, sel pembunuh semula jadi, dan penghasilan sel T dan B [2]. Ujian klinikal menunjukkan bawang putih mengurangkan bilangan, tempoh dan keterukan jangkitan saluran pernafasan atas [2].
Kesan Sampingan
Secara umumnya bawang putih selamat, tetapi kesan sampingan yang jarang telah didokumentasikan walaupun hubungan sebab-akibat terhad [6]. Dalam meta-analisis Tang, kejadian kesan sampingan sedikit lebih tinggi dalam kumpulan bawang putih tetapi tidak signifikan secara statistik, dengan ketidakselesaan gastrousus dan nafas berbau sebagai kesan sampingan paling biasa [5].
Bawang Putih dalam Masakan vs Suplemen
Kebanyakan kajian di atas menggunakan suplemen bawang putih (serbuk, minyak atau ekstrak tua) dalam dos tertentu, bukan bawang putih dalam masakan. Meta-analisis Tang malah mendapati sebatian S-alil sistein (SAC) mempunyai julat dos optimum 0.5–1.5 mg [5]. Ini menunjukkan formulasi dan dos memainkan peranan penting.
Panduan Praktikal
Gunakan bawang putih dalam masakan harian sebagai sebahagian diet sihat jantung.
Pesakit hipertensi yang berminat dengan suplemen bawang putih perlu berbincang dengan doktor; jangan hentikan ubat tekanan darah.
Individu dengan tekanan darah normal tidak perlu menjangkakan penurunan ketara.
Bincang dengan doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil suplemen jika anda menggunakan ubat pencair darah atau akan menjalani pembedahan.
Gabungkan dengan langkah gaya hidup lain: kurangkan garam, aktif secara fizikal dan kawal berat badan.
Kesimpulan
Bukti daripada banyak meta-analisis menunjukkan suplemen bawang putih menurunkan tekanan darah, terutamanya pada pesakit hipertensi, tetapi tidak pada mereka yang mempunyai tekanan darah normal. Bawang putih juga memperbaiki sedikit profil lipid dan gula darah puasa. Ekstrak bawang putih tua menunjukkan manfaat paling konsisten. Kesan sampingan biasanya ringan, seperti gangguan perut dan nafas berbau. Bawang putih ialah tambahan yang baik kepada diet sihat jantung, tetapi bukan pengganti rawatan perubatan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Pesakit tekanan darah tinggi, kolesterol tinggi atau yang mengambil ubat perlu merujuk doktor sebelum mengambil suplemen bawang putih.
Rujukan
[1] Vahideh Behrouz et al. (2025). Effects of Garlic Supplementation on Cardiovascular Risk Factors in Adults: A Comprehensive Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrition reviews. DOI: 10.1093/nutrit/nuaf090.
[2] K. Ried (2016). Garlic Lowers Blood Pressure in Hypertensive Individuals, Regulates Serum Cholesterol, and Stimulates Immunity: An Updated Meta-analysis and Review. The Journal of nutrition. DOI: 10.3945/jn.114.202192.
[3] Hai-Peng Wang et al. (2015). Effect of Garlic on Blood Pressure: A Meta?Analysis. The Journal of Clinical Hypertension. DOI: 10.1111/jch.12473.
[4] K. Reinhart et al. (2008). Effects of Garlic on Blood Pressure in Patients with and Without Systolic Hypertension: A Meta-Analysis. Annals of Pharmacotherapy. DOI: 10.1345/aph.1l319.
[5] Yiyue Tang et al. (2025). Meta-analysis on the safety and efficacy of long-term garlic consumption as an adjunctive treatment for hypertension. Frontiers in Nutrition. DOI: 10.3389/fnut.2025.1656809.
[6] R. Varshney et al. (2016). Garlic and Heart Disease. The Journal of nutrition. DOI: 10.3945/jn.114.202333.
