Jambu Batu (Psidium guajava L.): Ulasan Penyelidikan tentang Pengurusan Kebun, Pengawalan Tanaman dan Nilai Pemakanan

Pengenalan

Jambu batu (Psidium guajava L.) ialah tanaman buah tropika dan subtropika daripada famili Myrtaceae yang berasal dari Amerika tropika dan kini ditanam di seluruh dunia (Hiremath et al., 2018). Buah ini sering digelar “epal tropika” dan “buah orang miskin” kerana harganya yang murah tetapi nilai pemakanannya tinggi. Jambu batu juga dianggap “super fruit” kerana pelbagai manfaat kesihatannya (Qadri et al., 2026). Di Malaysia, jambu batu ialah antara buah yang paling mudah didapati sepanjang tahun, sama ada dimakan segar, dijadikan jus atau dijeruk.

Ulasan ini bertajuk “Jambu Batu (Psidium guajava L.): Ulasan Penyelidikan tentang Pengurusan Kebun, Pengawalan Tanaman dan Nilai Pemakanan”. Objektifnya ialah mensintesis dapatan penyelidikan tentang pengurusan kebun, kultivar dan penambahbaikan tanaman, pengawalan tanaman (crop regulation) dan cantasan, perosak dan penyakit, kualiti lepas tuai, komposisi nutrien serta manfaat kesihatan jambu batu. Kebanyakan kajian yang diulas dijalankan di India, dengan tambahan dari Pakistan.

Sumber dikenal pasti melalui fungsi Literature Review di SciSpace (mod High Quality) pada November 2026. Daripada 100 kertas berkaitan, sepuluh kertas teratas dijadikan asas ulasan ini.

Kepentingan Ekonomi

Dapatan utama: jambu batu ialah tanaman komersial penting, dengan India dan Pakistan sebagai pengeluar utama dunia.

India dan Pakistan ialah pengeluar jambu batu terbesar, dan buah ini mempunyai kepentingan ekonomi melalui produk nilai tambah seperti pulpa, jus, jem dan produk kering (Qadri et al., 2026). Di India, jambu batu berada di tempat kelima dalam kalangan buah utama selepas mangga, pisang, sitrus dan epal (Hiremath et al., 2018).

Jambu batu digemari kerana ia tahan lasak, berbuah lebat dan memberikan pulangan yang agak lumayan (Bhamini et al., 2022). Permintaan dalam perdagangan global juga meningkat kerana nilai pemakanannya dan produk prosesnya.

Kultivar dan Penambahbaikan Tanaman

Dapatan utama: masalah utama penanaman jambu batu ialah penyakit layu, lalat buah, biji yang keras dan banyak, jangka hayat pendek dan bentuk buah yang tidak seragam.

Di India, kultivar utama yang ditanam sejak sekian lama ialah ‘Allahabad Safeda’ dan ‘Sardar’ (juga dikenali sebagai L-49). Penambahbaikan tanaman melalui pemilihan, pengenalan dan kacukan telah menghasilkan beberapa varieti dan hibrid berkualiti untuk dimakan segar dan diproses (Boora, 2012).

Boora (2012) menyenaraikan masalah utama penanaman jambu batu:

• penyakit layu jambu batu

• serangan lalat buah

• biji yang keras dan banyak

• jangka hayat lepas tuai yang pendek

• bentuk dan saiz buah yang tidak seragam

Keutamaan penambahbaikan ialah kualiti buah yang tinggi, termasuk bentuk dan saiz, jumlah pepejal terlarut (TSS) yang tinggi, keseimbangan gula-asid yang baik, aroma, warna kulit dan isi yang menarik, teras yang bersih, biji yang lembut, daya simpan yang baik, warna jus yang stabil, vitamin C yang tinggi dan kandungan pektin yang baik. Varieti dan batang bawah yang tahan layu, antraknos, lalat buah, kemarau dan fros juga sangat diperlukan (Boora, 2012).

Sistem Penanaman Berketumpatan Tinggi

Dapatan utama: penanaman berketumpatan tinggi dan kebun padang rumput (meadow orchard) meningkatkan hasil awal dan keuntungan.

Sistem kebun konvensional berdepan dengan masalah seperti kanopi yang terlalu subur, penembusan cahaya yang lemah, produktiviti yang lambat, keperluan tenaga kerja yang tinggi dan kecekapan penggunaan sumber yang rendah (Nautiyal et al., 2026).

Penanaman berketumpatan tinggi dan kebun padang rumput muncul sebagai strategi untuk mengintensifkan pengeluaran. Keberkesanannya bergantung kepada:

• seni bina kanopi yang diselaraskan

• cantasan yang strategik

• pengawalan tanaman

• pengurusan air dan nutrien yang tepat

Kemajuan terkini dalam fertigasi, pengairan defisit, manipulasi kanopi secara mekanikal dan pemantauan kebun secara digital telah meluaskan lagi potensi sistem ini (Nautiyal et al., 2026). Kejayaan penggunaannya bergantung kepada kesesuaian kultivar, intensiti latihan pokok, pengurusan khusus tapak dan integrasi alat hortikultur tepat.

Cantasan

Dapatan utama: jambu batu sangat responsif terhadap cantasan, tetapi cantasan yang terlalu berat mengurangkan hasil dan kualiti.

Srivastava et al. (2022) menerangkan bahawa cantasan dilakukan untuk membentuk, mengekalkan dan menyesuaikan pokok mengikut tujuannya. Cantasan boleh merangsang pertumbuhan pokok yang lemah atau mengurangkan pertumbuhan vegetatif yang berlebihan. Saiz buah, kualiti, hasil dan musim berbuah boleh diubah melalui teknik cantasan yang tepat.

Dapatan penting:

• Intensiti cantasan mempunyai kesan besar terhadap pembungaan dan pembuahan.

• Pokok yang dicantas terlalu berat memberikan hasil yang rendah dengan kualiti yang lemah.

• Di India, cantasan pada bulan Mei menggalakkan hasil yang baik pada musim sejuk.

• Pokok tua yang tidak produktif boleh dipulihkan melalui cantasan yang betul.

Cantasan juga sangat penting dalam sistem penanaman berketumpatan tinggi untuk mengurus kanopi (Srivastava et al., 2022).

Pengawalan Tanaman (Crop Regulation)

Dapatan utama: pengawalan tanaman memaksa pokok berehat supaya berbunga lebat pada musim yang dikehendaki, menghasilkan buah yang lebih besar dan berkualiti.

Jika dibiarkan, pokok jambu batu menghasilkan beberapa kali hasil yang sedikit dengan kuantiti dan kualiti yang berbeza-beza sepanjang tahun (Mishra & Singh, 2023). Pembungaan yang tidak teratur, pengikatan buah yang berlebihan dan pembuahan luar musim menyebabkan buah kecil, nilai pasaran rendah dan kos pengurusan yang tinggi (Kumar et al., 2025).

Tiga musim berbuah di India. Jambu batu di India berbuah dalam tiga musim (bahar): Ambe bahar, Mrig bahar dan Hasth bahar. Ambe bahar menghasilkan bunga paling banyak, tetapi buah musim hujan ini kasar, berair, tawar, rendah kualiti dan banyak diserang perosak serta penyakit. Buah musim sejuk pula sangat baik kualitinya, berkhasiat dan terlepas daripada serangan lalat buah (Bhamini et al., 2022).

Oleh itu, pengawalan tanaman bertujuan mengurangkan pengikatan buah semasa musim hujan dan meningkatkannya pada musim sejuk.

Teknik pengawalan tanaman. Kumar et al. (2025) dan Mishra dan Singh (2023) mengumpulkan teknik yang digunakan:

Kategori	Teknik
Mekanikal	Cantasan pucuk, membuang bunga (deblossoming), melentur pucuk
Kimia	NAA, ethrel, urea, CCC
Kultur	Tekanan air (menahan pengairan), mendedahkan dan mencantas akar, pengurusan nutrien
Inovatif	Bio-pengawal atur dan hortikultur tepat

Sumber: Kumar et al. (2025); Mishra & Singh (2023).

Antara bahan kimia yang digunakan, NAA (600–800 ppm) dan urea (10–15%) boleh digunakan secara meluas dalam pelbagai keadaan agroiklim (Mishra & Singh, 2023).

Contoh kajian lapangan. Hiremath et al. (2018) menguji cantasan dan empat bio-pengawal atur (NAA 250 ppm, urea 15%, ethrel 500 ppm dan CCC 50 ppm) untuk mengawal tanaman musim hujan pada pokok jambu batu ‘Sardar’ (L-49) berusia 10 tahun di Karnataka, India. Kajian ini menilai sifat fizikal, kimia dan organoleptik buah yang terhasil.

Pengawalan tanaman juga membantu mengelakkan lambakan di pasaran, memastikan bekalan buah yang tetap, dan mengurangkan kekerapan penggunaan racun perosak (Mishra & Singh, 2023). Yadav et al. (2023) menekankan bahawa cabaran utamanya ialah mengekalkan keseimbangan antara kualiti dan kuantiti.

Perosak dan Penyakit

Dapatan utama: lalat buah dan penyakit layu jambu batu ialah ancaman paling utama.

Penyakit layu jambu batu dan lalat buah disenaraikan sebagai masalah paling serius dalam penanaman jambu batu (Boora, 2012). Penyakit antraknos juga penting, dan varieti serta batang bawah yang tahan terhadapnya sangat diperlukan.

Buah musim hujan paling banyak diserang perosak dan penyakit (Bhamini et al., 2022). Ini relevan untuk Malaysia yang beriklim lembap sepanjang tahun. Di Malaysia, amalan membalut buah muda dengan plastik atau beg kertas digunakan secara meluas untuk melindungi daripada lalat buah.

Selain itu, serangga perosak dan penyakit juga menyebabkan masalah selepas tuai (Singh, 2011).

Kualiti Lepas Tuai

Dapatan utama: jambu batu sangat mudah rosak dan terdedah kepada kerosakan fizikal, kecederaan sejuk, penyakit dan perosak selepas tuai.

Singh (2011) menyenaraikan kekangan lepas tuai utama jambu batu:

• sangat mudah rosak

• mudah mengalami kerosakan fizikal

• kecederaan sejuk jika disimpan terlalu sejuk

• penyakit lepas tuai

• serangan serangga perosak

Bab tersebut mengulas fisiologi lepas tuai, indeks kematangan, kesan faktor sebelum dan selepas tuai terhadap kualiti, penyakit dan gangguan lepas tuai, rawatan fitosanitasi, kaedah pemasakan dan kawalan senesens, serta pemprosesan buah menjadi produk potong segar dan produk lain (Singh, 2011).

Komposisi Nutrien

Dapatan utama: jambu batu mengandungi sehingga empat kali lebih banyak vitamin C daripada oren.

Bergantung kepada kultivar, jambu batu mengandungi asid askorbik (vitamin C) empat kali lebih banyak daripada oren, iaitu melebihi 200 mg setiap 100 g, dengan profil nutrien yang rendah kalori (Hiremath et al., 2018). Bijinya membekalkan asid lemak poli tak tepu omega-3 dan omega-6 serta serat diet yang sangat tinggi.

Jambu batu juga ialah sumber vitamin, mineral, serat diet dan sebatian bioaktif seperti polifenol, karotenoid dan flavonoid (Qadri et al., 2026). Karotenoid dan polifenol ialah kelas utama pigmen antioksidan diet dalam makanan tumbuhan (Hiremath et al., 2018).

Manfaat Kesihatan

Dapatan utama: buah, daun, biji dan kulit jambu batu mempunyai sifat farmakologi yang signifikan.

Pengambilan jambu batu dikaitkan dengan pelbagai kesan terapeutik, termasuk antioksidan, antimikrob, anti-radang, antidiabetik, antikanser dan melindungi jantung (Qadri et al., 2026). Buah dan hasil sampingannya (daun, biji dan kulit) menyumbang kepada modulasi imun, kesihatan gastrousus, perlindungan saraf dan penjagaan kulit.

Secara tradisional, buah matang, daun, akar dan kulit kayu jambu batu digunakan untuk merawat gastroenteritis, asma, tekanan darah tinggi, obesiti dan cirit-birit kerana sifatnya yang kelat (Hiremath et al., 2018). Sisa pemprosesan jambu batu juga berpotensi menjadi sumber fitokimia berfungsi (Qadri et al., 2026).

Perbincangan: Menyesuaikan Pengawalan Tanaman dengan Iklim Malaysia

Kebanyakan teknik pengawalan tanaman jambu batu dibangunkan di India, di mana terdapat musim hujan dan musim sejuk yang jelas. Di sana, tujuannya ialah mengalihkan pembuahan daripada musim hujan, yang menghasilkan buah berkualiti rendah dan banyak diserang lalat buah, kepada musim sejuk yang menghasilkan buah terbaik (Bhamini et al., 2022).

Malaysia tidak mempunyai musim sejuk, tetapi mempunyai tempoh yang lebih kering dan tempoh tengkujuh. Prinsip yang sama masih boleh digunakan: pengusaha boleh merancang supaya buah matang pada tempoh yang kurang hujan, apabila serangan lalat buah dan penyakit lebih rendah, dan apabila permintaan pasaran tinggi. Teknik seperti cantasan, penahanan air dan semburan pengawal atur pertumbuhan perlu diuji semula di bawah keadaan tempatan untuk menentukan masa dan dos yang paling berkesan (Kumar et al., 2025; Mishra & Singh, 2023).

Implikasi untuk Pengusaha di Malaysia

1. Amalkan pengawalan tanaman. Rancang musim berbuah supaya tuaian bertepatan dengan harga yang baik dan tidak bertembung dengan lambakan pasaran (Mishra & Singh, 2023).

2. Cantas dengan sederhana. Elakkan cantasan terlalu berat yang mengurangkan hasil dan kualiti (Srivastava et al., 2022).

3. Uji NAA dan urea. NAA 600–800 ppm dan urea 10–15% digunakan untuk mengawal pembungaan, tetapi dos perlu diuji pada varieti tempatan dan iklim Malaysia (Mishra & Singh, 2023).

4. Pertimbangkan penanaman berketumpatan tinggi. Sistem ini boleh mempercepat hasil awal dan memudahkan pengurusan (Nautiyal et al., 2026).

5. Balut buah dan jaga kebersihan kebun. Langkah ini penting untuk mengawal lalat buah, terutamanya semasa musim hujan.

6. Kendalikan buah dengan cermat. Elakkan lebam dan penyimpanan terlalu sejuk (Singh, 2011).

7. Bangunkan produk nilai tambah. Jus, jem, pulpa, produk kering dan teh daun jambu batu (Qadri et al., 2026).

Jurang Penyelidikan

• Hampir semua kajian dalam set ini dari India; data dari Malaysia dan Asia Tenggara sangat terhad.

• Teknik pengawalan tanaman yang sesuai untuk iklim tropika lembap tanpa musim sejuk.

• Varieti dan batang bawah yang tahan layu, antraknos dan lalat buah.

• Teknologi lepas tuai untuk memanjangkan jangka hayat.

• Pengesahan klinikal manfaat kesihatan buah dan daun.

Kesimpulan

Jambu batu ialah buah tropika yang berkhasiat tinggi, dengan kandungan vitamin C yang boleh mencecah empat kali ganda oren, serta kaya dengan serat, karotenoid dan polifenol. Kekangan utama penanamannya ialah penyakit layu, lalat buah, biji yang keras dan jangka hayat yang pendek.

Penyelidikan dari India menunjukkan bahawa pengawalan tanaman melalui cantasan, NAA, urea dan pengurusan air boleh menghasilkan buah yang lebih besar dan berkualiti pada musim yang dikehendaki. Sistem penanaman berketumpatan tinggi juga menawarkan hasil awal yang lebih baik. Bagi Malaysia, teknik ini perlu disesuaikan dengan iklim tropika lembap dan varieti tempatan.

Rujukan

8. Bhamini, K., Kumar, A., Mishra, S., et al. (2022). A review on crop regulation techniques in guava (Psidium guajava L.) through hi-tech practices. International Journal of Environment and Climate Change. doi:10.9734/ijecc/2022/v12i1131124

9. Boora, R. S. (2012). Improvement in guava (Psidium guajava L.): A review. Agricultural Reviews.

10. Hiremath, S., Athani, S. I., et al. (2018). Studies on effect of crop regulation practices on physico-chemical attributes and organoleptic evaluation of guava variety Sardar. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences. doi:10.20546/ijcmas.2018.708.451

11. Kumar, R., Singh, N., Kumar, A., et al. (2025). Optimizing yield and quality in guava through crop regulation: Comprehensive review. doi:10.48165/ijah.2025.7.2.3

12. Mishra, D., & Singh, A. (2023). Crop regulation in guava: A review. Annals of Arid Zone. doi:10.56093/aaz.2023.61.2.1

13. Nautiyal, P., Dongariyal, A., Thakur, P., et al. (2026). Transforming guava cultivation through high-density planting and meadow orcharding: A review of recent developments. International Journal of Horticulture and Food Science. doi:10.33545/26631067.2026.v8.i6a.758

14. Qadri, R. W. K., Ahmed, A. H., Hussain, K., et al. (2026). Guava (Psidium guajava). CRC Press. doi:10.1201/9781779642196-18

15. Singh, S. P. (2011). Guava (Psidium guajava L.). Woodhead Publishing. doi:10.1533/9780857092885.213

16. Srivastava, K., Kumar, D., Singh, S. K., et al. (2022). Pruning in guava (Psidium guajava): A review. Current Horticulture. doi:10.5958/2455-7560.2022.00020.6

17. Yadav, S., Pratap, R., Yadav, A., et al. (2023). A review on crop regulation in guava fruit. International Journal of Environment and Climate Change. doi:10.9734/ijecc/2023/v13i103122

Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.

Kata kunci: jambu batu, Psidium guajava, pengawalan tanaman, cantasan, NAA, urea, penanaman berketumpatan tinggi, layu jambu batu, lalat buah, vitamin C, lepas tuai