Jambu batu (Psidium guajava) ialah buah yang mudah didapati di Malaysia. Satu laporan oleh penyelidik Universiti Putra Malaysia menyatakan jambu batu ialah tanaman buah yang penting dari segi ekonomi di Malaysia, dengan pengeluaran tahunan sebanyak 67,087 tan pada 2018 [1]. Satu kajian MARDI pula menyatakan jambu batu ialah antara jenis buah yang diberi keutamaan untuk penanaman di Malaysia [2].
Artikel ini meneliti kajian tentang kandungan nutrien jambu batu, terutamanya vitamin C dan likopena, serta perbezaan antara varieti.
Asal Usul
Satu ulasan menyatakan jambu batu berasal dari Mexico dan Amerika Tengah, dan merupakan buah klimakterik yang tumbuh terutamanya di kawasan tropika dan subtropika [3]. Satu lagi ulasan menyatakan kajian arkeologi menunjukkan buah ini berasal dari Amerika Selatan sebelum berhijrah ke Asia [4].
Vitamin C: Lebih Tinggi daripada Limau?
Satu ulasan menyatakan buah jambu batu mengandungi lebih banyak vitamin C, iaitu 80 mg bagi setiap 100 g, berbanding buah sitrus [5]. Namun, kandungan sebenar berbeza dengan sangat ketara mengikut varieti.
Kajian germplasma global. Satu kajian oleh Indian Agricultural Research Institute menilai 51 genotip Psidium, termasuk kultivar, varieti, kacukan dan spesies liar [6]. Kandungan asid askorbik (vitamin C) berjulat dari 88.36 hingga 302.46 mg/100 g [6].
Kajian di Korea. Satu kajian ke atas lima kultivar yang ditanam di Eumseong, Korea, mendapati kultivar Redlee mempunyai kandungan asid askorbik tertinggi, iaitu 292.38 mg/100 g [7].
Satu ulasan sistematik menyatakan profil nutrisi jambu batu boleh memenuhi elaun harian yang disyorkan bagi asid askorbik, besi, zink dan mangan [8].
Likopena: Pigmen Merah dalam Jambu Isi Merah
Likopena ialah pigmen merah bioaktif yang terdapat dalam buah-buahan dan sayur-sayuran merah, termasuk tomato, jambu batu merah jambu, betik, grapefruit merah jambu dan tembikai [9].
Kajian di Korea mendapati likopena hanya dikesan dalam kultivar berisi merah, dengan kultivar Gihyun gold no. 2 mempunyai kandungan tertinggi (5.21 mg/100 g) [7]. Kajian germplasma global pula mendapati kandungan likopena berjulat dari 0.05 hingga 8.91 mg/100 g [6].
Pembiakbakaan. Satu kajian oleh Universidade Estadual de Feira de Santana dan Embrapa ke atas zuriat kacukan jambu batu mendapati kebolehwarisan yang tinggi bagi kandungan likopena dalam satu populasi (h² = 0.94) [10]. Sesetengah zuriat mencapai kandungan likopena sehingga 6.12 mg/100 g [10]. Ini menunjukkan varieti baharu yang lebih kaya likopena boleh dibiakkan.
Kandungan Lain
Satu ulasan menyenaraikan jambu batu sebagai sumber mineral dan vitamin seperti vitamin C, vitamin B, kalium, likopena, mangan, besi, serat dan kalsium [3]. Ulasan lain menyatakan buah ini merupakan sumber pektin yang baik, sejenis serat diet, serta tinggi lutein, zeaxantin dan likopena [5].
Perbezaan Besar Antara Varieti
Kajian germplasma global mendapati variasi yang sangat besar [6]:
| Ciri | Julat |
|---|---|
| Berat buah | 11.67 g hingga 379 g |
| Bilangan biji | 8 hingga 512 |
| Jumlah pepejal terlarut | 6.8 hingga 13.8 °Brix |
| Keasidan | 0.25 hingga 1.60% |
| Jumlah gula | 3.62 hingga 9.21 g/100 g |
Kajian ini juga menyatakan banyak germplasma dinamakan berdasarkan ciri buah atau tempat asal, yang mengelirukan pengelasan [6].
Kajian di Korea pula mendapati jumlah fenolik dan asid askorbik berkait kuat dengan aktiviti antioksidan [7]. Kultivar Gihyun gold no. 2 secara konsisten menunjukkan nilai antioksidan terendah [7], walaupun kandungan likopenanya tertinggi.
Bahagian Lain Pokok
Satu ulasan sistematik menyatakan bahawa selain isi, kulit, biji, hampas dan daun jambu batu juga mempunyai potensi nutrisi dan biologi [8]. Ekstrak air dan etanol jambu batu boleh digunakan dalam produk seperti jeli, yogurt, biskut, roti, jem, teh dan makanan tambahan [8].
Satu ulasan lain menyenaraikan produk nilai tambah daripada buah jambu batu, termasuk jem, jeli, marmalad, nektar, skuasy, serbuk kering dan aiskrim [5].
Dakwaan Kesihatan: Apa Kata Ujian pada Manusia?
Satu ulasan ke atas ujian klinikal menyatakan ujian rawak terkawal menunjukkan jambu batu mengurangkan tindak balas glukosa selepas makan, memperbaiki profil lipid dan menurunkan tekanan darah [11]. Ulasan ini juga menyebut kajian intervensi pemakanan yang menunjukkan jambu batu membantu meningkatkan status besi, terutamanya pada kanak-kanak dan wanita hamil [11].
Namun, ulasan sistematik lain menyatakan ujian klinikal masih diperlukan [8]. Ringkasan ulasan klinikal tersebut tidak menyatakan saiz sampel atau kualiti setiap ujian, jadi kekuatan bukti sukar dinilai.
Bagi yang Menanam Jambu Batu Sendiri
Bagi kawalan perosak seperti lalat buah, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti jambu batu yang sesuai untuk kawasan anda.
Kesimpulan
Jambu batu kaya dengan vitamin C, dengan kandungan antara kira-kira 88 hingga 302 mg/100 g bergantung kepada varieti. Jambu batu berisi merah juga mengandungi likopena, pigmen yang turut terdapat dalam tomato dan tembikai. Perbezaan antara varieti sangat besar, termasuk saiz buah, bilangan biji dan kandungan antioksidan. Bukti klinikal tentang manfaat kesihatan wujud, tetapi kualitinya perlu dinilai dengan lebih teliti.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan atau pemakanan.
Rujukan
[1] S. I. Ismail, K. A. Ahmad Dahlan et al. (2020). First Report of Neoscytalidium dimidiatum Causing Fruit Rot on Guava (Psidium guajava L.) in Malaysia. Plant disease. DOI: 10.1094/pdis-06-20-1267-pdn. https://consensus.app/papers/details/3b9eb1b1209550e69af3c8b50d4a21a4/
[2] A. R. Milan (2010). Collection and evaluation of guava (Psidium guajava L.) for nematode resistance in Malaysia. Unknown Journal. DOI: 10.17660/actahortic.2010.849.42. https://consensus.app/papers/details/32c86b1a3fd057a896b0a74b1ae1d14f/
[3] Edepalli Edepalli, N. V. S. Lakshmi et al. (2022). A review on nutritional and medicinal properties of guava (Psidium guajava L.). Annals of Phytomedicine: An International Journal. DOI: 10.54085/ap.2022.11.2.26. https://consensus.app/papers/details/d31599659fb0555cb84d5595566892ea/
[4] A. Yousaf, K. Abbasi et al. (2020). Physico-chemical and Nutraceutical Characterization of Selected Indigenous Guava (Psidium guajava L.) Cultivars. Food Science and Technology International. DOI: 10.1590/fst.35319. https://consensus.app/papers/details/709694440f2450188de7afdf22dac883/
[5] Krishan Kumar Singh, Prabhat Kumar et al. (2023). PHYSICO-CHEMICAL CHARACTERISTICS OF DIFFERENT GUAVA (PSIDIUM GUAJAVA L.) CULTIVARS: A REVIEW. PLANT ARCHIVES. DOI: 10.51470/plantarchives.2023.v23.no1.049. https://consensus.app/papers/details/7b629e5495a3518ba218b990a6e6c8a2/
[6] Prabhanshu Mishra, Ankita Kashyap et al. (2026). Morpho-biochemical insights into globally collected guava germplasm (Psidium spp.): opportunities for utilization in breeding. BMC Plant Biology. DOI: 10.1186/s12870-026-08167-9. https://consensus.app/papers/details/04dc163113fc5646b180579abfc1d576/
[7] Bohee Choi and Youngjae Shin (2025). Comparative Analysis of Physicochemical Characteristics, Antioxidant Compound Contents, and Antioxidant Activities of Five Guava (Psidium guajava L.) Cultivars Harvested in Korea. Foods. DOI: 10.3390/foods14213645. https://consensus.app/papers/details/3fe9b0a234e55650bdb62fc59e4ef612/
[8] F. Khan, Saeed Akhtar et al. (2025). A comprehensive review on guava: Nutritional profile, bioactive potential, and health-promoting properties of its pulp, peel, seeds, pomace and leaves. Trends in Food Science & Technology. DOI: 10.1016/j.tifs.2024.104822. https://consensus.app/papers/details/fe109c41f35e59e390ca63c8ee669ca2/
[9] M. Bin-Jumah, M. Nadeem et al. (2022). Lycopene: A Natural Arsenal in the War against Oxidative Stress and Cardiovascular Diseases. Antioxidants. DOI: 10.3390/antiox11020232. https://consensus.app/papers/details/f177444b4abd5833bb81ff3f55a782d4/
[10] Tíffany da Silva Ribeiro, Sérgio Tonetto de Freitas et al. (2026). Genetic parameters and identification of transgressive segregation for lycopene and anthocyanin contents in fruits from guava (Psidium guajava) crosses. Journal of Crop Improvement. DOI: 10.1080/15427528.2026.2639084. https://consensus.app/papers/details/7cc1498a037b53c1a302541c1f8a373e/
[11] Tanpa nama pengarang (2025). Clinical efficacy of guava (Psidium guajava L.) in human trials: A review of therapeutic and nutritional applications. Pharmacy Reports. DOI: 10.51511/pr.85. https://consensus.app/papers/details/ea74cc7d19835cbda29cbe773feafce0/
Kata Kunci
jambu batu, Psidium guajava, vitamin C, likopena, nutrisi buah
