Reput Buah dan Nematod Puru Akar: Ancaman kepada Jambu Batu

Jambu batu dikenali sebagai tanaman yang lasak, tetapi beberapa penyakit boleh menyebabkan kerugian besar, sama ada di ladang atau selepas dituai. Artikel ini meneliti kajian tentang dua penyakit reput buah yang dilaporkan buat kali pertama di Malaysia oleh penyelidik Universiti Putra Malaysia, nematod puru akar jambu batu, dan kaedah kawalan penyakit antraknos yang dikaji.

Reput Buah Lasiodiplodia: Pasar di Puchong dan Ipoh

Pada September dan Oktober 2019, simptom reput buah lepas tuai diperhatikan pada 30% hingga 40% buah jambu batu kultivar Kampuchea di pasar buah di Puchong, Selangor, dan Ipoh, Perak [1]. Laporan dalam Plant Disease oleh penyelidik UPM menerangkan simptomnya [1]:

Simptom awal muncul sebagai lesi perang, tidak sekata dan basah di bahagian atas buah, iaitu tempat buah bersambung dengan tangkai.
Lesi kemudian merebak sehingga meliputi seluruh buah.
Lesi diliputi piknidia hitam dan miselium kelabu.

Kulat penyebab dikenal pasti sebagai Lasiodiplodia theobromae [1]. Ini merupakan laporan pertama kulat ini menyebabkan reput buah lepas tuai pada jambu batu di Malaysia [1]. Pengkaji menyatakan kejadian penyakit ini perlu dipantau kerana ia boleh mengurangkan hasil yang boleh dipasarkan, dan strategi pencegahan perlu dibangunkan di ladang [1].

Reput Buah Neoscytalidium: Dusun di Rawang

Pada Februari 2019, simptom reput buah lepas tuai diperhatikan pada kira-kira 30% buah jambu batu kultivar Lohan dari sebuah dusun komersial di daerah Rawang, Selangor [2]. Simptomnya [2]:

Bintik perang kecil berbentuk bulat, berdiameter 5 hingga 20 mm.
Bintik ini bergabung dan merebak dengan cepat sehingga meliputi seluruh buah.
Buah yang dijangkiti teruk menjadi lembut dan reput.

Kulat penyebab dikenal pasti sebagai Neoscytalidium dimidiatum [2]. Kulat ini sebelum ini dilaporkan menyebabkan penyakit bintik perang dan kanker batang pada buah naga di Malaysia [2]. Pengkaji menyatakan penyakit ini boleh menyebabkan kerugian lepas tuai yang ketara dan strategi kawalan yang sesuai perlu dilaksanakan [2].

Nematod Puru Akar Jambu Batu

Meloidogyne enterolobii, yang dikenali sebagai nematod puru akar jambu batu, telah muncul sebagai masalah penting di kawasan tropika dan subtropika di pelbagai benua [3]. Bersama kulat Fusarium, nematod ini memainkan peranan penting dalam menyebabkan kemerosotan pokok jambu batu [3].

Simptom. Kajian di Ratlam menyatakan pokok yang diserang teruk menunjukkan daun kecil, daun menjadi perang, daun gugur, tumbesaran terbantut, dan akar herot dengan puru kecil dan besar, yang membawa kepada kematian mengejut pokok [4]. Nematod ini juga menyebabkan pokok lebih mudah diserang kulat layu Fusarium oxysporum f.sp. psidii [4].

Penyebaran. Satu kajian di Homestead, Florida, mengesan nematod ini di 80% daripada 15 dusun jambu batu yang disampel [5]. Satu kajian di Kayamkulam, Kerala, mengesan nematod ini pada anak benih jambu batu dari tapak semaian swasta kira-kira 40 km dari kawasan yang dijangkiti, dan pengkaji menyeru langkah kuarantin yang ketat [6].

Mengapa sukar dikawal? Ulasan menyatakan nematod ini boleh menyerang tanaman yang membawa gen ketahanan terhadap nematod puru akar lain [3].

Usaha MARDI Mencari Pokok Tahan Nematod

Satu kajian MARDI mengumpul germplasma jambu batu, terutamanya di bahagian barat Semenanjung Malaysia, untuk mencari gen ketahanan terhadap nematod puru akar [7]. Dapatannya [7]:

Sebanyak 195 aksesi dikumpul, dan 68 telah disaring.
Saringan awal mendapati 3 aksesi menunjukkan potensi ketahanan.
Satu aksesi dikenal pasti sebagai tahan terhadap nematod puru akar.
Aksesi ini serasi untuk dicantum dengan klon komersial tempatan.

Pengkaji menyatakan aksesi ini boleh digunakan sebagai pokok penanti atau induk dalam program pembaikan jambu batu [7]. Ringkasan kajian ini tidak menyatakan spesies nematod puru akar yang terlibat.

Antraknos dan Kawalan Biologi

Antraknos, yang disebabkan oleh kulat Colletotrichum, ialah satu lagi penyakit lepas tuai jambu batu. Dua kajian menguji salutan yang mengandungi agen semula jadi:

Bakteria asid laktik. Satu kajian di Universidade Federal da Paraíba memasukkan bakteria asid laktik yang diasingkan daripada buah ke dalam salutan natrium alginat [8]. Salutan ini melambatkan perkembangan dan mengurangkan keterukan lesi antraknos pada jambu batu dan mangga yang dijangkiti secara buatan [8].

Kitosan dan minyak pati. Satu kajian lain mendapati salutan kitosan dengan minyak pati Ruta graveolens menunjukkan peratusan perencatan yang tinggi terhadap perkembangan lesi antraknos, dan memanjangkan kestabilan buah sehingga 12 hari [9].

Panduan Umum

Bagi kawalan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI segera jika pokok jambu batu layu secara mengejut atau buah reput dengan banyak, dan dapatkan anak benih daripada sumber yang dipercayai.

Kesimpulan

Penyelidik UPM telah melaporkan dua kulat baharu yang menyebabkan reput buah jambu batu di Malaysia, iaitu Lasiodiplodia theobromae pada kultivar Kampuchea dan Neoscytalidium dimidiatum pada kultivar Lohan, masing-masing menjejaskan 30% hingga 40% buah yang diperiksa. Nematod puru akar M. enterolobii menjadi ancaman global yang boleh merebak melalui anak benih. MARDI telah menemui satu aksesi jambu batu tempatan yang tahan terhadap nematod puru akar dan boleh digunakan sebagai pokok penanti.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat agronomi khusus. Penyakit sebenar perlu disahkan oleh pakar.

Rujukan

[1] K. Zee, N. Asib, and S. I. Ismail (2021). First Report of Lasiodiplodia theobromae Causing Postharvest Fruit Rot on Guava (Psidium guajava) in Malaysia. Plant disease. DOI: 10.1094/pdis-12-20-2732-pdn. https://consensus.app/papers/details/6e968ceba71f56bd9a80dfe0e5729ef1/

[2] S. I. Ismail, K. A. Ahmad Dahlan et al. (2020). First Report of Neoscytalidium dimidiatum Causing Fruit Rot on Guava (Psidium guajava L.) in Malaysia. Plant disease. DOI: 10.1094/pdis-06-20-1267-pdn. https://consensus.app/papers/details/3b9eb1b1209550e69af3c8b50d4a21a4/

[3] M. R. Khan, K. Poornima et al. (2022). Meloidogyne enterolobii: a threat to guava (Psidium guajava) cultivation. Archives of Phytopathology and Plant Protection. DOI: 10.1080/03235408.2022.2132623. https://consensus.app/papers/details/f8a16628ffb75bb094a35d1faef43856/

[4] Neetu Singh (2020). Emerging problem of guava decline caused by Meloidogyne enterolobii and Fusarium oxysporum f.sp. psidii. Indian Phytopathology. DOI: 10.1007/s42360-020-00198-y. https://consensus.app/papers/details/7c23b05d37d35a428aeab34de8a2f20e/

[5] D. Gitonga, P. R. Singh, and A. Hajihassani (2023). Detection of guava root-knot nematode, Meloidogyne enterolobii infecting Psidium guajava orchards in Homestead, Florida. Australasian Plant Disease Notes. DOI: 10.1007/s13314-023-00506-1. https://consensus.app/papers/details/bb0613d8920351aab52a21b0cc2bb0c9/

[6] K. Anes, M. Babu, and J. Rajkumar (2023). Root-knot nematode, Meloidogyne enterolobii yang and eisenback, 1983 infecting guava intercropped with coconut plantation in Kerala, India. Indian Journal of Nematology. DOI: 10.5958/0974-4444.2023.00003.3. https://consensus.app/papers/details/aa2183db8f185b0285c39936d949012e/

[7] A. R. Milan (2010). Collection and evaluation of guava (Psidium guajava L.) for nematode resistance in Malaysia. Unknown Journal. DOI: 10.17660/actahortic.2010.849.42. https://consensus.app/papers/details/32c86b1a3fd057a896b0a74b1ae1d14f/

[8] Karina Felix Dias Fernandes, K. Á. R. de Oliveira, and E. D. de Souza (2021). Application of Potentially Probiotic Fruit-Derived Lactic Acid Bacteria Loaded into Sodium Alginate Coatings to Control Anthracnose Development in Guava and Mango During Storage. Probiotics and Antimicrobial Proteins. DOI: 10.1007/s12602-021-09871-8. https://consensus.app/papers/details/dae6194206eb5d049071d06401217266/

[9] C. Grande-Tovar, Johannes Delgado-Ospina et al. (2019). Colletotrichum Gloesporioides Inhibition In Situ by Chitosan-Ruta graveolens Essential Oil Coatings: Effect on Microbiological, Physicochemical, and Organoleptic Properties of Guava (Psidium guajava L.) during Room Temperature Storage. Biomolecules. DOI: 10.3390/biom9090399. https://consensus.app/papers/details/d76f9c75ff075309a33a2edce2e0ae2d/