Membalut buah dengan kertas atau plastik merupakan amalan yang biasa dilihat di kebun buah-buahan, termasuk bagi jambu batu, belimbing dan mangga. Kaedah ini kelihatan ringkas, tetapi kajian menunjukkan ia antara cara paling berkesan untuk menghalang serangan lalat buah dan ulat pengorek, malah dapat meningkatkan kualiti buah.
Artikel ini meneliti kajian tentang keberkesanan pembalutan buah, jenis bahan pembalut dan masa yang sesuai untuk membalut.
Disyorkan oleh MARDI
Satu ulasan oleh MARDI tentang ulat pengorek Conogethes di Malaysia menyatakan penjarangan buah dan pembalutan buah merupakan amalan penting, kerana buah tunggal kurang disukai untuk bertelur dan makan [1]. Pembalutan juga menghapuskan keperluan menggunakan racun serangga [1]. C. punctiferalis ialah perosak utama durian, belimbing dan buah tropika lain di Malaysia [1].
Jambu Batu: Hampir Bebas Lalat Buah
Kajian di India. Satu kajian dua tahun terhadap tanaman jambu batu musim hujan varieti ‘Allahabad Safeda’ menguji empat jenis pembalut [2]. Buah tanpa pembalut mengalami serangan lalat buah sebanyak 56.6%, antraknos 6.6% dan kerosakan burung 14.6% [2]. Pembalut polipropilena tanpa tenunan (non-woven) memberikan kawalan sepenuhnya terhadap lalat buah, antraknos dan kerosakan burung [2].
Kajian di Faisalabad. Kajian lain mendapati pembalut non-woven mencatatkan serangan lalat buah paling rendah (2.13%) dan insiden penyakit paling rendah (2.25%) [3]. Kandungan asid askorbik (vitamin C) juga tertinggi dalam buah yang dibalut dengan bahan ini [3].
Sistem organik. Dalam sistem organik, buah jambu tanpa pembalut mengalami serangan lalat buah 100%, manakala pembalut tule masih mengalami 56.53% serangan [4]. Pembalut non-woven, plastik lut sinar dan plastik putih langsung tiada buah yang ditebuk [4].
Mangga: 100% Berkesan
Kajian di Bangladesh. Kajian terhadap mangga varieti Amrapali mendapati semua bahan pembalut 100% berkesan menghalang serangan lalat buah dan ulat pengorek [5]. Pembalut kertas coklat memberikan jangka hayat terpanjang (15.06 hari) berbanding buah tanpa pembalut (7.92 hari) [5].
Kajian di Andhra Pradesh. Kajian terhadap mangga varieti Baneshan mendapati kerosakan lalat buah sifar dalam buah yang dibalut, manakala buah kawalan mengalami 42.33% kerosakan [6]. Pembalut berwarna coklat kemerahan memberikan berat buah, vitamin C dan jumlah gula tertinggi [6].
Kajian di Maharashtra. Kajian terhadap mangga varieti Kesar mendapati serangan lalat buah tertinggi dalam buah kawalan (12.88%) dan boleh diabaikan dalam kebanyakan rawatan pembalut [7]. Pembalut jenis skirting mencatatkan pulangan bersih tertinggi [7]. Namun, pembalutan tidak memberikan kesan signifikan terhadap insiden reput hujung tangkai [7].
Durian: Masa Membalut Penting
Satu kajian di Chanthaburi menguji masa membalut buah durian dengan beg plastik lut cahaya untuk menghalang ulat pengorek biji durian [8]:
| Rawatan | Kerosakan |
|---|---|
| Dibalut 6 minggu selepas buah menjadi | 0% (100% perlindungan) |
| Dibalut 8 minggu selepas buah menjadi | 2.86% |
| Tidak dibalut | 17.14% |
Pengkaji menjelaskan serangan berlaku sebelum pembalutan lewat dilakukan, kerana tempoh perkembangan telur dan larva tidak melebihi 35 hari [8]. Beg plastik juga memberikan sedikit kesan pada warna kulit buah [8].
Bonus: Kualiti dan Burung
Pembalutan bukan sahaja menghalang serangga. Kajian di Pantnagar, Uttarakhand, India, mendapati pembalutan buah jambu batu menghapuskan serangan lalat buah dan juga mengurangkan kerosakan oleh burung [9]. Buah yang dibalut dengan beg non-woven merah jambu matang lebih cepat dan mencatatkan jumlah pepejal larut, pektin, asid askorbik dan gula yang tertinggi [9]. Ini menunjukkan pembalutan boleh meningkatkan nilai pasaran buah selain melindunginya.
Bila Patut Membalut?
Kajian terhadap jambu batu mendapati masa membalut mempengaruhi kualiti dan perlindungan [10] [11]. Dalam satu kajian, serangan perosak paling rendah (0.95%) dicatatkan dalam buah yang dibalut 10 hari selepas buah menjadi dengan beg polietilena putih berlubang [11]. Kajian lain mendapati buah yang dibalut tidak mempunyai parut dan tiada serangan perosak [10].
Ringkasan Bahan Pembalut
| Bahan | Kelebihan | Perhatian |
|---|---|---|
| Non-woven | Kawalan lalat buah sangat baik [2] [3] | Kesan mungkin berbeza mengikut buah |
| Kertas coklat | Jangka hayat panjang pada mangga [5] | Prestasi bergantung pada jenis buah |
| Plastik berlubang | Murah, perlindungan baik [4] | Boleh menjejaskan warna kulit [8] |
| Tule atau jaring | Kurang berkesan [4] | Lalat masih boleh masuk |
Panduan Praktikal
-
Balut buah ketika masih kecil, sebelum lalat buah atau ulat pengorek sempat bertelur.
-
Jarangkan buah terlebih dahulu dan buang buah yang cacat.
-
Gunakan bahan yang tidak koyak dalam hujan, seperti non-woven atau plastik berlubang.
-
Ikat pembalut dengan kemas pada tangkai supaya serangga tidak masuk.
-
Kutip buah yang gugur di bawah pokok untuk mengurangkan populasi perosak.
-
Jika racun perosak diperlukan sebelum membalut, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang bahan dan masa membalut yang sesuai bagi setiap jenis buah.
Kesimpulan
Kajian menunjukkan pembalutan buah merupakan antara kaedah paling berkesan untuk menghalang lalat buah dan ulat pengorek, dengan perlindungan hampir atau sepenuhnya dalam banyak kajian jambu batu dan mangga. MARDI turut mengesyorkan pembalutan untuk mengawal ulat pengorek Conogethes tanpa racun serangga. Masa membalut sangat penting, seperti yang ditunjukkan oleh kajian durian di mana pembalutan lewat dua minggu sudah membenarkan serangan. Selain melindungi buah, pembalutan juga sering meningkatkan berat, kualiti dan jangka hayat buah.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional.
Rujukan
[1] A. Sivapragasam and A. Badrulhadza (2018). Status and Management of Conogethes spp. in Malaysia. Unknown Journal. DOI: 10.1007/978-981-13-0390-6_8. https://consensus.app/papers/details/f850a1ba6eab58cabd311cf3588909f9/
[2] R. Sharma, A. Nagaraja et al. (2020). Influence of on-the-tree fruit bagging on biotic stresses and postharvest quality of rainy-season crop of ‘Allahabad Safeda’ guava (Psidium guajava L.). Crop Protection. DOI: 10.1016/j.cropro.2020.105216. https://consensus.app/papers/details/d538660b7b505667a751084a70382092/
[3] S. Rashid, H. Faiz et al. (2023). Fruit Bagging: An Approach for Control of Fruit Fly Infestation and Quality Improvement in Guava. Journal of Applied Research in Plant Sciences. DOI: 10.38211/joarps.2024.05.206. https://consensus.app/papers/details/5160799e9c3e58209a5d00b47fa410e2/
[4] S. E. de Araújo, C. Rocha et al. (2020). Quality of guava fruits bagged with different materials in an organic system. Unknown Journal. DOI: 10.14295/cs.v11i0.3206. https://consensus.app/papers/details/7e8b699c2e3b543f9435928db05ed458/
[5] Md Zahurul Islam, Md Hafizul Kabir, and S. M. Shahinul Islam (2024). Sustainable Management Against Fruit Fly And Borer By Bagging Systems In Mango (Mangifera Indica L.). Journal of Bio-Science. DOI: 10.3329/jbs.v32i1.74987. https://consensus.app/papers/details/b1c922c3272d5b378da3c35c85ecb825/
[6] K. Rani, R. Rajyalaksmi et al. (2025). Study on the Effect of Pre-harvest Fruit Bagging for Enhancing Fruit Quality in Mango cv. Baneshan. International Journal of Economic Plants. DOI: 10.23910/2/2026.6753a. https://consensus.app/papers/details/b8a443660aee5d368aced031f814ffed/
[7] SB Jadhav, VK Garande, and V. Bhalerao (2025). Effect of pre-harvest fruit bagging on development and quality of mango cv Kesar under western Maharashtra conditions. International Journal of Farm Sciences. DOI: 10.5958/2250-0499.2025.00058.3. https://consensus.app/papers/details/7529e268a5f258cf856b88d8d703e9f7/
[8] S. Sudhi-Aromna and Kiengkrai Jumroenma . Entomology (1998). Appropriate fruit bagging time for preventing durian seed borer, Mudaria iuteileprosa Holloway. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/43ff7600e91a5eae8a95fe675bf5ade9/
[9] M. Rawat, R. Kumar et al. (2025). Effect of pre-harvest fruit bagging on post-harvest quality of rainy season guava cv. Allahabad Safeda. Journal of Environmental Biology. DOI: 10.22438/jeb/46/2/mrn-5356. https://consensus.app/papers/details/4d41cda8729257a497874090c390a481/
[10] K. Srivastava, S. Soni et al. (2023). Effect of different bagging materials on guava fruit physiology and its quality attributes. Plant Physiology Reports. DOI: 10.1007/s40502-023-00733-9. https://consensus.app/papers/details/a75504a4964354f5938b85c89fd846ee/
[11] S. Singh, Arvind Kumar et al. (2026). EFFECT OF FRUIT BAGGING TIME ON FRUIT QUALITY AND PEST DYNAMICS OF GUAVA (PSIDIUM GUAJAVA L.). Genetics and Molecular Research. DOI: 10.4238/7vkzag82. https://consensus.app/papers/details/dce68445bbf952f9942c577ab606dbf8/
Kata Kunci
serangga perosak, balut buah, lalat buah, ulat pengorek, kawalan tanpa racun
