Pengguna kini semakin mementingkan makanan yang selamat, berkualiti dan mesra alam. Bagi menjawab permintaan ini, kerajaan memperkenalkan Skim Amalan Pertanian Baik Malaysia (MyGAP). Pensijilan ini diharap dapat meningkatkan keyakinan pembeli dan membuka pasaran baharu. Namun, kadar penyertaan petani masih rendah.
Artikel ini meneliti kajian tentang MyGAP di Malaysia, termasuk manfaat, halangan dan faktor yang mempengaruhi penyertaan petani.
Apa Itu MyGAP?
MyGAP ialah program pensijilan untuk pertanian, akuakultur dan ternakan yang menekankan aspek alam sekitar, ekonomi dan sosial bagi memastikan keselamatan dan kualiti produk [1]. Ia direka untuk memberi pengiktirafan kepada ladang yang mengamalkan amalan pertanian baik dengan konsep mesra alam, menjaga kebajikan dan keselamatan pekerja, serta menghasilkan produk berkualiti dan selamat dimakan [2].
Kerajaan telah menyediakan pelbagai perkhidmatan pengembangan, latihan dan proses permohonan percuma untuk MyGAP [3].
Manfaat yang Dijangka
Pelaksanaan MyGAP dijangka meningkatkan pengeluaran ladang, pendapatan dan kebolehpasaran dalam jangka panjang [1]. Pensijilan ini juga dikatakan memberi manfaat besar dalam meningkatkan kualiti hasil segar dan memperluas pasaran [2].
Bukti daripada ladang durian. Kajian terhadap 19 ladang durian bersijil MyGAP dan 57 ladang tidak bersijil di Pahang mendapati ladang bersijil menunjukkan prestasi jauh lebih baik dalam penyimpanan rekod serta penggunaan dan pengurusan racun perosak [4]. Namun, pengkaji mempersoalkan sama ada ini disebabkan amalan yang bertambah baik melalui MyGAP, atau kerana ladang yang sudah berprestasi baik lebih cenderung menyertai skim tersebut [4].
Kajian yang sama juga mendapati minat petani bersijil lebih tertumpu kepada manfaat ekonomi berbanding matlamat asal dasar, iaitu keselamatan dan jaminan kualiti makanan [4].
Pemegang sijil di Kuala Terengganu. Kajian terhadap 30 daripada 33 petani bersijil MyGAP di Kuala Terengganu mendapati mereka mempunyai pengetahuan dan berjaya mengamalkan amalan pertanian baik di ladang [5]. Dapatan ini mungkin hasil peranan pegawai pengembangan serta sifat petani itu sendiri [5].
Mengapa Penyertaan Masih Rendah?
Walaupun pelbagai usaha telah dibuat, penyertaan petani sayur dalam MyGAP masih rendah dan perlahan [3] [6]. Kadar penyertaan dalam kalangan pekebun kecil nanas juga agak rendah [2].
Beberapa halangan dikenal pasti:
Proses pensijilan. Kajian di Kelantan mendapati ramai petani memahami MyGAP dan berminat untuk menyertainya, terutamanya untuk meningkatkan keselamatan dan kualiti produk [7]. Namun, proses pensijilan muncul sebagai halangan utama [7]. Pengkaji mencadangkan pengurangan kertas kerja, garis panduan yang lebih jelas dan penggunaan platform digital [7].
Kekurangan dana. Kajian terhadap 355 penternak lembu di enam negeri di Semenanjung Malaysia mendapati cabaran utama ialah kekurangan dana (94.1%) [8]. Tidak semua penternak kecil bersijil MyGAP, dan sesetengahnya masih tidak biasa dengan skim tersebut [8].
Nilai dan halangan yang dirasai. Kajian terhadap 263 petani sayur di Semenanjung Malaysia mendapati petani dengan dan tanpa MyGAP berbeza dari segi sikap, nilai, pengetahuan dan norma peribadi [6]. Bagi petani tanpa MyGAP, halangan yang dirasai mempengaruhi sikap mereka, manakala pengetahuan tidak menunjukkan hubungan signifikan dengan sikap [6].
Pematuhan piawaian. Kajian lada di Sarawak menyatakan cabaran utama petani untuk menembusi pasaran global ialah kesukaran mematuhi piawaian kualiti dan pensijilan seperti MyGAP [9].
Motivasi dan Manfaat bagi Penternak
Bagi penternak lembu di Semenanjung Malaysia, motivasi utama mengamalkan amalan pertanian baik ialah keinginan untuk meningkatkan kualiti dan kesihatan ternakan (97.2%) [8]. Manfaat utama yang dirasai pula ialah pengurangan jangkitan penyakit (90.1%) [8]. Pengkaji mencadangkan kajian ini boleh membantu Jabatan Perkhidmatan Veterinar merangka strategi supaya semua penternak kecil disijilkan MyGAP dan mengamalkan amalan pertanian baik [8].
Faktor yang Mendorong Penyertaan
Kajian terhadap 367 petani di Negeri Sembilan mendapati kawalan tingkah laku yang dirasai, iaitu keyakinan petani bahawa mereka mampu melaksanakannya, merupakan faktor utama yang mempengaruhi penerimaan MyGAP [1]. Dapatan serupa diperoleh dalam kajian 130 pekebun kecil nanas di Muar, Johor [2]. Pengetahuan, sikap dan norma subjektif juga mempunyai hubungan signifikan dengan penerimaan [2].
Bagi pesawah di KADA, kesedaran dan pengetahuan tentang MyGAP dan pengurusan perosak bersepadu, serta sikap dan kawalan tingkah laku, merupakan penentu signifikan niat mengamalkan pertanian mampan [10].
Pengajaran untuk Usahawan Tani
Bukti setakat ini menunjukkan MyGAP berkait dengan amalan yang lebih baik, tetapi bukti langsung tentang peningkatan pendapatan masih terhad dalam kajian yang dirujuk. Kebanyakan kajian memberi tumpuan kepada niat dan sikap, bukan hasil kewangan sebenar. Oleh itu, usahawan perlu menilai sama ada pembeli sasaran mereka, seperti pasar raya atau pengeksport, benar-benar memerlukan atau menghargai pensijilan ini.
Panduan Praktikal
Kenal pasti keperluan pasaran sasaran sebelum memohon MyGAP.
Mulakan dengan penyimpanan rekod ladang kerana ia merupakan asas amalan pertanian baik.
Hadiri kursus dan dapatkan bimbingan pegawai pengembangan.
Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang proses permohonan MyGAP tanaman.
Bagi ternakan, rujuk Jabatan Perkhidmatan Veterinar, dan bagi akuakultur, rujuk Jabatan Perikanan.
Kesimpulan
MyGAP bertujuan menjamin keselamatan dan kualiti hasil pertanian, dan ladang bersijil menunjukkan amalan rekod serta pengurusan racun perosak yang lebih baik. Namun, penyertaan masih rendah disebabkan proses pensijilan yang rumit, kekurangan dana dan halangan yang dirasai. Keyakinan petani terhadap kemampuan diri merupakan faktor utama yang mendorong penyertaan. Bukti langsung tentang kesan kewangan masih terhad, jadi usahawan perlu menilai keperluan pasaran sasaran mereka.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja. Syarat dan prosedur MyGAP boleh berubah; rujuk agensi berkaitan untuk maklumat terkini.
Rujukan
[1] Muhammad Amin R. Abd. Rahman et al. (2024). Malaysian Good Agricultural Practices (MyGAP):. Gading Journal for the Social Sciences (e-ISSN 2600-7568). DOI: 10.24191/gading.v27i2.451.
[2] Muhammad Syahmi Amrol et al. (2022). The Adoption of MyGAP among Pineapple Smallholders: Case Study in Muar, Johor Malaysia. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences. DOI: 10.6007/ijarbss/v12-i10/14812.
[3] Elina W. Gom et al. (2015). Vegetable farmers and Malaysian certification scheme of good agricultural practices (MyGAP): opinions and barriers. Unknown Journal.
[4] Yuichiro Amekawa et al. (2017). Producers’ perceptions of public good agricultural practices and their pesticide use: The case of MyGAP for durian farming in Pahang, Malaysia. Asian journal of agriculture and rural development. DOI: 10.18488/journal.1005/2017.7.1/1005.1.1.16.
[5] I. H. Mohd Nawi et al. (2023). Knowledge and Implementation of Good Agricultural Practices among Farmers in Kuala Terengganu, Malaysia. Universal Journal of Agricultural Research. DOI: 10.13189/ujar.2023.110407.
[6] Elina W. Gom (2016). Assessment of vegetable farmers’ attitude towards certification scheme for Malaysian good agricultural practices. Unknown Journal.
[7] Nor Ashikin Mohd Arifin et al. (2024). Barriers to myGAP Certification: A Study of Farmer Knowledge, Intentions, and Challenges in Kelantan, Malaysia. BORNEO AKADEMIKA. DOI: 10.24191/ba/v8i1/98231.
[8] Abdullah Mohamad et al. (2021). Malaysian Good Agricultural Practice (MyGAP): Challenges, Motivation, and Benefit of Practice by Cattle Farmers in Peninsular Malaysia. Journal of Animal Health and Production. DOI: 10.17582/journal.jahp/2021/9.4.398.405.
[9] J. Semuroh et al. (2021). Factors affecting the intention of sustainable agriculture practices among pepper farmers in Sarawak, Malaysia. Food Research. DOI: 10.26656/fr.2017.5(s4).005.
[10] R. Terano et al. (2015). Factors influencing intention to adopt sustainable agriculture practices among paddy farmers in Kada, Malaysia. Asian Journal of Agricultural Research. DOI: 10.3923/ajar.2015.268.275.
