Apabila disebut tentang vitamin C, ramai mungkin terus terbayangkan buah oren. Namun berdasarkan dokumen ini, kandungan vitamin C dalam buah-buahan sebenarnya jauh lebih pelbagai. Ada buah tertentu yang mengandungi vitamin C pada aras yang jauh lebih tinggi berbanding buah sitrus biasa.
Vitamin C atau asid askorbik ialah mikronutrien larut air yang penting untuk fungsi imun, sintesis kolagen dan penyerapan zat besi. Sumber utamanya datang daripada buah-buahan dan sayur-sayuran. Kandungannya dalam buah pula boleh berubah dengan ketara bergantung pada spesies, kultivar, tahap kematangan dan keadaan pemprosesan.
Buah Mana Paling Tinggi Vitamin C?
Berdasarkan jadual pada halaman pertama dokumen, ceri West Indian mencatat kandungan vitamin C tertinggi, iaitu sekitar 2963 mg/100 g. Aonla atau Phyllanthus emblica pula mengandungi sekitar 478.56 mg/100 g, manakala jambu batu berada dalam lingkungan 228–300 mg/100 g.
Sebagai perbandingan, stroberi dilaporkan mengandungi sekitar 54–62 mg/100 g, manakala kiwi sekitar 46.8 mg/100 g.
Data ini menunjukkan satu perkara menarik: buah yang terkenal sebagai sumber vitamin C tidak semestinya mempunyai kandungan paling tinggi.
Dokumen turut menyatakan bahawa jus acerola dan wild rose mempunyai kandungan vitamin C dan polifenol tertinggi antara jus komersial yang diuji dalam kajian tertentu.
Jambu Batu: Buah Tropika yang Sangat Kaya Vitamin C
Daripada senarai tersebut, jambu batu sangat menarik kerana ia merupakan buah tropika yang agak mudah ditemui. Kandungan vitamin C sehingga sekitar 228–300 mg bagi setiap 100 g meletakkannya dalam kalangan buah yang sangat kaya dengan vitamin C.
Ini menjadikan jambu batu satu contoh yang baik bahawa sumber vitamin C yang tinggi tidak semestinya datang daripada buah import atau buah sitrus sahaja.
Dalam konteks pemakanan harian, kepelbagaian buah yang dimakan juga penting kerana buah tidak hanya membekalkan vitamin C, tetapi turut mengandungi sebatian lain seperti polifenol yang boleh menyumbang kepada sifat antioksida keseluruhan makanan tersebut.
Bagaimana pula dengan Oren dan Buah Sitrus?
Walaupun bukan juara dari segi kandungan vitamin C, buah sitrus seperti oren, limau mandarin dan limau bali masih merupakan sumber vitamin C yang penting.
Namun, dokumen menunjukkan bahawa kandungan vitamin C dalam buah sitrus boleh berubah mengikut negara asal, varieti dan keadaan penyimpanan.
Menariknya, kajian di Lithuania mendapati limau mandarin dan limau bali mempunyai kandungan vitamin C lebih tinggi berbanding oren dan lemon dalam sampel yang dianalisis.
Ini menunjukkan bahawa istilah “buah sitrus” sahaja tidak cukup untuk menggambarkan jumlah vitamin C yang sebenar. Varieti, persekitaran dan keadaan selepas tuaian juga memainkan peranan.
Kiwi, Stroberi dan Nanas Juga Sumber Baik
Dokumen turut menyenaraikan kiwi, stroberi dan nanas sebagai buah yang menunjukkan kandungan vitamin C yang tinggi secara konsisten dalam beberapa kajian.
Dalam kajian di Bulgaria, stroberi mencatat kandungan tertinggi sekitar 55–60 mg/100 g, diikuti oleh limau bali dan epal hijau dalam kalangan buah yang dibandingkan.
Sementara itu, kajian di Estonia mendapati blackcurrant dan sea buckthorn mengandungi paras asid askorbik yang tinggi dalam kalangan buah dan beri tempatan yang dikaji.
Perbezaan ini menunjukkan bahawa sumber vitamin C boleh sangat bergantung kepada geografi dan jenis buah yang tersedia di sesuatu kawasan.
Kematangan Buah Mempengaruhi Vitamin C
Kandungan vitamin C tidak statik sepanjang perkembangan buah.
Menurut dokumen, tahap kematangan merupakan antara faktor utama yang mempengaruhi kandungan vitamin C. Buah yang telah masak sepenuhnya secara umumnya dilaporkan mempunyai kandungan vitamin C lebih tinggi dalam kajian yang dirujuk.
Ini bermaksud masa buah dituai dan tahap kematangannya boleh mempengaruhi nilai nutrien yang akhirnya diterima oleh pengguna.
Namun, kesannya tidak semestinya sama bagi semua jenis buah kerana faktor genetik dan fisiologi setiap spesies juga berbeza.
Faktor Cuaca dan Persekitaran Juga Penting
Kandungan vitamin C bukan sahaja ditentukan oleh varieti dan kematangan. Keadaan penanaman turut memainkan peranan.
Suhu dan cahaya semasa pertumbuhan boleh mempengaruhi proses biosintesis vitamin C. Dokumen memberikan contoh bahawa grapefruit yang ditanam di kawasan pantai dilaporkan mempunyai lebih banyak vitamin C berbanding buah yang ditanam di kawasan gurun.
Keadaan ini menunjukkan bahawa nilai pemakanan sesuatu buah boleh dipengaruhi oleh interaksi antara genetik tanaman dengan persekitaran tempat ia ditanam.
Dalam bidang pertanian, perkara seperti varieti, lokasi, suhu dan cahaya bukan sahaja mempengaruhi hasil dan rupa buah, tetapi juga boleh mempengaruhi kandungan nutriennya.
Pemprosesan Boleh Mengubah Kandungan Vitamin C
Vitamin C agak sensitif terhadap keadaan pemprosesan. Oleh itu, cara sesuatu buah dikendalikan selepas dituai turut mempengaruhi kandungan nutrien tersebut.
Dokumen menyatakan bahawa rawatan haba seperti blanching pada 90°C selama dua minit dapat mengekalkan vitamin C dengan lebih baik berbanding pengukusan dalam kajian yang dirujuk.
Jus buah segar yang diproses secara minimum melalui kaedah seperti perahan sejuk dan pasteurisasi pada suhu rendah pula dilaporkan dapat mengekalkan lebih banyak sebatian bioaktif.
Ini menggambarkan bahawa kandungan vitamin dalam buah selepas pemprosesan tidak semestinya sama seperti ketika buah masih segar.
Banyak Vitamin C Belum Tentu Semuanya Dapat Diserap
Satu lagi konsep menarik dalam dokumen ialah biokebolehcapaian atau bioaccessibility.
Biokebolehcapaian merujuk kepada bahagian nutrien yang tersedia untuk diserap selepas makanan melalui proses pencernaan.
Menurut dokumen, biokebolehcapaian vitamin C daripada buah-buahan boleh berbeza antara 2 hingga 91%. Buah yang mempunyai kandungan vitamin C tinggi secara umum turut menunjukkan biokebolehcapaian yang lebih tinggi.
Oleh itu, kandungan vitamin C yang tercatat dalam analisis kimia hanyalah satu bahagian daripada gambaran keseluruhan. Apa yang berlaku ketika proses pencernaan juga penting.
Vitamin C dan Polifenol Bekerjasama
Buah-buahan tidak mengandungi vitamin C secara bersendirian. Kebanyakannya turut membekalkan pelbagai fitokimia, termasuk polifenol.
Dokumen menyatakan bahawa vitamin C dan polifenol boleh bertindak secara sinergi dalam menentukan sifat antioksida jus buah.
Ini menjadi sebab mengapa menilai buah hanya berdasarkan satu nutrien mungkin tidak memberikan gambaran sepenuhnya tentang nilai pemakanannya.
Sebuah buah mungkin mempunyai kandungan vitamin C sederhana, tetapi masih mempunyai nilai pemakanan yang baik kerana kewujudan pelbagai sebatian bioaktif lain.
Jadi, Perlukah Kita Hanya Mencari Buah Paling Tinggi Vitamin C?
Tidak semestinya.
Data dalam dokumen menunjukkan terdapat buah tertentu seperti ceri West Indian, aonla dan jambu batu yang mempunyai kandungan vitamin C sangat tinggi. Namun tujuan pemakanan harian bukan semata-mata untuk mendapatkan satu nutrien dalam jumlah maksimum.
Pendekatan yang lebih praktikal ialah mengambil pelbagai jenis buah kerana setiap buah mempunyai kombinasi vitamin, mineral dan fitokimia yang berbeza.
Pada masa yang sama, kandungan vitamin C sebenar dalam sesuatu buah boleh dipengaruhi oleh varieti, kematangan, lokasi penanaman, penyimpanan dan kaedah pemprosesan.
Kesimpulan
Vitamin C merupakan nutrien penting yang banyak diperoleh daripada buah-buahan. Namun, kandungannya berbeza dengan sangat ketara antara spesies.
Berdasarkan dokumen ini, ceri West Indian mencatat nilai tertinggi dalam senarai yang dibandingkan, diikuti aonla dan jambu batu. Stroberi, kiwi, nanas dan buah sitrus pula kekal sebagai sumber vitamin C yang penting.
Apa yang lebih menarik ialah kandungan vitamin C sesuatu buah tidak ditentukan oleh spesies sahaja. Kematangan, suhu, cahaya, lokasi penanaman, kaedah pemprosesan dan biokebolehcapaian turut memainkan peranan.
Jadi, apabila bercakap tentang buah kaya vitamin C, oren bukanlah satu-satunya pilihan. Dunia buah-buahan sebenarnya menawarkan sumber vitamin C yang jauh lebih pelbagai daripada yang sering kita sangka.
Sumber Rujukan
Bílková, A., Suran, P., Jiroušová, D., Šepsová, L., & Mészáros, M. (2026). Effects of Climatic Conditions and Genotypes on Vitamin C Levels in Stone Species and Apple Cultivars. Plants, 15.
Bradauskien?, V., Lapotinskyt?, L., Kasparavi?i?t?, R., & Kušnerova, M. (2025). Vitamino C kiekybinis palyginimas Lietuvoje parduodamuose citrusiniuose vaisiuose. DARNIOS APLINKOS VYSTYMAS.
Castillo-Israel, K., Flandez, L., Tuaño, A. P., Sartagoda, K., & Compendio, M. (2023). Vitamin C levels of selected Philippine indigenous berries as affected by fruit maturity and processing treatment. Food Production, Processing and Nutrition, 5.
Dike, O. G., Ferdinand, C., Abdullahi, M., Mustapha, B. O., Ayoola, B., Arabambi, F. D., & Oluwashola, S. A. (2024). Comparative estimation of ascorbic acid (Vitamin C) in Sweet-melon, Watermelon and Cucumber. Dutse Journal of Pure and Applied Sciences.
Nowak, D., Go?li?ski, M., Wojtowicz, E., & Przygo?ski, K. (2018). Antioxidant Properties and Phenolic Compounds of Vitamin C-Rich Juices. Journal of Food Science, 83(8), 2237–2246.
Öztürk, S. A., & Yaman, M. (2022). Investigation of bioaccessibility of vitamin C in various fruits and vegetables under in vitro gastrointestinal digestion system. Journal of Food Measurement and Characterization, 16, 3735–3742.
Phally, S., Puth, S., Chheang, L., & Chhun, S. (2025). Determination and Comparison of Vitamin C Content in Fresh Fruit Juices Using HPLC: A Case Study in Phnom Penh, Cambodia. Journal of Cambodian Health.
Popova, A. (2019). Comparison of Vitamin C Content of Commercially Available Fresh Fruits. Asian Food Science Journal.
Raal, A., Andres, M., Remmelgas, K.-L., Polubinskaja, A., Koshova, Y., Sikoryn, U., & Koshovyi, O. (2025). Study of ascorbic acid in commercially available edible berries, fruits, and vegetables. ScienceRise: Pharmaceutical Science.
Sami, A., Han, S., Haider, M. Z., et al. (2024). Genetics aspect of vitamin C (Ascorbic Acid) biosynthesis and signaling pathways in fruits and vegetables crops. Functional & Integrative Genomics, 24, 1–15.
Santhi, V., Poomaruthai, M., Sarasu, V. P., et al. (2020). Fruits: A potential source of vitamin C as essential human nutrition and immunity development: A review. The Pharma Innovation.
Shah, S. A., Patel, M., Rathod, G. A., Yadav, A. Y., Bhat, A., & Patel, K. (2025). A potential antioxidant tablet containing guava and cranberry extract for enhanced immune activity. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry.
Verma, K., Nema, P., Badgujar, P. C., Venkatesh, K., Rajendran, A., & Loushigam, G. (2026). Vitamin C in fruits and vegetables: stability, processing effects, analytical detection, nutrient interactions, bioavailability, and health implications. Food Chemistry, 505, 148058.
Keyword: vitamin C, asid askorbik, buah kaya vitamin C, jambu batu, ceri West Indian, aonla, acerola, stroberi, kiwi, nanas, buah sitrus, oren, limau bali, limau mandarin, nilai pemakanan buah, antioksidan, polifenol, biokebolehcapaian vitamin C, kematangan buah, pemprosesan buah, penyimpanan buah, nutrisi buah-buahan, kesihatan
