Curcuma heyneana, yang lebih dikenali sebagai temu giring atau kunyit mas, ialah salah satu spesies daripada keluarga halia (Zingiberaceae) yang tumbuh subur di kawasan tropika. Tumbuhan ini banyak ditemui di Indonesia, namun turut ditanam secara meluas di negara Asia Tenggara lain termasuk Malaysia dan Thailand. Temu giring sering digunakan dalam amalan perubatan tradisional kerana khasiatnya terhadap kesihatan dalaman tubuh manusia.
Ciri-Ciri dan Morfologi
Tumbuhan ini mempunyai daun berwarna hijau terang dengan jalur ungu di tengahnya, manakala bunganya berwarna ungu kemerahan yang muncul di celah pangkal daun. Rizomnya pula berwarna kuning keemasan dengan aroma yang kuat, hampir menyerupai kunyit tetapi lebih pahit dan beraroma pedas. Ciri inilah yang memberi gelaran “kunyit mas” dalam kalangan masyarakat tempatan.
Kegunaan Tradisi
Secara tradisional, temu giring digunakan untuk merawat penyakit kecacingan, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak. Rizomnya diparut halus dan diperah bagi mendapatkan jus yang diminum secara terus atau dicampur dengan sedikit madu untuk mengurangkan rasa pahit. Dalam perubatan Jawa, temu giring turut digunakan sebagai bahan dalam jamu, iaitu minuman herba tradisional yang dipercayai dapat membersihkan darah, meningkatkan tenaga, dan membantu pencernaan.
Selain itu, sesetengah masyarakat menggunakan temu giring sebagai bahan dalam mandian herba untuk tujuan detoksifikasi kulit dan meningkatkan kesegaran badan selepas sakit atau keletihan.
Nilai Farmakologi dan Potensi Penyelidikan
Kajian awal menunjukkan bahawa Curcuma heyneana mengandungi pelbagai sebatian bioaktif termasuk kurkuminoid, minyak pati, dan antioksidan yang berpotensi dalam aktiviti antiparasit, antiradang, dan antimikrob. Aktiviti antiparasitnya menyokong penggunaan tradisional sebagai rawatan semula jadi terhadap jangkitan cacing usus.
Potensi penyelidikan masa hadapan boleh memberi tumpuan kepada penghasilan ekstrak standardisasi bagi tujuan komersial, termasuk dalam bentuk kapsul herba, minuman kesihatan atau bahan tambahan dalam produk penjagaan diri semula jadi.
Kesimpulan
Temu giring ialah herba tropika yang bukan sahaja mempunyai nilai perubatan tinggi tetapi juga mencerminkan kebijaksanaan masyarakat tradisional dalam menggunakan sumber alam untuk kesihatan. Dengan pendekatan penyelidikan moden, Curcuma heyneana berpotensi untuk dikembangkan sebagai bahan aktif penting dalam rawatan antiparasit dan penjagaan kesihatan semula jadi.
