Pengenalan
Tanah BRIS (Beach Ridges Interspersed with Swales) terbentuk di sepanjang pantai timur Semenanjung Malaysia dan dianggap tanah bermasalah kerana teksturnya sangat berpasir dan kesuburannya rendah (Khairul Hafiz Mohd Yusoff et al., 2017a). Walaupun begitu, aktiviti pertanian di tanah ini semakin meningkat. Tanah BRIS kering dengan cepat dan sukar menyimpan baja, maka kebun buah di kawasan ini memerlukan pendekatan pemulihan tanah yang khusus (pengetahuan am).
Artikel ini meringkaskan kajian bertajuk *“Early growth response and nutrients quality of fig (Ficus carica l.) planted on bris soil effected by chicken manure amendments” (Fatin Munirah Azmi et al., 2020). Objektifnya ialah menentukan kesan pelbagai kadar tahi ayam sebagai bahan pembaik dalam memperbaik kesihatan tanah BRIS bagi pertumbuhan pokok tin (ara). Lokasi kajian tidak dinyatakan secara khusus, tetapi abstrak menyebut pokok tin baru diperkenalkan di Malaysia*. Dapatan dilengkapi oleh dua kajian sifat tanah BRIS di pantai timur (Khairul Hafiz Mohd Yusoff et al., 2017a; 2017b), kajian baja nitrogen bagi nanas (Adzemi Mat Arshad dan Mustika Edi Armanto, 2012) dan penilaian kesesuaian tanah Spodosol BRIS (Ismail Roslan et al., 2011).
Sorotan Kajian Lepas
Mohd Khairi Che Lah et al. (2011) mengkaji kesan kompos ke atas kesihatan tanah BRIS bagi pengeluaran padi dan mendapati penambahan kompos meningkatkan kandungan klorofil secara signifikan, tetapi tidak meningkatkan kandungan air relatif daun. Mohd Hadi Akbar Basri et al. (2013) pula menilai potensi baja bukan organik, organik dan gabungannya untuk menanam kenaf varieti V36 di tanah BRIS yang sangat berpasir, dalam rumah kaca di Universiti Putra Malaysia.
Dari sudut tanaman, Shukranul Mawa et al. (2013) menghuraikan ciri botani Ficus carica, kepelbagaian sebatian kimianya, kegunaannya dalam perubatan tradisional dan aktiviti biologinya. Patil dan Patil (2011) turut menyediakan gambaran keseluruhan tentang tumbuhan ini.
Untuk analisis tanah, kajian utama merujuk kaedah pengekstrak Mehlich 3 (Mehlich, 1984), iaitu pengubahsuaian pengekstrak Mehlich 2. Kajian utama juga menyatakan bahawa tanah BRIS yang bersaliran baik berpotensi untuk pokok tin, walaupun kapasiti memegang nutriennya rendah.
Dapatan Utama
Reka bentuk kajian. Fatin Munirah Azmi et al. (2020) mencampurkan tanah BRIS dengan tahi ayam pada kadar 0% (T1, kawalan), 10% (T2), 20% (T3), 30% (T4) dan 50% (T5). Anak pokok berumur tiga bulan daripada keratan kayu keras varieti BTM6 digunakan, dengan lima replikasi bagi setiap rawatan, dan pertumbuhan dicerap setiap dua minggu selama tiga bulan selepas dipindahkan.
Kemandirian dan nutrien. Kadar hidup pokok ialah 100%. Kandungan nutrien tanah yang dirawat dan tidak dirawat berbeza secara signifikan (p<0.05).
Rawatan terbaik. Abstrak melaporkan bahawa rawatan T4 memberi tindak balas pertumbuhan terbaik dengan bilangan dahan, daun dan buah tertinggi. Namun, abstrak tidak konsisten: senarai rawatan menyatakan T4 ialah 30% tahi ayam, tetapi ayat dapatan menyebut “40% chicken manure amendments (T4)”. Kadar sebenar perlu disemak dalam teks penuh.
Bahan organik penentu CEC. Khairul Hafiz Mohd Yusoff et al. (2017b) mengkaji tanah kebun kediaman (homegarden) di Kampung Sungai Ular dan ladang eksperimen MARDI Cherating. Korelasi tinggi didapati antara jumlah karbon dan kapasiti pertukaran kation (CEC), menunjukkan bahan organik tanah ialah faktor penentu CEC dalam tanah BRIS. Kebun di kawasan pedalaman diberi baja kandang, manakala sisa makanan laut ditanam dalam tanah kebun di kawasan pesisir.
Sifat tanah. Khairul Hafiz Mohd Yusoff et al. (2017a) mengelaskan tanah berhampiran pantai sebagai Typic Quartzipsamments dan tanah lebih ke pedalaman sebagai Typic Haplohumods. Ismail Roslan et al. (2011) menemui tiga siri Spodosol (Rhu Tapai, Rudua dan Jambu) dengan matriks berpasir (>95% pasir), CEC rendah (0.16–4.52 cmolc kg?¹) dan keasidan tinggi (pH 4–5), dikelaskan sebagai Kelas 4 (4Dnt) atau sesuai secara marginal bagi kenaf. Pengehad utama ialah saliran berlebihan, ketidakseimbangan nutrien dan tekstur berpasir; sungkupan bahan organik dan pengairan semasa musim kering disyorkan.
Nanas di tanah BRIS. Adzemi Mat Arshad dan Mustika Edi Armanto (2012) menguji tujuh kadar baja N (0 hingga 1,200 kg ha?¹) dalam empat dos berpecah bagi nanas varieti N36. Panjang daun D, panjang buah, berat buah dan nisbah buah kepada jambul meningkat apabila kadar N dinaikkan daripada 0 hingga 600 kg N ha?¹, tetapi menurun dengan kadar lebih tinggi.
| Parameter | Nilai | Sumber |
|---|---|---|
| Kadar tahi ayam diuji | 0, 10, 20, 30 dan 50% | Fatin Munirah Azmi et al. (2020) |
| Kadar hidup pokok tin | 100% | Fatin Munirah Azmi et al. (2020) |
| Rawatan terbaik (T4) | 30% atau 40% (tidak konsisten dalam abstrak) | Fatin Munirah Azmi et al. (2020) |
| Kandungan pasir Spodosol BRIS | >95% | Ismail Roslan et al. (2011) |
| CEC Spodosol BRIS | 0.16–4.52 cmolc kg?¹ | Ismail Roslan et al. (2011) |
| Kadar N optimum nanas N36 | sehingga 600 kg N ha?¹ | Adzemi Mat Arshad dan Mustika Edi Armanto (2012) |
Perbincangan
Semua kajian ini menunjuk kepada punca yang sama: tanah BRIS hampir keseluruhannya pasir, maka CEC dan keupayaan menyimpan air serta nutrien sangat rendah. Kerana CEC tanah BRIS ditentukan oleh bahan organik (Khairul Hafiz Mohd Yusoff et al., 2017b), menambah bahan organik seperti tahi ayam, kompos atau sungkupan ialah cara paling langsung untuk memulihkannya. Kajian pokok tin menyokong pendekatan ini kerana rawatan T4 memberi pertumbuhan terbaik berbanding rawatan lain.
Namun, kajian utama hanya berlangsung tiga bulan pada peringkat anak pokok, dan kadar dinyatakan sebagai peratusan campuran media, bukan kadar sepokok di ladang. Oleh itu, angka ini tidak boleh terus diterjemahkan kepada kadar baja kebun. Ketidakkonsistenan T4 (30% atau 40%) dalam abstrak juga perlu disemak dalam teks penuh. Carian ini tidak menemui kajian hasil jangka panjang kebun buah di tanah BRIS selain nanas.
Bagi nanas, dapatan bahawa prestasi buah menurun melebihi 600 kg N ha?¹ mengingatkan bahawa di tanah berpasir, menambah baja bukan organik tanpa had tidak menjamin hasil. Gabungan bahan organik, sungkupan dan pengairan, seperti yang disyorkan oleh Ismail Roslan et al. (2011), lebih sesuai untuk kebun buah di pantai timur.
Implikasi kepada Petani dan Pegawai Pengembangan
1. Tambah bahan organik (tahi ayam, kompos, sisa tanaman) secara berkala kerana ia menentukan CEC tanah BRIS.
2. Gunakan sungkupan organik untuk mengurangkan kehilangan air dan nutrien.
3. Sediakan sistem pengairan bagi musim kering kerana tanah BRIS bersaliran berlebihan.
4. Bahagikan baja kepada beberapa dos kecil, seperti dalam kajian nanas, dan elakkan kadar N berlebihan.
5. Uji kadar bahan organik di kebun sendiri secara berperingkat kerana kadar kajian pokok tin ialah peratusan media dalam tempoh tiga bulan.
Kesimpulan
Tanah BRIS yang boleh mengandungi lebih 95% pasir dan CEC rendah memang bermasalah, tetapi boleh dipulihkan dengan bahan organik. Kajian pokok tin di tanah BRIS menunjukkan kadar hidup 100% dan pertumbuhan terbaik dengan rawatan T4 tahi ayam, walaupun kadar T4 dilaporkan secara tidak konsisten (30% atau 40%) dalam abstrak. Bahan organik, sungkupan, pengairan dan pembajaan berpecah ialah asas pemulihan tanah BRIS untuk kebun buah.
Rujukan
1. Fatin Munirah Azmi, Nur Shuhada Muhamad Tajudin, Rozilawati Shahari, et al. (2020). Early growth response and nutrients quality of fig (Ficus carica L.) planted on BRIS soil effected by chicken manure amendments. https://doi.org/10.26480/JCLEANWAS.02.2020.61.65
2. Khairul Hafiz Mohd Yusoff, Arifin Abdu, Katsutoshi Sakurai, et al. (2017a). Influence of agricultural activity on soil morphological and physicochemical properties on sandy beach ridges along the east coast of Peninsular Malaysia. Soil Science and Plant Nutrition. https://doi.org/10.1080/00380768.2016.1255127
3. Khairul Hafiz Mohd Yusoff, Arifin Abdu, Katsutoshi Sakurai, et al. (2017b). Soil morphological and chemical properties in homegardens on sandy beach ridges along the east coast of Peninsular Malaysia. Soil Science and Plant Nutrition. https://doi.org/10.1080/00380768.2017.1340077
4. Adzemi Mat Arshad, & Mustika Edi Armanto. (2012). Effect of nitrogen on growth and yield of pineapple grown on BRIS soil.
5. Ismail Roslan, Jusop Shamshuddin, C. I. Fauziah, et al. (2011). Fertility and suitability of the Spodosols formed on sandy beach ridges interspersed with swales in the Kelantan – Terengganu Plains of Malaysia for kenaf production.
6. Mohd Khairi Che Lah, Nordin Mohd Nozulaidi, Musliania Isa, et al. (2011). Composting increases BRIS soil health and sustains rice production.
7. Mohd Hadi Akbar Basri, Arifin Abdu, Shamshuddin Jusop, et al. (2013). Effects of mixed organic and inorganic fertilizers application on soil properties and the growth of kenaf (Hibiscus cannabinus L.) cultivated on BRIS soils. American Journal of Applied Sciences. https://doi.org/10.3844/AJASSP.2013.1586.1597
8. Shukranul Mawa, Khairana Husain, Ibrahim Jantan, et al. (2013). Ficus carica L. (Moraceae): Phytochemistry, traditional uses and biological activities. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. https://doi.org/10.1155/2013/974256
9. Patil, V. V., & Patil, V. R. (2011). Ficus carica Linn. — An overview. Research Journal of Medicinal Plant. https://doi.org/10.3923/RJMP.2011.246.253
10. Mehlich, A. (1984). Mehlich 3 soil test extractant: A modification of Mehlich 2 extractant. Communications in Soil Science and Plant Analysis. https://doi.org/10.1080/00103628409367568
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: tanah BRIS, tanah berpasir, tahi ayam, pokok tin, Ficus carica, bahan organik, kapasiti pertukaran kation, nanas
