Ramai orang tahu bahawa jus limau gedang (grapefruit) boleh berinteraksi dengan ubat. Kurang diketahui bahawa jus delima juga telah dikaji untuk kemungkinan interaksi dengan ubat-ubatan, terutamanya ubat pencair darah warfarin. Artikel ini merumuskan bukti daripada kajian makmal, haiwan dan laporan kes, serta menerangkan mengapa jawapannya tidak semudah “ya” atau “tidak”.
Bagaimana Interaksi Berlaku?
Banyak ubat dipecahkan dalam badan oleh enzim hati dan usus yang dipanggil sitokrom P450, terutamanya CYP3A4 dan CYP2C9. Jika sesuatu makanan menghalang enzim ini, paras ubat dalam darah boleh meningkat, sehingga menyebabkan kesan sampingan.
Kajian makmal menggunakan mikrosom hati manusia mendapati jus delima ialah perencat kuat CYP3A, dengan kekuatan setanding dengan jus limau gedang [1]. Pada tikus, jus delima meningkatkan paras ubat karbamazepin sekitar 1.5 kali ganda [1].
Bukti daripada Kajian Haiwan
Beberapa kajian haiwan menunjukkan jus delima meningkatkan penyerapan ubat:
Nitrendipine (ubat tekanan darah): Jus delima meningkatkan kepekatan dan jumlah ubat dalam darah tikus [2].
Nateglinide (ubat diabetes): Kepekatan maksimum meningkat 2.2 hingga 2.85 kali ganda [3].
Ulasan 2023 menyenaraikan peningkatan penyerapan buspirone, nitrendipine, metronidazole, saquinavir dan sildenafil dalam kajian praklinikal [4].
Bukti daripada Kajian Manusia: Berbeza
Apabila diuji pada manusia, keputusannya lain:
Simvastatin: Ujian pada 12 lelaki sihat yang meminum 900 mL jus delima sehari selama 3 hari mendapati jus delima tidak memberi kesan ketara kepada paras simvastatin. Sebaliknya, jus limau gedang meningkatkan paras ubat dengan ketara. Penyelidik menyimpulkan jus delima tidak kelihatan mempunyai potensi perencatan CYP3A4 yang relevan secara klinikal [5].
Siklosporin: Ujian pada 14 sukarelawan Thailand mendapati 500 mL jus delima tidak menjejaskan bioketersediaan siklosporin [6].
Seorang pakar farmakologi menegaskan bahawa interaksi yang ditemui di makmal tidak semestinya diterjemahkan kepada interaksi yang signifikan secara klinikal pada manusia [7]. Ulasan lain juga mendapati kaitan dengan manusia belum ditetapkan berdasarkan kajian kes yang terhad [8].
Warfarin: Kes Paling Membimbangkan
Walaupun kajian farmakokinetik manusia tidak menunjukkan interaksi yang kuat, beberapa laporan kes melibatkan warfarin:
| Laporan | Kes | Pemerhatian |
|---|---|---|
| Komperda 2009 | Wanita 64 tahun | INR menurun selepas berhenti minum jus delima [9] |
| Jarvis 2009 | Pesakit di UK | Kemungkinan peningkatan kesan warfarin [10] |
| Laporan Thailand 2016 | Wanita 72 tahun | INR meningkat ke 7.58 selepas minum jus delima selama 2 bulan [11] |
| Özgür 2014 | Lelaki 54 tahun | INR 12.9 dengan 200 mL jus delima sehari [12] |
INR ialah ukuran kecairan darah. Nilai yang terlalu tinggi meningkatkan risiko pendarahan.
Kajian pada tikus juga mendapati ekstrak kulit delima meningkatkan kesan antikoagulan warfarin dengan ketara, dan penyelidik memberi amaran tentang risiko pendarahan yang tinggi jika diambil bersama [13].
Bukti masih terhad
Ulasan komprehensif tentang interaksi warfarin dan buah-buahan menyatakan bahawa walaupun terdapat laporan kes, sukar untuk menentukan kepentingannya kerana bukti saintifik terhad. Penyelidik mencadangkan doktor bertanya tentang pengambilan jus delima semasa menilai punca ketidakstabilan INR [14].
Gambaran Keseluruhan
Ulasan sistematik ujian rawak tentang jus buah selain limau gedang menyimpulkan bahawa jus-jus ini tidak menyebabkan interaksi yang sangat memudaratkan, walaupun terdapat laporan kes sporadik [15]. Tahap interaksi mungkin bergantung kepada jumlah jus yang diminum, jenis buah, masa antara jus dan ubat, serta faktor genetik [15].
Panduan Praktikal
1. Pesakit yang mengambil warfarin perlu memberitahu doktor jika minum jus delima atau mengambil ekstrak kulit delima, dan elakkan perubahan mendadak dalam jumlah pengambilan [9][13].
2. Beritahu doktor atau ahli farmasi tentang semua jus, herba dan suplemen yang diambil.
3. Pesakit yang mengambil ubat dengan julat terapeutik sempit perlu lebih berhati-hati.
4. Jangan berhenti atau mengubah dos ubat tanpa nasihat doktor.
5. Makan buah delima dalam jumlah biasa secara umumnya kurang membimbangkan berbanding suplemen pekat.
Mengapa Kajian Makmal dan Manusia Berbeza?
Satu penjelasan ialah kajian haiwan sering menggunakan dos jus yang tinggi berbanding saiz badan, dan pemberian berulang dalam tempoh tertentu [4]. Ulasan 2023 menyatakan kajian klinikal pada manusia setakat ini kebanyakannya terhad kepada satu dos jus, dan mencadangkan kajian dengan pengambilan berpanjangan untuk melihat sama ada interaksi yang ketara berlaku [4]. Kajian pada tikus juga mendapati jus delima menjejaskan enzim CYP3A di usus tetapi bukan di hati [1], yang mungkin mengehadkan kesannya pada manusia. Oleh itu, persoalan ini masih belum dijawab sepenuhnya.
Ulasan tentang interaksi makanan dan ubat turut menekankan bahawa interaksi dengan jus buah sukar diramal kerana jumlah fitokimia dalam jus tidak diketahui dengan tepat dan metabolisme ubat berbeza antara individu [16]. Oleh sebab itu, pemantauan dan komunikasi terbuka dengan doktor adalah langkah paling selamat.
Kesimpulan
Kajian makmal dan haiwan menunjukkan jus delima menghalang enzim CYP3A4 dan CYP2C9 serta meningkatkan paras beberapa ubat. Namun, kajian farmakokinetik pada manusia untuk simvastatin dan siklosporin tidak menemui interaksi yang ketara. Laporan kes melibatkan warfarin kekal sebagai kebimbangan utama, jadi pesakit yang mengambil ubat pencair darah perlu berbincang dengan doktor.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan pengganti nasihat doktor atau ahli farmasi. Jangan ubah ubat atau diet secara mendadak tanpa berbincang dengan pengamal perubatan.
Rujukan
[1] M. Hidaka et al. (2005). EFFECTS OF POMEGRANATE JUICE ON HUMAN CYTOCHROME P450 3A (CYP3A) AND CARBAMAZEPINE PHARMACOKINETICS IN RATS. Drug Metabolism and Disposition. DOI: 10.1124/dmd.104.002824.
[2] Swathi Voruganti et al. (2012). Effect of Pomegranate Juice on Intestinal Transport and Pharmacokinetics of Nitrendipine in Rats. Phytotherapy Research. DOI: 10.1002/ptr.3704.
[3] D. ShaikhSameer et al. (2021). Pharmacokinetic Drug Food Interaction Study of Nateglinide and Pomegranate Fruit Juice. Iranian journal of diabetes and obesity. DOI: 10.18502/ijdo.v12i4.5181.
[4] K. Mansoor et al. (2023). Impact of Pomegranate Juice on the Pharmacokinetics of CYP3A4- and CYP2C9-Mediated Drugs Metabolism: A Preclinical and Clinical Review. Molecules. DOI: 10.3390/molecules28052117.
[5] Soojin Park et al. (2016). Pomegranate juice does not affect the disposition of simvastatin in healthy subjects. European Journal of Drug Metabolism and Pharmacokinetics. DOI: 10.1007/s13318-015-0263-8.
[6] Wirin Anlamlert et al. (2020). Pomegranate Juice does not Affect the Bioavailability of Cyclosporine in Healthy Thai Volunteers. Current Clinical Pharmacology. DOI: 10.2174/1574884715666200110153125.
[7] C. Andrade (2014). Potentially significant versus clinically significant drug interactions: pomegranate juice as a case in point. The Journal of clinical psychiatry. DOI: 10.4088/jcp.14f09112.
[8] N. Srinivas (2013). Is pomegranate juice a potential perpetrator of clinical drug–drug interactions? Review of the in vitro, preclinical and clinical evidence. European Journal of Drug Metabolism and Pharmacokinetics. DOI: 10.1007/s13318-013-0137-x.
[9] Komperda (2009). Potential Interaction Between Pomegranate Juice and Warfarin. Pharmacotherapy: The Journal of Human Pharmacology and Drug Therapy. DOI: 10.1592/phco.29.8.1002.
[10] S. Jarvis et al. (2009). Possible interaction between pomegranate juice and warfarin. Emergency Medicine Journal. DOI: 10.1136/emj.2007.055855.
[11] B. Pharm et al. (2016). Pomegranate Juice Elevated International Normalized Ratio in a Patient on Warfarin: a Case Report. Unknown Journal.
[12] N. Özgür (2014). Pomegranate Juice and Warfarin Interaction: A Case Report Nar Suyu ve Varfarin Etkile?imi: Olgu Sunumu. Unknown Journal.
[13] Maisa Alnaqeeb et al. (2019). Critical pharmacokinetic and pharmacodynamic drug-herb interactions in rats between warfarin and pomegranate peel or guava leaves extracts. BMC Complementary and Alternative Medicine. DOI: 10.1186/s12906-019-2436-5.
[14] Daryl Norwood et al. (2015). A Comprehensive Review of Potential Warfarin-Fruit Interactions. Journal of Pharmacy Practice. DOI: 10.1177/0897190014544823.
[15] Meng Chen et al. (2018). Food-drug interactions precipitated by fruit juices other than grapefruit juice: An update review. Journal of Food and Drug Analysis. DOI: 10.1016/j.jfda.2018.01.009.
[16] Zvonimir Petric et al. (2020). Food–Drug Interactions with Fruit Juices. Foods. DOI: 10.3390/foods10010033.
