Apabila kita makan delima, kulitnya yang tebal biasanya dibuang. Namun, kajian menunjukkan kulit delima merupakan bahagian buah yang paling kaya dengan sebatian bioaktif tertentu. Kini, ekstrak kulit delima diuji dalam beberapa ujian klinikal. Artikel ini merumuskan apa yang diketahui tentang kulit delima, termasuk potensi manfaat dan risiko yang perlu diambil kira.
Komposisi Kulit Delima
Kulit delima merangkumi kira-kira 50% berat segar buah [1]. Ulasan 2026 menerangkan bahawa setiap bahagian delima mempunyai profil kimia tersendiri [2]:
| Bahagian | Sebatian utama |
|---|---|
| Kulit | Elagitanin, terutamanya punicalagin dan punicalin |
| Biji dan jus | Antosianin dan flavonol |
| Minyak biji | Asid punisik |
Kajian di Mesir mengenal pasti 23 sebatian fenolik dan 20 sebatian flavonoid dalam ekstrak kulit delima, dengan jumlah fenolik 188.9 mg setara asid galik setiap gram [1].
Bukti daripada Kajian Haiwan
Kajian pada tikus diabetes dan tikus yang diberi diet tinggi lemak mendapati ekstrak kulit delima 200 mg/kg [1]:
Menurunkan gula darah, HbA1c, kolesterol total, LDL dan VLDL.
Meningkatkan HDL.
Memperbaiki fungsi hati dan buah pinggang berbanding ubat standard glibenclamide dan atorvastatin.
Penyelidik mencadangkan kulit delima boleh digunakan untuk membangunkan ubat diabetes dan hiperlipidemia semula jadi [1], tetapi ini masih pada peringkat kajian haiwan.
Ujian Klinikal pada Manusia
Pesakit diabetes jenis 2
Ujian rawak dua buta terkawal plasebo di Bosnia melibatkan 60 pesakit diabetes jenis 2 yang mengambil 250 mg ekstrak kulit delima dua kali sehari atau plasebo selama 8 minggu [3]. Kumpulan ekstrak menunjukkan:
Penurunan ketara penanda keradangan IL-6, TNF-? dan hs-CRP.
Penurunan penanda tekanan oksidatif.
Peningkatan kapasiti antioksidan keseluruhan.
Penambahbaikan ketara profil lipid.
Pesakit penyakit hati berlemak
Ujian rawak di Iran melibatkan 76 pesakit penyakit hati berlemak bukan alkohol yang mengambil 1,500 mg ekstrak kulit delima atau plasebo, bersama diet defisit 500 kalori, selama 8 minggu [4]. Kumpulan ekstrak mengalami penurunan berat badan, lilitan pinggang, tekanan darah, kolesterol, trigliserida, LDL dan gula puasa, serta penambahbaikan lemak dan kekerasan hati. Namun, insulin puasa dan HOMA-IR tidak berbeza dengan ketara antara kumpulan [4].
Perlu diingat bahawa kedua-dua kumpulan dalam kajian ini menjalani diet penurunan berat badan, jadi kesan tambahan ekstrak diukur berbanding diet bersama plasebo [4].
Toleransi
Ulasan saintifik tentang sindrom metabolik menyatakan ekstrak delima secara umumnya diterima dengan baik [5]. Meta-analisis tentang rintangan insulin pula mendapati tiada kesan sampingan dilaporkan dalam mana-mana 15 ujian yang dikaji, termasuk ujian menggunakan kapsul ekstrak kulit dan roti berkulit delima [6].
Risiko: Interaksi dengan Warfarin
Walaupun diterima baik secara umum, terdapat satu amaran penting. Kajian pada tikus mendapati ekstrak kulit delima meningkatkan kesan pencair darah warfarin dengan ketara, diukur melalui masa protrombin dan INR [7]. Penyelidik menyimpulkan terdapat risiko pendarahan yang tinggi jika ekstrak kulit delima diambil bersama warfarin, dan turut menarik perhatian kepada kesan pencair darah ekstrak kulit delima itu sendiri [7].
Kulit Delima dalam Rawatan Tradisional
Kulit delima telah lama digunakan dalam perubatan tradisional di pelbagai budaya. Namun, kebanyakan kajian moden menggunakan ekstrak yang distandardkan dalam dos tertentu [3][4], yang berbeza daripada air rebusan kulit delima buatan sendiri. Kepekatan sebatian aktif dalam rebusan rumah tidak diketahui dan mungkin berbeza-beza.
Potensi Nilai Tambah
Kulit delima yang biasanya dibuang menawarkan peluang untuk produk bernilai tambah. Ulasan saintifik menekankan kepentingan pengeluaran mampan punicalagin daripada sisa delima [8]. Bagi pengusaha makanan, kulit delima boleh menjadi bahan mentah untuk ekstrak berfungsi, dengan syarat keselamatan dan kualiti dipastikan.
Panduan Praktikal
1. Jangan ambil ekstrak kulit delima bersama warfarin tanpa nasihat doktor [7].
2. Pilih produk berdaftar jika ingin mengambil suplemen ekstrak kulit delima.
3. Bincang dengan doktor jika anda mempunyai diabetes atau penyakit hati dan ingin mencuba ekstrak kulit delima sebagai tambahan kepada rawatan.
4. Jangan gunakan ekstrak sebagai pengganti ubat atau perubahan gaya hidup.
5. Elakkan memakan kulit delima mentah dalam kuantiti besar, kerana dos dan keselamatannya belum ditetapkan.
Mengapa Kulit Berbeza daripada Jus?
Punicalagin dalam kulit delima ialah molekul besar yang sukar diserap terus oleh usus. Sebaliknya, ia dipecahkan kepada asid elagik dan kemudian diubah oleh bakteria usus menjadi urolitin [8]. Ulasan 2026 menyatakan penukaran ini merupakan penentu utama bioaktiviti dan mungkin menyumbang kepada perbezaan tindak balas antara individu [2]. Ini bermakna dua orang yang mengambil ekstrak kulit delima yang sama mungkin mendapat kesan yang berbeza bergantung kepada bakteria usus masing-masing.
Kesimpulan
Kulit delima merangkumi separuh berat buah dan kaya dengan elagitanin seperti punicalagin. Ujian klinikal menunjukkan ekstrak kulit delima memperbaiki penanda keradangan dan lipid pada pesakit diabetes, serta penanda metabolik dan lemak hati pada pesakit hati berlemak bersama diet. Namun, rintangan insulin tidak berubah dalam satu ujian, dan kajian tikus menunjukkan risiko interaksi dengan warfarin.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan pengganti nasihat doktor. Mereka yang mengambil ubat pencair darah atau mempunyai penyakit kronik perlu berbincang dengan doktor sebelum mengambil ekstrak kulit delima.
Rujukan
[1] A. El-Hadary et al. (2019). Phenolic profiles, antihyperglycemic, antihyperlipidemic, and antioxidant properties of pomegranate (Punica granatum) peel extract. Journal of food biochemistry. DOI: 10.1111/jfbc.12803.
[2] Zofia Kobyli?ska et al. (2026). Phytochemical Diversity of Punica granatum L. and Its Multi-Target Biological Functions. Nutrients. DOI: 10.3390/nu18081306.
[3] M. Grabež et al. (2022). A prospective, randomized, double-blind, placebo-controlled trial of polyphenols on the outcomes of inflammatory factors and oxidative stress in patients with type 2 diabetes mellitus. Reviews in cardiovascular medicine. DOI: 10.31083/j.rcm2302057.
[4] H. Barghchi et al. (2023). Pomegranate (Punica granatum L.) peel extract ameliorates metabolic syndrome risk factors in patients with non-alcoholic fatty liver disease: a randomized double-blind clinical trial. Nutrition Journal. DOI: 10.1186/s12937-023-00869-2.
[5] LUCAS FORNARI LAURINDO et al. (2024). Pomegranate (Punica granatum L.) phytochemicals target the components of metabolic syndrome. The Journal of nutritional biochemistry. DOI: 10.1016/j.jnutbio.2024.109670.
[6] Shao Yin et al. (2024). Lack of Efficacy of Pomegranate Supplementation on Insulin Resistance and Sensitivity: A Systematic Review and Meta?Analysis of Randomized Controlled Trials. Phytotherapy Research. DOI: 10.1002/ptr.8362.
[7] Maisa Alnaqeeb et al. (2019). Critical pharmacokinetic and pharmacodynamic drug-herb interactions in rats between warfarin and pomegranate peel or guava leaves extracts. BMC Complementary and Alternative Medicine. DOI: 10.1186/s12906-019-2436-5.
[8] Abdalsalam Kmail (2026). Punicalagin: Structure, Metabolism, and Therapeutic Potential of a Major Pomegranate Ellagitannin. Journal of Applied Pharmaceutical Science. DOI: 10.1177/22313354261438279.
