Kemanisan buah melon bukan berlaku secara kebetulan. Ia terbentuk melalui interaksi antara pengurusan air, nutrien, peringkat pertumbuhan, keadaan persekitaran dan keupayaan tanaman mengagihkan hasil fotosintesis ke dalam buah. Dalam dokumen ini, pengurusan air dan nutrien dikenal pasti sebagai antara faktor utama yang menentukan hasil serta kualiti melon melalui kesannya terhadap fotosintesis, pengumpulan bahan kering dan komposisi buah.
Tekanan air yang terlalu kuat boleh mengurangkan hasil dengan ketara. Namun, pengurangan air secara sederhana boleh memberikan kesan yang berbeza: produktiviti masih dapat dikekalkan, manakala kemanisan dan kecekapan penggunaan air boleh meningkat.
Lebih banyak air tidak semestinya menghasilkan melon lebih manis
Melon merupakan tanaman yang sensitif terhadap tekanan air. Dalam satu kajian dua tahun di Turki, pengairan penuh sepanjang musim menghasilkan hasil tertinggi, iaitu sekitar 52.9 tan sehektar.
Walau bagaimanapun, apabila pengairan dikurangkan secara sederhana kepada sekitar 75% ETc, hasil tidak berkurang secara ketara dan kecekapan penggunaan air meningkat. Kajian lain turut menunjukkan bahawa pengairan pada tahap 75% air tersedia masih menghasilkan lebih 34 Mg ha?¹, hampir setanding dengan pengairan penuh.
Ini menunjukkan bahawa tanaman melon tidak semestinya perlu menerima jumlah air maksimum sepanjang masa untuk memberikan hasil yang baik.
Defisit air sederhana boleh meningkatkan kemanisan
Dokumen menunjukkan corak yang agak konsisten: defisit pengairan sederhana sekitar 75% ETc memberikan keseimbangan yang baik antara hasil, kualiti dan penggunaan air.
Pada tahap ini, hasil masih hampir setanding dengan pengairan penuh, tetapi kemanisan dan kecekapan penggunaan air meningkat. Sebaliknya, defisit teruk sekitar 40–50% ETc menyebabkan hasil turun dengan ketara, terutamanya kerana berat buah berkurang.
Jadi, konsep penting di sini ialah defisit terkawal, bukannya membiarkan tanaman kekurangan air secara keterlaluan.
Mengapa kekurangan air yang sederhana boleh meningkatkan °Brix?
Kandungan pepejal larut atau °Brix dan kandungan gula buah melon dipengaruhi oleh interaksi antara pengairan dan nutrien.
Pengairan defisit cenderung meningkatkan kandungan pepejal larut dan asid askorbik kerana kandungan air dalam tumbuhan berkurang, sekali gus meningkatkan kepekatan bahan terlarut seperti gula dalam buah.
Dalam eksperimen Mediterranean yang dirujuk, tahap pengairan sekitar 75% dikenal pasti sebagai sesuai untuk mendapatkan keseimbangan hasil dan kualiti yang baik. Kultivar Wifaq pula dilaporkan lebih cekap menghadapi tekanan air dan menghasilkan buah yang lebih manis.
Ini menunjukkan bahawa kesan pengairan juga bergantung pada varieti.
Terlalu kurang air pula mengecilkan buah
Tekanan air yang tinggi boleh menghalang pembahagian dan pengembangan sel dalam isi buah.
Apabila proses ini terganggu, saiz dan berat buah berkurang. Kekurangan air juga boleh mengehadkan keupayaan akar mengambil nutrien, yang akhirnya menjejaskan berat buah tunggal dan hasil keseluruhan.
Menariknya, tekanan air tidak semestinya mengubah semua sifat bentuk buah. Dalam kajian yang dirujuk, saiz buah menurun apabila tekanan air meningkat, tetapi nisbah bentuk buah dan ketebalan kulit tidak berubah dengan ketara.
Oleh itu, pengurangan air yang terlalu ekstrem mungkin menghasilkan buah lebih pekat kandungan terlarutnya, tetapi kerugian dari segi saiz dan hasil boleh menjadi terlalu besar.
Peringkat pematangan ialah masa penting
Pengairan pada peringkat kematangan mempunyai kesan yang sangat menarik.
Defisit pengairan pada peringkat ini menghasilkan hasil yang hampir setara dengan pengairan penuh, tetapi kemanisan dan produktiviti penggunaan air lebih tinggi.
Ini menunjukkan bahawa menjelang buah matang, sedikit pengurangan bekalan air secara terkawal boleh membantu meningkatkan kualiti tanpa semestinya mengorbankan hasil secara besar.
Kekerapan pengairan juga mempengaruhi rasa
Jumlah air bukan satu-satunya perkara yang penting. Kekerapan pengairan turut memberi kesan kepada kualiti buah.
Pengairan yang lebih kerap dilaporkan menghasilkan hasil lebih tinggi, tetapi kemanisan lebih rendah. Pengairan sebelum dan ketika penuaian pula meningkatkan berat buah tetapi mengurangkan kemanisan.
Secara praktikal, ini menunjukkan bahawa buah boleh menjadi lebih berat apabila menerima banyak air pada penghujung tempoh pertumbuhan, tetapi pencairan kandungan gula boleh menyebabkan rasa kurang manis.
Air dan nutrien perlu diurus bersama
Pengairan tidak boleh dilihat secara berasingan daripada pembajaan.
Dokumen menyatakan bahawa interaksi antara pengairan dan persenyawaan mempunyai kesan yang sangat ketara terhadap hasil dan kualiti melon.
Pengairan titis yang digabungkan dengan fertigasi nitrogen dilaporkan meningkatkan hasil pasaran sekitar 12.5–13.6% dan meningkatkan berat buah tunggal sebanyak 0.12–0.19 kg berbanding kawalan.
Fertigasi juga dikaitkan dengan peningkatan kandungan bahan kering, gula total, monosakarida, asid askorbik, karotenoid dan polifenol.
Jelas bahawa matlamat mendapatkan melon manis bukan hanya “kurangkan air”, tetapi mengurus air dan nutrien secara seimbang.
Fotosintesis ialah asas kepada pembentukan buah
Kajian optimasi CO?, pengairan dan nitrogen menunjukkan bahawa fotosintesis pada peringkat pemanjangan batang mempengaruhi pengumpulan bahan kering dan hasil, dengan kesannya berubah mengikut musim.
Ini penting kerana gula dalam buah berasal daripada hasil fotosintesis.
Semakin baik daun berfungsi sebagai “kilang” menghasilkan karbohidrat, semakin besar potensi bahan tersebut dihantar ke buah. Namun, pengagihan hasil fotosintesis ini masih bergantung pada keadaan air, nutrien dan kekuatan buah sebagai sink.
Mikoriza boleh membantu tanaman menghadapi tekanan air
Kulat mikoriza arbuskular atau AMF turut memainkan peranan dalam pengurusan kualiti buah.
Inokulasi AMF dilaporkan meningkatkan toleransi tanaman melon terhadap tekanan air sederhana dan memperbaiki beberapa parameter kualiti termasuk kekerasan buah, kandungan gula dan pepejal larut.
Kombinasi AMF bersama pengairan menghasilkan jumlah buah, hasil dan kandungan gula total tertinggi, dengan kandungan gula total dilaporkan mencapai 5.98% dalam kajian yang dirujuk.
Dapatan ini menunjukkan bahawa pengurusan zon akar dan hubungan tanaman-mikroorganisma boleh membantu melon menggunakan air dengan lebih baik.
Biostimulan juga menunjukkan potensi
Dokumen turut menyatakan bahawa aplikasi biostimulan asid amino pada kadar 4 L ha?¹ meningkatkan produktiviti melon sehingga 32.58% tanpa menjejaskan kualiti buah walaupun dalam keadaan saliniti.
Ini menunjukkan bahawa biostimulan berpotensi membantu tanaman mengekalkan prestasi di bawah keadaan tekanan tertentu.
Namun, kesannya masih perlu dilihat dalam konteks varieti, keadaan ladang dan sistem pengurusan yang digunakan.
Teknologi air gelembung ultrahalus
Satu pendekatan yang lebih baharu ialah penggunaan air gelembung ultrahalus atau ultrafine bubble water yang diperkaya dengan hidrogen dan oksigen.
Dalam kajian yang dirujuk, pendekatan ini meningkatkan kemanisan dan berat buah serta mengurangkan serangan serangga perosak.
Walaupun teknologi ini masih lebih khusus, ia menunjukkan bahawa kualiti air dan cara air dibekalkan juga boleh mempengaruhi prestasi tanaman.
Keperluan air berubah mengikut peringkat pertumbuhan
Melon tidak memerlukan jumlah air yang sama pada setiap peringkat.
Dokumen menyatakan bahawa keperluan air berbeza mengikut fasa pertumbuhan. Kandungan air tanah perlu dikekalkan melebihi 55% kapasiti padang semasa pembungaan dan pembuahan, serta tidak kurang daripada 65% semasa pengisian buah untuk mengelakkan kehilangan hasil yang besar.
Pengairan dalam dua peringkat tertentu juga dilaporkan menghasilkan hasil dan kualiti yang hampir sama dengan pengairan sepanjang musim sambil menjimatkan sekitar 47% air.
Ini menunjukkan bahawa jadual pengairan yang tepat boleh menjadi lebih penting daripada jumlah air keseluruhan semata-mata.
Mulsa plastik membantu menjimatkan air
Penggunaan mulsa plastik bersama pengairan titis dilaporkan mengurangkan penyejatan antara tanaman sebanyak 79%.
Sistem tersebut menghasilkan hasil tertinggi, sekitar 38.49 t/hm², serta kecekapan penggunaan air tertinggi dalam penanaman rumah hijau.
Mulsa membantu mengekalkan kelembapan tanah dan mengurangkan kehilangan air yang tidak memberi manfaat terus kepada tanaman.
Sensor boleh membantu pengairan lebih tepat
Pengurusan air melon semakin bergerak ke arah sistem berasaskan data.
Sistem kawalan pengairan titis kos rendah menggunakan sensor tanah dan masa dilaporkan menghasilkan pertumbuhan tanaman lebih cepat serta ciri hasil yang lebih baik berbanding penyiraman manual.
Ini menunjukkan bahawa teknologi sensor boleh membantu mengurangkan dua masalah biasa, iaitu pengairan terlalu banyak dan pengairan terlalu sedikit.
Defisit terkawal bukan sekadar teori
Dalam sistem tanah, strategi pengairan defisit terkawal dilaporkan mengurangkan jumlah penggunaan air sekitar 19.3–25.7% tanpa menjejaskan hasil atau kualiti buah.
Dalam sistem tanpa tanah pula, pendekatan defisit terkawal meningkatkan kemanisan dan mengurangkan buah retak, walaupun dalam keadaan tertentu saiz dan hasil boleh menurun.
Oleh itu, strategi ini perlu disesuaikan dengan sistem penanaman dan sasaran pengeluaran.
Jadi, apakah rahsia melon manis?
Rahsianya bukan satu formula tunggal.
Melon manis terbentuk apabila bekalan air cukup untuk menyokong pembentukan dan pembesaran buah, tetapi tidak berlebihan sehingga mencairkan gula. Nutrien pula perlu mencukupi untuk menyokong fotosintesis dan pembentukan bahan kering.
Defisit pengairan sederhana secara konsisten muncul dalam dokumen sebagai strategi yang baik untuk mendapatkan keseimbangan antara hasil, kemanisan dan kecekapan penggunaan air.
Secara praktikal, prinsipnya boleh diringkaskan begini: jangan biarkan tanaman mengalami tekanan air yang kuat ketika peringkat kritikal, tetapi elakkan juga pengairan berlebihan terutama apabila buah menghampiri kematangan.
Dengan pengurusan air, nutrien dan peringkat pertumbuhan yang lebih tepat, sasaran pengeluaran tidak lagi sekadar menghasilkan buah yang besar, tetapi buah yang besar, manis, berkualiti dan menggunakan air secara lebih cekap.
Kata Kunci
melon, Cucumis melo, kemanisan melon, Brix melon, pengairan melon, deficit irrigation, ETc, pengairan titis, fertigasi, nitrogen, pengurusan air, kecekapan penggunaan air, IWUE, pembentukan buah, pematangan buah, fotosintesis, gula buah, pepejal larut, mikoriza, AMF, biostimulan, asid amino, ultrafine bubble water, mulsa plastik, sensor tanah, pengairan terkawal, kualiti buah melon
Sumber Rujukan
Buczkowska, H., Sa?ata, A., & Nurzy?ska-Wierdak, R. (2023). Melon (Cucumis melo L.) fruit yield under irrigation and mycorrhiza conditions. Agronomy.
Cabello, M. J., Castellanos, M., Romojaro, F., Martínez-Madrid, C., & Ribas, F. (2009). Yield and quality of melon grown under different irrigation and nitrogen rates. Agricultural Water Management, 96, 866–874.
Calaça, J. D. S. G., et al. (2026). Effects of deficit irrigation and biostimulants on melon productivity and quality in semi-arid conditions. Journal of the Science of Food and Agriculture, 106, 6348–6364.
Fang, S.-L., et al. (2026). Regulated deficit irrigation strategy for greenhouse melons based on water status classification model and crop coefficient–reference evapotranspiration approach. Irrigation Science, 44.
Hung, J.-C., Li, N., Peng, C.-Y., Yang, C., & Ko, S.-S. (2024). Safe farming: Ultrafine bubble water reduces insect infestation and improves melon yield and quality. Plants, 13.
Kamer, M. A., Khalil, G., & Yousry, M. (2022). Yield and quality performance of some new sweet melon lines under water stress conditions. Journal of the Advances in Agricultural Researches.
Ku?çu, H., & Turhan, A. (2022). Yield, net return and fruit quality response of melon to deficit irrigation. Gesunde Pflanzen, 74, 647–659.
Leorentina, A. B., et al. (2023). Hybridization of melon (Cucumis melo L.) under pollination time and flower proportion treatments subjected to two irrigation frequencies. Asian Journal of Plant Sciences.
Liu, S., et al. (2024). Effects of irrigation approaches and mulching on greenhouse melon production and water use in Northern China. Water.
Miceli, A., Vetrano, F., Torta, L., Esposito, A., & Moncada, A. (2023). Effect of mycorrhizal inoculation on melon plants under deficit irrigation regimes. Agronomy.
Panda, R., Matese, A., Maachi, D., & Aberkani, K. (2024). Water stress impacts on the growth and productivity of melon crops in a Mediterranean climate. Irrigation Science, 43, 1159–1168.
Ren, R., et al. (2021). Irrigation based on daily weighted evapotranspiration affects yield and quality of oriental melon. Scientia Horticulturae, 275, 109714.
Rolbiecki, R., et al. (2021). Effect of drip fertigation with nitrogen on yield and nutritive value of melon cultivated on a very light soil. Agronomy, 11, 934.
Thongleam, T., Meethaworn, K., & Kuankid, S. (2024). Enhancing melon yield through a low-cost drip irrigation control system with time and soil sensor. Research in Agricultural Engineering.
Yang, Z., Kong, T., Xie, J., Yang, T., Jiang, Y., Feng, Z., & Zhang, Z. (2023). Appropriate water and fertilizer supply can increase yield by promoting growth while ensuring the soil ecological environment in melon production. Agricultural Water Management.
Yang, Z., et al. (2025). Optimizing CO?-irrigation-nitrogen synergies to ensure short-haired melon growth while improving economic and resource efficiency. Agricultural Water Management.
Yavuz, D., Seymen, M., Yavuz, N., Çoklar, H., & Ercan, M. (2021). Effects of water stress applied at various phenological stages on yield, quality, and water use efficiency of melon. Agricultural Water Management, 246, 106673.
