Jantung pisang, atau bunga pisang, sering dimasak sebagai gulai, kerabu atau ulam. Namun di banyak kebun ia dibuang. Kajian menunjukkan jantung pisang kaya serat, mineral dan sebatian antioksidan, dan berpotensi dijadikan makanan berfungsi.
Artikel ini untuk maklumat umum dan bukan pengganti nasihat doktor.
Kandungan Bioaktif
Satu ulasan sistematik menyatakan jantung pisang mengandungi pelbagai komponen bioaktif dengan potensi kesihatan, dan sesuai dibangunkan sebagai makanan berfungsi [1].
Ia mengandungi fenolik, flavonoid, saponin, steroid dan mineral surih [2].
Sebatian seperti beta-sitosterol, flavonoid, saponin, katekin dan isokuersetin telah dikenal pasti [3].
Serat Pemakanan
Satu kajian serat daripada bunga dan braktea pisang Grand Naine mendapati [4]:
Serat larut bunga mempunyai kapasiti menyerap kolesterol, garam hempedu dan glukosa yang lebih tinggi.
Serat tak larut bunga tinggi polifenol (74.23 mg GAE/g) dan flavonoid.
Penyelidik mencadangkan ia sesuai sebagai bahan penebal dan untuk membantu mengekalkan paras glukosa dan lemak darah yang sihat.
Antioksidan dan Anti-radang
Ekstrak bunga pisang mempunyai potensi antioksidan lebih tinggi berbanding batangnya [5].
Ekstrak bunga dan braktea menghalang penanda radang seperti IL-1?, TNF-? dan IL-6 dalam kajian makmal [6].
Gula Darah (Kajian Haiwan)
Satu kajian mendapati bunga dan batang pisang mempunyai indeks glisemik rendah, tinggi serat dan antioksidan, serta memperbaiki simptom diabetes pada tikus [7].
Jantung Pisang untuk Ibu Menyusu
Di Thailand, jantung pisang dimakan secara tradisional untuk meningkatkan susu ibu. Satu kajian membangunkan minuman jantung pisang yang tinggi fenolik dan bebas mikrob patogen untuk ibu selepas bersalin [3]. Kajian itu menilai kandungan, bukan kesan pada penghasilan susu.
Varieti Malaysia
Satu ulasan merujuk kajian bunga pisang daripada kultivar Malaysia seperti pisang Abu, Berangan, Nipah dan Mas, yang menunjukkan sifat antioksidan dan berpotensi ditambah ke dalam makanan untuk meningkatkan serat [8].
Produk Baharu
Satu kajian menghasilkan gula-gula hisap (lozenge) daripada serbuk jantung pisang kering beku yang mengekalkan kandungan fenolik dan aktiviti perencatan enzim karbohidrat dalam makmal [9].
Panduan Penggunaan
1. Buang kelopak luar yang keras dan gunakan bahagian dalam.
2. Rendam dalam air garam atau asam untuk mengurangkan getah dan rasa kelat.
3. Masak sebagai gulai, kerabu atau sup.
4. Keringkan dan kisar untuk dijadikan serbuk tambahan makanan [8].
Soalan Lazim
Adakah jantung pisang berkhasiat?
Ya, ia kaya serat dan sebatian antioksidan [1][4].
Bolehkah jantung pisang membantu diabetes?
Kajian haiwan menunjukkan potensi [7], tetapi ia bukan pengganti ubat.
Adakah ia meningkatkan susu ibu?
Ia digunakan secara tradisional [3], tetapi kajian klinikal belum ditemui.
Kesimpulan
Jantung pisang ialah sayur tradisional yang kaya nutrien dan berpotensi besar sebagai makanan berfungsi. Daripada dibuang, ia boleh dimasak, diproses menjadi serbuk atau dijadikan produk kesihatan bernilai tambah.
Rujukan
[1] B. F. Lau et al. (2020). Banana inflorescence: Its bio-prospects as an ingredient for functional foods. Trends in Food Science and Technology. DOI: 10.1016/j.tifs.2019.12.023.
[2] Nuwanthi Senevirathna et al. (2024). Banana inflorescence as a new source of bioactive and pharmacological ingredients for food industry. Food Chemistry Advances. DOI: 10.1016/j.focha.2024.100814.
[3] D. Amornlerdpison et al. (2020). Bioactive Compounds and Antioxidant Properties of Banana Inflorescence in a Beverage for Maternal Breastfeeding. Applied Sciences. DOI: 10.3390/app11010343.
[4] Anupama Ambujakshan et al. (2025). Insoluble and soluble dietary fiber from banana (Musa spp. Grand naine) flower and bract as potential functional ingredients: In vitro studies on functional, adsorption and antioxidant properties. Food Chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2025.146334.
[5] P. Jayamurthy et al. (2013). Evaluation of Antioxidant Potential of Inflorescence and Stalk of Plantain (Musa sapientum). Journal of Food Biochemistry. DOI: 10.1111/j.1745-4514.2011.00587.x.
[6] L. P. Sandjo et al. (2019). NOx-, IL-1?-, TNF-?-, and IL-6-Inhibiting Effects and Trypanocidal Activity of Banana (Musa acuminata) Bracts and Flowers: UPLC-HRESI-MS Detection of Phenylpropanoid Sucrose Esters. Molecules. DOI: 10.3390/molecules24244564.
[7] Jamuna J. Bhaskar et al. (2011). Beneficial effects of banana (Musa sp. var. elakki bale) flower and pseudostem on hyperglycemia and advanced glycation end-products (AGEs) in streptozotocin-induced diabetic rats. Journal of Physiology and Biochemistry. DOI: 10.1007/s13105-011-0091-5.
[8] M. Maneesha et al. (2023). A Review on Complete Nutrient Profile of Banana Flower (Musa).
[9] Chloe Chan et al. (2026). Sustainable Valorisation of Banana Inflorescence for Development of Nutraceutical Lozenges. Biomass. DOI: 10.3390/biomass6030043.
