Cocopeat atau habuk sabut kelapa ialah media tanaman yang popular dalam kalangan pekebun di Malaysia, terutamanya untuk semaian, hidroponik dan tanaman pasu. Ia dihasilkan daripada sisa pemprosesan sabut dan menjadi alternatif mesra alam kepada peat moss.
Ciri Fizikal Cocopeat
Satu kajian dalam Sains Malaysiana menilai campuran cocopeat dan perlit (3:1) [1]:
| Ciri | Nilai |
|---|---|
| Ketumpatan pukal | 0.09 g/cm³ |
| Keliangan keseluruhan | 79% |
| Kapasiti memegang air | 912.54% |
Penambahan perlit memperbaiki keliangan dan kebolehbasahan cocopeat [1].
Prestasi Tanaman
Semaian cili mencatatkan percambahan tertinggi (94%) dan pertumbuhan terbaik dalam cocopeat [2].
Cocopeat ialah media terbaik untuk enam jenis microgreen berbanding rockwool [3].
Coir dust setanding sphagnum peat untuk tanaman hiasan dalam pasu [4][5].
Bagi pokok pisang Barangan di peringkat aklimatisasi, campuran 25% cocopeat dengan 75% tanah atas memberikan pertumbuhan terbaik [6].
Bagi tomato, peat moss memberikan hasil tertinggi, tetapi bahan seperti vermikompos lebih berguna apabila dicampur dengan cocopeat [7].
Kelemahan Cocopeat
Kandungan nutrien cocopeat tidak mencukupi untuk tanaman, jadi perlu dicampur baja atau kompos [8].
Penggunaan 100% cocopeat dalam tanah menghalang pertumbuhan dalam satu kajian, walaupun kadar yang lebih rendah memperbaiki sifat tanah [9].
Cocopeat mungkin mengandungi garam (klorida) dan kekonduksian elektrik yang lebih tinggi pada awalnya [5].
Bonus: Bakteria Bermanfaat
Coir dust mengandungi bakteria penggalak pertumbuhan tumbuhan. Cocopeat yang dikompos mempunyai lebih banyak bakteria ini dan nisbah C:N yang lebih rendah [10].
Cara Menyediakan Cocopeat
1. Rendam blok cocopeat dalam air sehingga mengembang.
2. Bilas beberapa kali untuk mengurangkan garam [5].
3. Perah lebihan air sebelum digunakan.
4. Campurkan dengan perlit untuk pengudaraan [1].
5. Tambah kompos atau baja kerana nutriennya rendah [8].
Nisbah Campuran Cadangan
| Kegunaan | Campuran |
|---|---|
| Semaian | Cocopeat tulen atau dengan vermikompos [2] |
| Pasu | Cocopeat, perlit dan kompos |
| Tanah kebun | 25% cocopeat dengan 75% tanah [6] |
Soalan Lazim
Bolehkah cocopeat digunakan tanpa baja?
Tidak disarankan kerana nutriennya rendah [8].
Kenapa cocopeat perlu dibilas?
Untuk mengurangkan garam dan kekonduksian elektrik [5].
Adakah cocopeat sesuai untuk hidroponik?
Ya, ia media popular untuk tanaman tanpa tanah dan microgreen [3].
Kesimpulan
Cocopeat ialah media tanaman yang ringan, menyimpan air dengan baik dan mesra alam. Untuk hasil terbaik, ia perlu dibilas, dicampur dengan bahan lain dan dibekalkan nutrien yang mencukupi.
Rujukan
[1] Wan Fazilah Fazlil Ilahi et al. (2017). A study on the physical and hydraulic characteristics of cocopeat perlite mixture as a growing media in containerized plant production. Sains Malaysiana. DOI: 10.17576/jsm-2017-4606-17.
[2] Md Sazu Shakhidar et al. (2025). Effect of Growing Media on Seed Germination and Seedling Growth of Chili (Capsicum Annuum L.). SAARC Journal of Agriculture. DOI: 10.3329/sja.v22i2.76665.
[3] Mahayu Woro Lestari et al. (2026). Alternative growing media to increase growth performance and quality of Amaranthus, broccoli, watercress, alfalfa, mung bean, and pea shoot microgreens. Journal of Ecological Engineering. DOI: 10.12911/22998993/213649.
[4] A. Meerow (1994). Growth of Two Subtropical Ornamentals Using Coir (Coconut Mesocarp Pith) as a Peat Substitute. HortScience. DOI: 10.21273/hortsci.29.12.1484.
[5] R. Stamps et al. (1997). Growth of Dieffenbachia maculata ‘Camille’ in Growing Media Containing Sphagnum Peat or Coconut Coir Dust. HortScience. DOI: 10.21273/hortsci.32.5.844.
[6] Aprianto Aprianto et al. (2023). Effectiveness of Shade and Cocopeat as a Growing Media for Acclimatization of Barangan Banana (Musa acuminate lin) Plants. Jurnal Penelitian Pendidikan IPA. DOI: 10.29303/jppipa.v9i7.3961.
[7] I. Erdal et al. (2025). Comparison of the Perlite, Leonardite, Vermicompost and Peat Moss and Their Combinations with Cocopeat as Tomato Growing Media. Journal of Soil Science and Plant Nutrition. DOI: 10.1007/s42729-025-02294-2.
[8] S. Abdullah et al. (2022). The Effect of Coconut Coir Waste as A Mixture of Planting Media in A Natural Greenhouse. Advances in Biological Sciences Research. DOI: 10.2991/978-94-6463-086-2_6.
[9] Anita Singh et al. (2025). Greening Agriculture with Cocopeat: Paving the Way for Sustainable Crop Production. International Journal of Advanced Research. DOI: 10.21474/ijar01/20439.
[10] T. Dewi et al. (2020). Study of Plant Growth Promoting Bacteria from Coconut Coir Dust. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/439/1/012037.
