Melon (Cucumis melo), termasuk rockmelon, semakin popular ditanam secara komersial di Malaysia. Kebanyakan penanam kini menggunakan sistem fertigasi, iaitu pembajaan melalui sistem pengairan titis, di bawah struktur pelindung hujan. Satu kajian oleh MARDI menyatakan rockmelon kini paling banyak ditanam di bawah struktur pelindung hujan menggunakan kultur tanpa tanah [1].
Artikel ini meneliti kajian, kebanyakannya oleh penyelidik di Malaysia, tentang kesan fertigasi, struktur pelindung hujan dan pembajaan terhadap hasil dan kualiti melon.
Struktur Pelindung Hujan berbanding Ladang Terbuka
Kajian di Universiti Malaysia Kelantan. Satu kajian di Agro Park Universiti Malaysia Kelantan, Jeli, membandingkan rockmelon yang difertigasi di bawah struktur pelindung hujan berjaring dan di luar [2]. Pokok di bawah struktur pelindung hujan menunjukkan prestasi lebih baik dan menghasilkan buah berkualiti lebih tinggi [2]. Pengkaji menyatakan struktur ini menyediakan persekitaran dalaman yang lebih baik untuk tanaman [2].
Perbandingan berat dan kemanisan. Satu kajian lain di Malaysia mendapati [3]:
| Ukuran | Ladang terbuka | Pelindung hujan berjaring |
|---|---|---|
| Berat buah | 1.10 kg | 1.51 kg |
| Bacaan Brix (kemanisan) | 12.24 | 14.12 |
Kebanyakan buah dari dalam struktur pelindung hujan (60%) berada dalam gred B, manakala 53.33% buah dari luar struktur berada dalam gred C [3].
Fertigasi dan Baja Daun
Kajian yang sama membandingkan beberapa kaedah pembajaan [3]:
-
Fertigasi bersama baja daun menghasilkan peratusan buah gred A tertinggi (77.78%), tanpa sebarang buah gred C.
-
Fertigasi sahaja menghasilkan buah gred B tertinggi (63.9%).
-
Baja tabur konvensional menghasilkan 33.3% buah gred C.
Kos baja dianggarkan RM1.84 hingga RM2.08 bagi setiap pokok rockmelon [3]. Analisis ekonomi menunjukkan penanaman di bawah pelindung hujan dengan jadual tanaman yang betul adalah menguntungkan, dengan tempoh pulangan modal terawal 10 bulan, walaupun pelaburan awal dianggarkan kira-kira RM571,000 seekar [3].
Pemilihan Varieti
Golden Champ dan Glamour. Satu kajian di Universiti Malaysia Kelantan mendapati kultivar Golden Champ menunjukkan prestasi lebih baik dan kualiti buah lebih tinggi berbanding Glamour di bawah sistem campuran tanah [4].
Sembilan varieti. Satu kajian yang membandingkan sembilan varieti melon di bawah fertigasi mendapati Japanese Rock Melon F1 Hybrid ialah varieti terbaik secara keseluruhan, dengan peratusan percambahan biji dan pembuahan tertinggi [5]. Sweet Green Melon F1 boleh dianggap pilihan kedua, tetapi kadar percambahannya hanya 37% [5].
Kalium: Nutrien Penting untuk Kualiti
Tambahan kalium nitrat. Satu kajian mendapati rockmelon yang difertigasi dengan tambahan baja kalium nitrat menunjukkan prestasi lebih baik berbanding tanpa tambahan [6].
Kalium berbanding kalsium. Satu kajian di ladang terbuka menggunakan fertigasi mendapati kalium memberikan kesan terbesar terhadap kualiti dan hasil buah, tetapi kesan ini tidak diperhatikan bagi kalsium [7].
Fosforus. Satu kajian mendapati dos fosforus optimum untuk hasil maksimum ialah kira-kira 257 kg P2O5 sehektar, tetapi 200 kg P2O5 sehektar dianggap kompromi yang baik antara hasil dan kualiti buah [8].
Silikon untuk Mengurangkan Buah Retak
Buah retak menjejaskan keuntungan penanam melon. Satu kajian terkini mendapati baja silikon mengurangkan kadar keretakan buah sebanyak 35.8% hingga 54.9% [9]. Baja silikon juga meningkatkan kandungan gula larut sebanyak 4.2% hingga 4.4%, dan salah satu baja meningkatkan hasil sehingga 28.1% bagi kultivar yang mudah retak [9].
Pengairan Titis Permukaan atau Bawah Tanah?
Satu kajian di Unit Fertigasi Universiti Putra Malaysia membandingkan pengairan titis permukaan dan bawah permukaan untuk rockmelon [10]. Pertumbuhan lebih tinggi dengan pengairan titis permukaan, dan kedua-dua kaedah mencapai kecekapan aplikasi pengairan sebanyak 25% [10].
Separuh Baja dengan Teh Kompos
Satu kajian oleh penyelidik Universiti Putra Malaysia dan Lembaga Minyak Sawit Malaysia mendapati tiada kelebihan tambahan menggunakan nutrien fertigasi kekuatan penuh berbanding separuh kekuatan dari segi beberapa parameter, termasuk pembentukan bunga dan buah [11]. Gabungan separuh kekuatan nutrien dengan semburan teh kompos diperkaya mikrob setiap minggu meningkatkan berat buah sebanyak 18.3% dan kemanisan sebanyak 16.21% berbanding kawalan [11].
Baja Organik dan Mikoriza sebagai Pelengkap
Beberapa kajian menunjukkan baja kimia tidak semestinya perlu digunakan sepenuhnya. Kajian oleh penyelidik Universiti Putra Malaysia dan MARDI mendapati gabungan 75% baja kimia dan 25% baja organik, bersama pendebungaan lebah, mengurangkan penggunaan baja kimia untuk sistem pengeluaran rockmelon yang lebih mampan [12]. Kajian MARDI di Serdang pula mendapati gabungan media tanaman bertanah atas, mikoriza dan baja tak organik menghasilkan buah seberat 1,350 g dengan kemanisan 14.25 °Brix [1].
Panduan Praktikal
-
Pertimbangkan struktur pelindung hujan, yang dikaitkan dengan buah lebih berat dan manis dalam kajian di Malaysia.
-
Pilih varieti yang sesuai dengan sistem penanaman anda.
-
Beri perhatian kepada kalium, yang dikaitkan dengan kualiti buah dalam beberapa kajian.
-
Jika racun perosak diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang sistem fertigasi dan formulasi baja yang sesuai.
Kesimpulan
Kajian di Malaysia menunjukkan penanaman melon di bawah struktur pelindung hujan dengan fertigasi menghasilkan buah yang lebih berat, lebih manis dan bergred lebih tinggi berbanding ladang terbuka. Fertigasi bersama baja daun menghasilkan peratusan buah gred A tertinggi. Kalium memainkan peranan penting dalam kualiti, manakala silikon membantu mengurangkan buah retak. Walaupun pelaburan awal tinggi, analisis ekonomi menunjukkan sistem ini boleh menguntungkan dengan perancangan yang baik.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional. Angka kos dan pulangan mungkin berbeza mengikut masa dan lokasi.
Rujukan
[1] H. Noor, H. Ahmad, and Z. Sayuti (2019). Effect of Mycorrhiza, Fertilizers and Planting Media on Rock Melon (Cucumis Melo Linn Cv. Glamour) Growth Using The Canopytechture Structure. Unknown Journal. DOI: 10.11648/j.ijaas.20190501.12. https://consensus.app/papers/details/4bb351b9fa6f53a8ba50bb439afffc82/
[2] N. Redzuan (2013). Fertigated rock melon production under netted rain shelter and outside. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/a7666335985f5b3ebc4f864236817322/
[3] Aishatul Farhan Mohd Khirulthzam (2015). Effect of protected cultivation under netted rain-shelter with fertigation on the production of chili (capsicum spp.) and rockmelon (cucumis melo l.). Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/84cfe33ffea559b383105217c2bba2f8/
[4] N. A. Shukri (2014). Fertigated rock melon (cucumis melo l. cv. glamour and golden champ) production under netterdrain shelter by using soil mix system. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/51f0f8cb13e156bdb470a45ba0a36e7a/
[5] H. Chung and Johnson Chong (2024). A Survey of Fruit Quality Properties, Growth, and Yield of Several Melon Varieties (Cucumis melo L.) Using Fertigation Approach. Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science. DOI: 10.47836/pjtas.47.3.16. https://consensus.app/papers/details/387a7c239d74576ca639e2b8e017d35f/
[6] Fatin Nai’mah Rani (2016). The effect of additional application of potassium fertilizer on growth and yield of fertigated rockmelon under netted rain shelter. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/63b38d6a3b0058969560dd6b9bfe21fa/
[7] C. Bouzo, G. Céccoli, and F. Muñoz (2018). Effect of potassium and calcium upon the yield and fruit quality of Cucumis melo. Agriscientia. DOI: 10.31047/1668.298x.v1.n35.20450. https://consensus.app/papers/details/13ee71c1b815504cb4c85a39dff63d2d/
[8] Maria Martuscelli, C. D. Di Mattia et al. (2016). Influence of phosphorus management on melon (Cucumis melo L.) fruit quality. Journal of the science of food and agriculture. DOI: 10.1002/jsfa.7390. https://consensus.app/papers/details/0e7a802ddc2b51c0bb23285ee634075d/
[9] Guoqiang Wang, Qing Li et al. (2026). Silicon fertilizations mitigate fruit cracking and enhancing yield and quality in reticulated melon (Cucumis melo L. var. reticulatus). BMC Plant Biology. DOI: 10.1186/s12870-026-08361-9. https://consensus.app/papers/details/8da439a1bc1e5751ad94055e7a3dc611/
[10] Wan Fazilah Fazlil Ilahi, N. Ya et al. (2020). Impacts of Fertigation via Surface and Subsurface Drip Irrigation on Growth Rate of Rockmelon. Unknown Journal. DOI: 10.36877/aafrj.a0000134. https://consensus.app/papers/details/9a8274f99b4d56de93f6f16706bce0ed/
[11] Y. Naidu, S. Meon, and Y. Siddiqui (2013). Foliar application of microbial-enriched compost tea enhances growth, yield and quality of muskmelon (Cucumis melo L.) cultivated under fertigation system. Scientia Horticulturae. DOI: 10.1016/j.scienta.2013.04.024. https://consensus.app/papers/details/8a0447def310536eb00b531ebcc71996/
[12] Nik Zuraila Nik Hassan, S. Sakimin et al. (2021). Pollination Methods and Integrated Fertilizer Influenced the Pollination Rate, Fruit Development, and Quality of Cucumis melo L. under Greenhouse Conditions. Sustainability. DOI: 10.3390/su132313300. https://consensus.app/papers/details/e421225f849156b68f6ef3ebf02232c6/
Kata Kunci
melon, fertigasi, struktur pelindung hujan, rockmelon, rumah hijau
