Pengambilan buah dan sayur yang tinggi sering dikaitkan dengan risiko penyakit jantung yang lebih rendah. Vitamin C, sebagai antioksidan, dipercayai menyumbang kepada perlindungan ini. Namun, ramai pesakit pradiabetes dan diabetes bimbang tentang gula dalam buah. Artikel ini meneliti bukti tentang buah kaya vitamin C, kesihatan jantung dan gula darah.
Bukti Pemerhatian: Vitamin C dan Penyakit Jantung
Meta-analisis 69 kajian prospektif mendapati setiap tambahan 100 mg vitamin C sehari daripada diet dikaitkan dengan [1]:
Risiko penyakit jantung koronari 12% lebih rendah.
Risiko kematian semua sebab 11% lebih rendah.
Penting: Ini kajian pemerhatian. Orang yang makan lebih banyak buah kaya vitamin C mungkin juga mengamalkan gaya hidup sihat yang lain, jadi kaitan ini tidak semestinya membuktikan sebab-akibat.
Mengapa Makanan Keseluruhan Penting?
Penyelidik di Norway menyatakan bahawa kesan positif diet tinggi buah dan sayur secara umumnya tidak berjaya diulang dalam ujian suplemen antioksidan dan vitamin yang diasingkan. Oleh itu, tumpuan pencegahan penyakit kronik telah beralih kepada makanan keseluruhan [2].
Kajian Kiwi dan Kesihatan Jantung
Ujian silang di Norway menambah satu atau dua biji kiwi emas sehari dalam diet biasa sukarelawan sihat selama empat minggu [2]:
Vitamin C plasma meningkat.
Trigliserida plasma menurun.
Pengagregatan platelet (penggumpalan sel darah yang boleh menyebabkan bekuan) menurun.
Malondialdehid, penanda pengoksidaan lemak, tidak terjejas.
Kajian pada Pesakit Pradiabetes
Kajian 1: Kajian rintis tanpa kumpulan kawalan
Kajian rintis terhadap individu pradiabetes yang makan dua biji kiwi SunGold sehari selama 12 minggu membandingkan ukuran sebelum dan selepas [3]:
| Ukuran | Perubahan |
|---|---|
| Vitamin C plasma | Naik 14 µmol/L |
| Tekanan darah diastolik | Turun 4 mmHg |
| Tekanan darah sistolik | Turun 6 mmHg |
| Lilitan pinggang | Turun 3.1 cm |
| HbA1c | Turun 1 mmol/mol |
| Gula darah puasa | Naik 0.1 mmol/L |
Penyelidik menyatakan perubahan HbA1c dan gula darah puasa adalah kecil dan tidak signifikan dari segi klinikal [3]. Komposisi bakteria usus turut berubah.
Had: Kajian ini tiada kumpulan kawalan, jadi perubahan mungkin disebabkan faktor lain.
Kajian 2: Ujian rawak dengan kumpulan kawalan
Ujian rawak terhadap 34 individu pradiabetes membandingkan dua biji kiwi sehari dengan 250 mL air botol selama 12 minggu [4]:
Pengambilan vitamin C meningkat 170 mg sehari dan paras plasma meningkat 11 µM dalam kumpulan kiwi.
Tiada perbezaan antara kumpulan untuk HbA1c, ukuran badan, tekanan darah atau penanda metabolik.
Satu penanda kapasiti antioksidan (TEAC) menurun dalam kumpulan kiwi, dan sebabnya tidak jelas.
Gula dalam kiwi tidak menyebabkan gangguan metabolik.
Penyelidik mencadangkan sampel lebih besar dan tempoh lebih panjang mungkin diperlukan untuk melihat kesan terhadap HbA1c [4].
Perbandingan dua kajian
Kajian tanpa kumpulan kawalan menunjukkan penurunan tekanan darah dan lilitan pinggang [3], tetapi ujian rawak dengan kumpulan kawalan tidak menunjukkan perbezaan tersebut [4]. Ini menunjukkan pentingnya kumpulan kawalan dalam menilai kesan sebenar.
Bagaimana dengan Strawberi?
Ujian rawak terkawal pada 23 wanita muda sihat yang meminum 500 g minuman puri strawberi mendapati paras gula darah dan insulin memuncak pada 30 minit dan kembali ke paras asal dengan cepat, sama seperti minuman plasebo dengan kandungan gula setara [5]. Pengambilan strawberi juga meningkatkan paras vitamin C dan folat serum [5].
Apa Maksudnya untuk Pesakit Pradiabetes dan Diabetes?
1. Buah kaya vitamin C seperti kiwi tidak semestinya perlu dielakkan. Dua biji kiwi sehari tidak menyebabkan gangguan metabolik pada pesakit pradiabetes [4].
2. Jangan harapkan buah menurunkan gula darah secara ketara [4].
3. Kira buah sebagai sebahagian karbohidrat harian.
4. Pilih buah keseluruhan berbanding jus manis.
Panduan Praktikal untuk Kesihatan Jantung
1. Makan buah kaya vitamin C setiap hari sebagai sebahagian diet kaya buah dan sayur [1].
2. Utamakan makanan keseluruhan berbanding suplemen antioksidan [2].
3. Gabungkan dengan amalan lain: kurangkan garam, berhenti merokok, bersenam dan kawal berat badan.
4. Teruskan ubat yang ditetapkan doktor untuk tekanan darah, kolesterol atau diabetes.
Kesan terhadap Berat Badan
Dalam kajian rintis pradiabetes, lilitan pinggang dan nisbah pinggang-pinggul menurun selepas 12 minggu makan kiwi [3]. Namun, ujian rawak dengan kumpulan kawalan tidak menunjukkan perbezaan antara kumpulan untuk ukuran badan [4]. Dalam ujian lain pada orang dewasa muda, peserta yang makan kiwi mengurangkan pengambilan lemak semasa tempoh kajian [6], yang mungkin menyumbang kepada perubahan ukuran badan dalam sesetengah kajian.
Kesimpulan
Kajian pemerhatian mengaitkan pengambilan vitamin C yang lebih tinggi daripada diet dengan risiko penyakit jantung dan kematian yang lebih rendah. Kiwi kaya vitamin C menurunkan trigliserida dan pengagregatan platelet dalam satu kajian. Bagi pesakit pradiabetes, dua biji kiwi sehari meningkatkan vitamin C tanpa gangguan metabolik, tetapi ujian rawak tidak menunjukkan penurunan HbA1c atau tekanan darah berbanding kawalan. Buah kaya vitamin C menyokong kesihatan jantung sebagai sebahagian gaya hidup sihat.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Pesakit diabetes atau penyakit jantung perlu berbincang dengan doktor atau pakar pemakanan tentang diet yang sesuai.
Rujukan
[1] D. Aune et al. (2018). Dietary intake and blood concentrations of antioxidants and the risk of cardiovascular disease, total cancer, and all-cause mortality: a systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. The American Journal of Clinical Nutrition. DOI: 10.1093/ajcn/nqy097.
[2] Asgeir Brevik et al. (2011). Supplementation of a western diet with golden kiwifruits (Actinidia chinensis var.’Hort 16A’:) effects on biomarkers of oxidation damage and antioxidant protection. Nutrition Journal. DOI: 10.1186/1475-2891-10-54.
[3] R. Wilson et al. (2018). SunGold Kiwifruit Supplementation of Individuals with Prediabetes Alters Gut Microbiota and Improves Vitamin C Status, Anthropometric and Clinical Markers. Nutrients. DOI: 10.3390/nu10070895.
[4] Suman Mishra et al. (2021). Metabolic, Anthropometric and Blood Pressure Effects of Adding Two Kiwifruit or Bottled Water into the Diets of People with Pre-Diabetes: A Randomised, Parallel Group, Intervention Study. Recent Progress in Nutrition. DOI: 10.21926/rpn.2201006.
[5] Y. Kishimoto et al. (2023). Effects of acute strawberry consumption on serum levels of vitamin C and folic acid, the antioxidant potential of LDL and blood glucose response: a randomised cross-over controlled trial. Journal of Nutritional Science. DOI: 10.1017/jns.2022.117.
[6] T. Conner et al. (2020). KiwiC for Vitality: Results of a Placebo-Controlled Trial Testing the Effects of Kiwifruit or Vitamin C Tablets on Vitality in Adults with Low Vitamin C Levels. Nutrients. DOI: 10.3390/nu12092898.
