Bau harum daun kari yang ditumis dalam minyak panas merupakan asas kepada banyak masakan di Malaysia, daripada kari ikan, kuah dal hingga nasi lemak dan mi goreng mamak. Daun kecil berwarna hijau gelap ini bukan sahaja penambah rasa, malah telah menjadi subjek ratusan kajian saintifik. Menariknya, Malaysia merupakan antara negara paling aktif dalam penyelidikan daun kari di dunia. Artikel ini memperkenalkan daun kari dari sudut botani, kegunaan tradisional dan perkembangan penyelidikan, termasuk sumbangan penyelidik tempatan.
Nama Saintifik yang Berubah
Daun kari dikenali secara saintifik sebagai Murraya koenigii, dan tergolong dalam keluarga Rutaceae, iaitu keluarga yang sama dengan limau [1]. Namun, nama baharu pokok ini ialah Bergera koenigii [2]. Kedua-dua nama masih digunakan secara meluas dalam kajian saintifik. Di Indonesia, daun kari turut dikenali sebagai “salam India” [3].
Pokok daun kari berasal dari benua kecil India [4] dan kini tersebar luas di seluruh Asia Selatan [5]. Daunnya digunakan dalam masakan India sejak zaman dahulu, dan pokok ini juga mempunyai kedudukan penting dalam sistem perubatan Ayurveda [1].
Kegunaan Tradisional
Ulasan menyatakan bahawa daun kari digunakan secara tradisional sebagai tonik dan perangsang selera, dan dalam perubatan tradisional untuk pelbagai keadaan seperti diabetes, anemia dan cirit-birit [6]. Ulasan lain menyebut kegunaannya sebagai antimuntah, penawar cirit-birit, penurun demam dan “pembersih darah” [7].
Di Malaysia pula, daun kari digunakan secara meluas sebagai agen pelindung buah pinggang dalam kalangan pesakit diabetes oleh pengamal perubatan tradisional [8]. Kajian di Malaysia juga menyenaraikan daun kari sebagai antara ulam dan herba tempatan yang dikaji untuk aktiviti antioksidan dan antihipertensi [9].
Malaysia Antara Pusat Penyelidikan Utama
Analisis bibliometrik terhadap 934 artikel tentang daun kari yang diterbitkan antara 1965 hingga 2023 mendapati [10]:
India dan Malaysia merupakan dua negara penerbit utama.
Antara penulis paling produktif ialah Sukari, M.A. dari Malaysia.
Penyelidikan daun kari berkembang secara eksponen.
Topik terkini termasuk antioksidan, alkaloid, antikanser, antimikrob dan kutu psilid sitrus Asia.
Kandungan Kimia Utama
Daun, akar dan kulit batang daun kari kaya dengan alkaloid karbazol, kumpulan sebatian yang menghasilkan pelbagai aktiviti biologi [1]. Mahanimbina dan koenimbina merupakan dua alkaloid karbazol yang paling dominan dalam daun berdasarkan bilangan laporan [2].
Kajian di Malaysia mengasingkan lapan alkaloid karbazol daripada kulit batang, daun dan akar pokok daun kari tempatan [5]. Selain alkaloid, daun kari juga mengandungi minyak pati dengan sebatian seperti beta-felandrena, beta-kariofilena dan alfa-pinena [11].
Perbezaan Antara Lokasi di Malaysia
Kajian membandingkan daun kari dari Kelantan, Selangor dan Johor mendapati [12]:
| Lokasi | Jumlah fenolik (mg/g) | Aktiviti DPPH |
|---|---|---|
| Kelantan | 14.371 | 66.41% |
| Selangor | 12.272 | 60.24% |
| Johor | 12.02 | 50.76% |
Daun kari dari Kelantan mencatatkan kandungan flavonoid, fenolik dan aktiviti antioksidan tertinggi [12]. Kajian di India juga mendapati kandungan alkaloid karbazol berbeza mengikut musim dan kawasan geografi [13]. Ini bermakna kualiti daun kari boleh berbeza mengikut tempat dan masa ia ditanam.
Dakwaan Kesihatan: Banyak, Tetapi Kebanyakannya Praklinikal
Ulasan 2024 menyenaraikan pelbagai aktiviti farmakologi daun kari, termasuk anti-radang, antidiabetes, antikanser, antioksidan, penyembuhan luka, pelindung hati, antimikrob dan neuroprotektif [3]. Ujian toksikologi terhadap ekstrak daun kari dalam kajian yang diulas tidak menunjukkan tanda kematian atau morbiditi [3].
Namun, ulasan lain menekankan keperluan penyelidikan lanjut tentang asas molekul aktiviti ini dalam model sel dan haiwan untuk mengesahkan keberkesanan daun kari [1]. Kebanyakan bukti setakat ini datang daripada kajian makmal dan haiwan, dengan hanya sebilangan kecil kajian pada manusia. Isu-isu ini dibincangkan dengan lebih lanjut dalam artikel lain siri ini.
Panduan Ringkas
1. Gunakan daun kari segar dalam masakan harian sebagai sumber perisa dan sebatian bioaktif [1].
2. Pilih daun yang segar dan berwarna hijau gelap.
3. Jangan anggap daun kari sebagai ubat tanpa nasihat doktor, kerana bukti manusia masih terhad [1].
4. Tanam sendiri di rumah jika mempunyai ruang, kerana pokok ini mudah dijaga (lihat artikel penanaman).
Daun Kari dan Spesies Lain yang Serupa
Selain Murraya koenigii, terdapat spesies lain yang turut dikenali sebagai “daun kari” di sesetengah negara. Ulasan 2021 membincangkan tiga varieti daun kari dalam keluarga Rutaceae, iaitu Murraya koenigii, Micromelum minutum dan Clausena indica, yang digunakan secara meluas dalam perubatan Ayurveda [14]. Ketiga-tiga spesies ini dilaporkan mempunyai aktiviti antioksidan, antidiabetes, anti-radang dan antitumor dalam model makmal dan haiwan [14]. Kajian di Sri Lanka yang membandingkan M. koenigii dan M. minutum pula mendapati M. koenigii mempunyai kandungan fenolik, flavonoid serta aktiviti antioksidan dan antibakteria yang lebih tinggi [15]. Oleh itu, pengguna perlu memastikan spesies yang betul sebelum membuat sebarang perbandingan khasiat.
Kesimpulan
Daun kari (Murraya koenigii atau Bergera koenigii) ialah rempah penting dalam masakan Asia Selatan dan Malaysia, dengan sejarah panjang dalam perubatan tradisional. Ia kaya dengan alkaloid karbazol dan sebatian fenolik, dan Malaysia merupakan antara negara utama dalam penyelidikannya. Walaupun banyak aktiviti biologi telah dilaporkan, kebanyakannya masih memerlukan pengesahan melalui kajian klinikal pada manusia.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Jangan gunakan daun kari atau ekstraknya untuk merawat penyakit tanpa berbincang dengan doktor.
Rujukan
[1] R. Balakrishnan et al. (2020). Medicinal Profile, Phytochemistry, and Pharmacological Activities of Murraya koenigii and Its Primary Bioactive Compounds. Antioxidants. DOI: 10.3390/antiox9020101.
[2] Eric Chan et al. (2024). Constituents of carbazole alkaloids and anti-cancer properties of extracts, mahanine, isomahanine, mahanimbine, and girinimbine from Bergera koenigii. Journal of Applied Pharmaceutical Science. DOI: 10.7324/japs.2024.192931.
[3] Y. Franyoto et al. (2024). Murraya koenigii L. Spreng.: An updated review of chemical composition, pharmacological effects, and toxicity studies. Journal of Applied Pharmaceutical Science. DOI: 10.7324/japs.2024.169254.
[4] A. Tabashiri et al. (2022). A decade anti-diabetic potential of murraya koenigii (curry leaf): A narrative review. African Journal of Diabetes Medicine. DOI: 10.54931/2053-4787.30-3-2.
[5] K. Ahmad et al. (2014). Cytotoxic and Anti-Tumour Promoting Activities of Carbazole Alkaloids from Malayan Murraya koenigii (L.) Spreng. American Journal of Plant Sciences. DOI: 10.4236/ajps.2014.519302.
[6] Vinotha Sanmugarajah et al. (2022). A Review of Anti-hyperglycemic Effects of Curry Leaf Tree (Murraya koenigii). Borneo Journal of Pharmacy. DOI: 10.33084/bjop.v5i2.3300.
[7] R. Khedkar (2015). Curry leaf (Murraya koenigii L. Spreng) as a functional food. Food Science Research Journal. DOI: 10.15740/has/fsrj/6.1/135-141.
[8] H. Yankuzo et al. (2011). Beneficial effect of the leaves of Murraya koenigii (Linn.) Spreng (Rutaceae) on diabetes-induced renal damage in vivo. Journal of ethnopharmacology. DOI: 10.1016/j.jep.2011.02.020.
[9] N. M. Khalid et al. (2018). Antioxidative and Antihypertensive Activities of Selected Malaysian ulam (salad), Vegetables and Herbs. Journal of Field Robotics. DOI: 10.5539/jfr.v7n3p27.
[10] S. Abdelwahab et al. (2023). Global research trends of the studies on Murraya koenigii (L.) spreng: a Scopus-based comprehensive bibliometric investigation (1965–2023). Bulletin of the National Research Centre. DOI: 10.1186/s42269-023-01113-x.
[11] Sze-Wee Ai et al. (2024). Anti-cholinesterase profile of Murraya koenigii (L.) Spreng essential oil and its chemical constituents. Journal of Essential Oil Bearing Plants. DOI: 10.1080/0972060x.2024.2398676.
[12] A. Ghasemzadeh et al. (2014). Evaluation of Bioactive Compounds, Pharmaceutical Quality, and Anticancer Activity of Curry Leaf (Murraya koenigii L.). Evidence-based Complementary and Alternative Medicine : eCAM. DOI: 10.1155/2014/873803.
[13] Mridula Singh et al. (2025). Seasonal and Geographical Variability, Quantitative Analysis by RP?HPLC?PDA, and Anti?Obesogenic Potential of Carbazole Alkaloids of Murraya koenigii (L.) Spreng. Phytochemical Analysis. DOI: 10.1002/pca.70010.
[14] D. T. Abeysinghe et al. (2021). Nutritive Importance and Therapeutics Uses of Three Different Varieties (Murraya koenigii, Micromelum minutum, and Clausena indica) of Curry Leaves: An Updated Review. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine : eCAM. DOI: 10.1155/2021/5523252.
[15] D. T. Abeysinghe et al. (2021). Phytochemical screening, total polyphenol, flavonoid content, in vitro antioxidant and antibacterial activities of Sri Lankan varieties of Murraya koenigii and Micromelum minutum leaves. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2021.e07449.
