Isi buah naga merah mudah mewarnakan tangan, mulut dan pakaian. Malah, terdapat laporan kes jarang di mana peluh seseorang menjadi merah selepas kerap makan buah naga merah. Semua ini berpunca daripada pigmen yang sama: betasianin. Artikel ini menerangkan apa itu betasianin, manfaatnya, dan perkara yang perlu diketahui oleh pengguna.
Apa Itu Betasianin?
Betalain ialah pigmen semula jadi yang larut air dan mengandungi nitrogen. Ia terbahagi kepada dua kumpulan [1]:
| Kumpulan | Warna | Contoh sumber |
|---|---|---|
| Betasianin | Merah hingga ungu | Bit merah, buah naga merah |
| Betaxantin | Kuning hingga oren | Isi pitaya kuning |
Betasianin ditemui dalam bit merah, bayam merah (amaranth) dan buah naga merah [2]. Pigmen utamanya ialah betanin [2]. Buah naga merah mengandungi betasianin sebanyak 0.79% hingga 1.17% [3].
Dalam isi buah naga merah, filokaktin dikenal pasti sebagai betalain utama, bersama 4′-O-malonil-betanin dan isofilokaktin [4].
Manfaat Betasianin
Kajian in vitro dan in vivo melaporkan betalain mempunyai sifat antioksidan, anti-radang, anti-hipertensi, penurunan lemak darah, antidiabetes, perlindungan hati, perlindungan saraf, antikanser dan antimikrob [1].
Perlindungan hati
Ulasan menyatakan betasianin merupakan antioksidan diet penting dengan fungsi perlindungan hati [3]. Dalam sel hati manusia (HepG2), betasianin daripada minuman buah naga merah yang difermentasi mengurangkan spesies oksigen reaktif dalam sel dan meningkatkan aktiviti enzim antioksidan [5].
Antioksidan berbanding pigmen lain
Fraksi betasianin daripada isi dan kulit buah naga merah menunjukkan keupayaan penurunan dan pemerangkapan radikal tertinggi berbanding ekstrak dan fraksi lain yang diuji [6].
Cabaran: Ketersediaan Bio yang Rendah
Walaupun betasianin mempunyai banyak potensi, badan tidak menyerapnya dengan mudah:
Ketersediaan bio sebatian aktif buah naga adalah rendah [7].
Ketersediaan bio betasianin yang rendah disebabkan oleh kebolehcapaian bio yang rendah [3].
Betanin yang diberi melalui suntikan dikumuhkan melalui air kencing, tetapi betanin yang diambil melalui mulut menunjukkan perkumuhan air kencing yang terhad, menandakan ia banyak diubah atau dicerna dalam saluran gastrousus [2].
Kesan pencernaan
Kajian simulasi pencernaan mendapati betasianin daripada jus dan minuman fermentasi buah naga merah hanya kehilangan kurang 25% dalam fasa perut, tetapi kehilangan lebih besar berlaku dalam fasa usus. Minuman yang difermentasi mengekalkan lebih banyak betanin (46.42%) berbanding jus perahan (43.76%) [8].
Fenomena Warna Merah pada Badan
Laporan kes peluh merah
Satu laporan kes menggambarkan seorang lelaki berumur 27 tahun yang kuku tangan, kuku kaki dan pakaian dalam putihnya menjadi merah selama tiga hari. Tiada perubahan warna pada air kencing atau air liurnya, dan ujian darah, fungsi hati dan buah pinggang adalah normal. Beliau telah makan buah naga merah secara kerap selama lebih 10 hari [9].
Apabila beliau berhenti makan buah naga merah, warna merah beransur hilang dalam tempoh tiga minggu. Apabila beliau makan semula, warna merah kembali. Keadaan ini dikenali sebagai kromhidrosis ekrin, iaitu perkumuhan pigmen melalui kelenjar peluh [9].
Penting: Ini ialah kes yang sangat jarang dan tidak berbahaya. Warna merah mudah dicuci dengan air.
Kegunaan sebagai Pewarna Semula Jadi
Betalain merupakan pewarna penting dalam industri makanan [1]. Untuk meningkatkan kestabilannya, penyelidik telah membangunkan pelbagai teknik:
Pengkapsulan betasianin kulit buah naga merah dalam mikromanik alginat meningkatkan separuh hayat dan pengekalan betasianin semasa penyimpanan [10].
Gabungan maltodekstrin dan inulin sebagai bahan dinding meningkatkan kestabilan dan kebolehcapaian bio betasianin semasa simulasi pencernaan [11].
Penambahan gam xantan (0.3%) dan CMC (0.5%) mengurangkan degradasi betasianin dalam minuman buah naga merah fermentasi daripada 60.55% kepada 30.66% selepas empat minggu [12].
Keselamatan
Secara keseluruhan, pengambilan betalain dianggap selamat tanpa kesan buruk atau tindak balas alahan utama yang dilaporkan [1].
Panduan Praktikal
1. Jangan panik jika kuku atau pakaian kelihatan merah jambu selepas kerap makan buah naga merah; warna ini mudah dicuci dengan air [9].
2. Jangan anggap sebarang warna merah pada air kencing atau najis berpunca daripada buah naga. Jika berlaku, terutamanya jika berterusan atau disertai sakit atau demam, berjumpa doktor untuk menolak kemungkinan darah.
3. Beritahu doktor tentang pengambilan buah naga merah jika anda mengalami perubahan warna yang luar biasa.
4. Minuman fermentasi buah naga mungkin mengekalkan lebih banyak betasianin selepas pencernaan [8].
Betasianin dalam Minuman Berfungsi
Penyelidik turut membangunkan minuman buah naga merah yang difermentasi. Kajian sel hati mendapati betasianin dalam minuman ini mempunyai mekanisme antioksidan langsung (memerangkap radikal bebas) dan tidak langsung (mengaktifkan gen laluan Nrf2-ARE yang melindungi sel) [5]. Ulasan menyatakan fermentasi dan penambahan bahan tambah makanan merupakan pendekatan pemprosesan baharu untuk betasianin buah naga merah [3].
Kesimpulan
Betasianin ialah pigmen merah dalam buah naga merah yang mempunyai sifat antioksidan dan perlindungan hati dalam kajian makmal. Namun, ketersediaan bionya rendah dan sebahagian besar diubah dalam saluran pencernaan. Perubahan warna peluh akibat buah naga merah sangat jarang dan dalam kes yang dilaporkan tidak berbahaya. Betalain dianggap selamat untuk dimakan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Sebarang darah dalam air kencing atau najis perlu diperiksa oleh doktor.
Rujukan
[1] Renata M. Martinez et al. (2024). Betalains: A Narrative Review on Pharmacological Mechanisms Supporting the Nutraceutical Potential Towards Health Benefits. Foods. DOI: 10.3390/foods13233909.
[2] Oliver Dean John et al. (2026). Exploring betacyanins: characteristics, extractions, bioavailability, and bioactive potentials. Exploration of Foods and Foodomics. DOI: 10.37349/eff.2026.1010118.
[3] Teck Wei Lim et al. (2025). Red dragon fruit (Hylocereus polyrhizus), a superfruit rich in betacyanins pigments with antioxidative potential for hepatoprotection: A review. Future Foods. DOI: 10.1016/j.fufo.2025.100562.
[4] Raíssa Soares Gomes et al. (2026). Centesimal Composition, Bioactive Compounds, and Antimicrobial Properties of White (Hylocereus undulatus) and Red (Hylocereus polyrhizus) Pitayas. Journal of Food Science. DOI: 10.1111/1750-3841.70967.
[5] Teck Wei Lim et al. (2024). Studies on the antioxidant mechanisms of betacyanins from improved fermented red dragon fruit (Hylocereus polyrhizus) drink in HepG2 cells. Sustainable Materials and Technologies. DOI: 10.1016/j.susmat.2024.e01086.
[6] G. Tenore et al. (2011). Nutraceutical potential and antioxidant benefits of red pitaya (Hylocereus polyrhizus) extracts. Journal of Functional Foods. DOI: 10.1016/j.jff.2011.09.003.
[7] Daniela Franceschi Nishikito et al. (2023). Anti-Inflammatory, Antioxidant, and Other Health Effects of Dragon Fruit and Potential Delivery Systems for Its Bioactive Compounds. Pharmaceutics. DOI: 10.3390/pharmaceutics15010159.
[8] Kah Yee Choo et al. (2019). Study on bioaccessibility of betacyanins from red dragon fruit (Hylocereus polyrhizus). Food Science and Biotechnology. DOI: 10.1007/s10068-018-00550-z.
[9] Li-Fang Hu et al. (2020). A case of eccrine chromhidrosis: Natural pigment’s crime. Australasian Journal of Dermatology. DOI: 10.1111/ajd.13371.
[10] Farahnaz Fathordoobady et al. (2021). Encapsulation of betacyanins from the peel of red dragon fruit (Hylocereus polyrhizus L.) in alginate microbeads. Food Hydrocolloids. DOI: 10.1016/j.foodhyd.2020.106535.
[11] Rahmat Widianto et al. (2024). Encapsulation of Betacyanin Extract from Red Dragon Fruit Peel with Maltodextrin and Inulin: Storage Stability and Simulated Gastrointestinal Digestion. Food Bioscience. DOI: 10.1016/j.fbio.2024.104566.
[12] Teck Wei Lim et al. (2022). Studies on the storage stability of betacyanins from fermented red dragon fruit (Hylocereus polyrhizus) drink imparted by xanthan gum and carboxymethyl cellulose. Food chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2022.133404.
