Buah naga sering dipromosikan sebagai buah yang sesuai untuk pesakit diabetes. Ada yang mendakwa ia boleh menurunkan gula darah. Namun, adakah dakwaan ini disokong oleh bukti? Artikel ini meneliti meta-analisis, ujian klinikal dan kajian haiwan tentang kesan buah naga terhadap gula darah.
Bukti Terkuat: Meta-Analisis 2017
Ulasan sistematik dan meta-analisis menyaring 401 kajian dan memasukkan 4 ujian rawak terkawal yang melibatkan 36 subjek prediabetes dan 109 pesakit diabetes jenis 2 [1]:
| Kumpulan | Gula darah puasa | Gula 2 jam selepas makan |
|---|---|---|
| Prediabetes | Turun 15.1 mg/dL (ketara) | – |
| Diabetes jenis 2 | Tiada kesan ketara | Tiada kesan ketara |
Penyelidik menyatakan bukti dalam prediabetes adalah menarik dan mungkin memberi petunjuk untuk pencegahan diabetes. Kesan dalam diabetes jenis 2 tidak ketara, walaupun terdapat kecenderungan penurunan gula darah yang lebih besar dengan dos yang lebih tinggi [1].
Ujian Minuman Buah Naga Beku (2025)
Ujian reka bentuk selari selama empat minggu melibatkan 18 peserta: sembilan orang sihat dan sembilan berisiko diabetes jenis 2. Peserta secara rawak sama ada mengikuti panduan kesihatan umum atau meminum minuman buah naga merah beku setiap hari [2].
Dalam kumpulan berisiko diabetes, minuman buah naga merah [2]:
Menurunkan tekanan darah.
Mengurangkan tindak balas insulin selepas minuman glukosa.
Profil lipid menunjukkan kecenderungan menurun.
Terdapat perbezaan ketara dalam paras CRP (penanda keradangan) antara rawatan.
Had: Saiz sampel sangat kecil (18 orang).
Kajian Kuasi-Eksperimen
Beberapa kajian kecil menguji buah naga merah pada pesakit diabetes:
Jus untuk warga emas: Kajian kuasi-eksperimen melibatkan 50 pesakit diabetes jenis 2 berumur 60 hingga 75 tahun. Kumpulan yang minum 200 hingga 250 mL jus buah naga merah sehari selama 14 hari mencatatkan penurunan gula darah puasa daripada 139.20 kepada 121.40 mg/dL. Kumpulan kawalan hanya menurun sedikit (tidak ketara) [3].
Buah naga berbanding susu soya: Kajian kuasi-eksperimen di Bukittinggi melibatkan 54 pesakit diabetes jenis 2. Kumpulan yang makan 200 g buah naga merah selama 7 hari mencatatkan purata penurunan gula darah 32.56, lebih besar berbanding kumpulan susu soya (22.50) [4].
Had: Kedua-dua kajian ini bukan ujian rawak terkawal sebenar, dan tempohnya singkat (7 hingga 14 hari).
Bukti Haiwan
Rintangan insulin
Buah naga merah segar mengurangkan rintangan insulin, trigliserida tinggi dan perubahan aterosklerotik yang disebabkan fruktosa pada tikus. Buah yang dipanaskan pada 105°C selama 60 minit (kehilangan antioksidan dan serat larut) tidak memberi kesan [5].
Jus buah naga merah (isi dan kulit) menurunkan HOMA-IR dan penanda tekanan oksidatif dalam tikus diabetes jenis 2, setanding dengan metformin [6].
Obesiti dan hati berlemak
Betasianin daripada buah naga merah mengurangkan pertambahan berat badan, obesiti viseral, hati berlemak dan rintangan insulin pada mencit yang diberi diet tinggi lemak selama 14 minggu [7].
Produk fermentasi
Jus buah naga merah yang difermentasi dengan bakteria asid laktik memperbaiki kawalan gula darah dan metabolisme lemak pada mencit diabetes [8]. Yogurt sinbiotik buah naga merah pula menurunkan gula darah puasa dan penanda tekanan oksidatif pada tikus sindrom metabolik [9].
Bagaimana Buah Naga Mungkin Membantu?
Kajian haiwan mencadangkan kesan anti-rintangan insulin buah naga merah berkait dengan kandungan antioksidan dan serat larutnya [5]. Ini juga bermakna memasak atau memanaskan buah pada suhu tinggi mungkin mengurangkan manfaatnya.
Perhatian untuk Pesakit Diabetes
Buah naga tetap mengandungi gula semula jadi. Karbohidrat utama buah naga putih dan merah ialah glukosa, fruktosa dan sedikit oligosakarida [10]. Buah naga merah juga lebih manis (13.47°Brix) berbanding buah naga putih (9.60°Brix) [11].
Panduan Praktikal
1. Makan buah segar dalam bahagian terkawal, contohnya separuh biji sederhana, dan kira sebagai sebahagian pengambilan karbohidrat.
2. Pilih buah segar berbanding jus, kerana pemprosesan haba boleh mengurangkan manfaat [5].
3. Jangan tambah gula, susu pekat atau sirap pada smoothie buah naga.
4. Pantau gula darah selepas makan untuk melihat tindak balas badan anda.
5. Jangan hentikan ubat diabetes walaupun gula darah kelihatan baik.
Gula Darah dan Berat Badan
Kajian pada tikus berlebihan berat badan mendapati jus buah naga merah selama 14 hari menurunkan paras leptin secara ketara, dengan dos tertinggi mengurangkan leptin sebanyak 75.03%, hampir setanding ubat orlistat (79.93%) [12]. Leptin ialah hormon yang mengawal selera dan metabolisme, dan rintangan leptin sering berlaku dalam obesiti. Dapatan ini menarik, tetapi masih pada peringkat haiwan dan perlu disahkan pada manusia sebelum sebarang cadangan boleh dibuat.
Kesimpulan
Meta-analisis menunjukkan buah naga boleh menurunkan gula darah puasa dalam prediabetes, tetapi tiada kesan ketara dalam diabetes jenis 2. Beberapa kajian kecil di Indonesia melaporkan penurunan gula darah pada pesakit diabetes, tetapi reka bentuk kajiannya lemah. Buah naga boleh menjadi sebahagian diet sihat untuk mereka yang berisiko diabetes, tetapi bukan pengganti rawatan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Pesakit diabetes perlu berbincang dengan doktor atau pakar dietetik tentang jumlah buah yang sesuai.
Rujukan
[1] N. Poolsup et al. (2017). Effect of dragon fruit on glycemic control in prediabetes and type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0184577.
[2] Mildred Inna Marcela Flores-Verastegui et al. (2025). Effects of Frozen Red Dragon Fruit Consumption on Metabolic Markers in Healthy Subjects and Individuals at Risk of Type 2 Diabetes. Nutrients. DOI: 10.3390/nu17030441.
[3] Febriyanti Febriyanti et al. (2026). Effectiveness of Red Dragon Fruit Juice in Reducing Blood Glucose Levels among Elderly Patients with Type II Diabetes Mellitus. Contagion: Scientific Periodical Journal of Public Health and Coastal Health. DOI: 10.30829/contagion.v8i2.28560.
[4] Ade Srywahyuni et al. (2023). Dragon fruit versus soybean: impact on blood glucose of diabetic patients. Jurnal Keperawatan. DOI: 10.22219/jk.v14i02.27312.
[5] Alireza Omidizadeh et al. (2014). Anti-diabetic activity of red pitaya (Hylocereus polyrhizus) fruit. RSC Advances. DOI: 10.1039/c4ra10789f.
[6] M. Putri et al. (2021). Red dragon fruit juice in reducing ros levels and insulin resistance In rats with type 2 diabetes mellitus model. Jurnal Gizi Indonesia (The Indonesian Journal of Nutrition). DOI: 10.14710/jgi.10.1.6-14.
[7] Haizhao Song et al. (2016). Red pitaya betacyanins protects from diet?induced obesity, liver steatosis and insulin resistance in association with modulation of gut microbiota in mice. Journal of Gastroenterology and Hepatology. DOI: 10.1111/jgh.13278.
[8] Zu-Man Dou et al. (2025). Unveiling multifaceted effects of Lactobacillus fermentation on red pitaya (Hylocereus polyrhizus) Pulp: An integrated in silico and in vitro-vivo study. Food Chemistry: X. DOI: 10.1016/j.fochx.2025.103057.
[9] N. Rustanti et al. (2025). Effectiveness of synbiotic red dragon fruit yogurt on glucose and oxidative stress in metabolic syndrome rats. AcTion: Aceh Nutrition Journal. DOI: 10.30867/action.v10i1.2231.
[10] S. Wichienchot et al. (2010). Oligosaccharides of pitaya (dragon fruit) flesh and their prebiotic properties. Food Chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2009.11.026.
[11] Kerem Merto?lu et al. (2025). Comparative analysis of pomological and phytochemical characteristics in white? and red?fleshed pitaya ( Hylocereus spp.), with molecular docking insights into key bioactive compounds. Journal of the Science of Food and Agriculture. DOI: 10.1002/jsfa.70322.
[12] Novia Zuriatun Solehah et al. (2026). The effect of red dragon fruit (hylocereus polyrhizus) juice on leptin levels in overweight model of Sprague Dawley rats. Jurnal Gizi Indonesia (The Indonesian Journal of Nutrition). DOI: 10.14710/jgi.14.2.111-117.
