Membaja Bendi: Kajian dari UniSZA, UPM, UiTM dan Luar Negara

Bendi ialah tanaman yang responsif kepada baja. Satu kajian oleh Universiti Teknologi MARA menyatakan kaedah penanaman tradisional yang sangat bergantung kepada baja kimia menimbulkan cabaran kemampanan dan alam sekitar [1].

Artikel ini meneliti kajian tentang pembajaan bendi, termasuk beberapa kajian yang dijalankan di Malaysia.

Tanah BRIS di Terengganu

Satu kajian lapangan di ladang pengajaran dan penyelidikan Universiti Sultan Zainal Abidin (UniSZA), Kampus Besut, Terengganu, menilai prestasi bendi varieti Singa 979 di tanah BRIS [2]. Kajian dijalankan dari Julai 2014 hingga April 2015 [2].

Lima kadar NPK diuji, iaitu 0, 150, 170, 190 dan 210 kg/ha [2]. Dapatannya [2]:

Kadar 190 dan 210 kg/ha menunjukkan prestasi pertumbuhan dan hasil tertinggi.
Diikuti kadar 170 dan 150 kg/ha, secara menurun.
Tanpa NPK memberikan pertumbuhan dan hasil terendah.

Pengkaji menyatakan kepentingan kajian ini adalah untuk menentukan kadar minimum NPK bagi bendi yang ditanam di tanah BRIS berhampiran pantai Terengganu [2].

Semburan Kalsium dan Magnesium di UPM

Satu kajian di Fakulti Pertanian, Universiti Putra Malaysia, menguji sama ada semburan daun kalsium dan magnesium boleh meningkatkan pertumbuhan dan hasil bendi [3]. Empat rawatan diuji, iaitu semburan daun sahaja, NPK 15:15:15 sahaja, gabungan kedua-duanya, dan kawalan [3].

Dapatannya [3]:

Gabungan semburan daun dan NPK menghasilkan kadar pertumbuhan dan hasil tertinggi.
NPK sahaja menunjukkan keputusan lebih baik daripada semburan daun sahaja.

Pengkaji menyimpulkan baja NPK tidak boleh digantikan dengan nutrien semburan daun; semburan hanya boleh menjadi tambahan [3].

Kek Enapcik Kilang Kelapa Sawit di UiTM

Kajian Universiti Teknologi MARA menguji kek enapcik kilang kelapa sawit (POMSC) sebagai bahan pembaik tanah pada kadar 0, 2%, 5%, 10% dan 15% [1]. Anak benih bendi berumur 14 hari ditanam dalam beg polietilena di bawah teduhan hujan [1].

Kadar optimum yang memberikan prestasi pertumbuhan terbaik ialah 10% [1]. Pengkaji menyatakan bahan ini boleh digunakan dengan berkesan untuk meningkatkan kualiti tanah dalam medium tanaman sayur [1].

Asid Amino Ikan di Melaka

Satu kajian di University College of Agroscience Malaysia, Melaka, menguji asid amino ikan (FAA) yang dihasilkan daripada sisa ikan sardin yang ditapai dengan gula perang, pada kepekatan 10 hingga 25 ml seliter air, bersama vermikompos [4]. Namun, ringkasan kajian ini tidak melaporkan dapatan, jadi kesannya tidak dapat dinyatakan di sini.

Kadar Nitrogen

Satu kajian lapangan di Lamjung menguji tujuh kadar nitrogen pada varieti hibrid Arka Anamika [5]. Kadar 100 kg N/ha memberikan bilangan buah sepokok tertinggi (13.10) dan hasil 14.74 tan/ha, berbanding 8.12 tan/ha tanpa nitrogen [5].

Baja Organik Berbanding NPK

Pelbagai baja kandang. Satu kajian dua tahun oleh Landmark University membandingkan baja arnab, tahi lembu, tahi ayam, baja hijau, tahi babi, NPK dan kawalan [6]. Dapatannya [6]:

Baja organik meningkatkan hasil bendi berbanding baja NPK.
Tahi ayam menghasilkan pertumbuhan, hasil, mineral dan komposisi proksimat tertinggi.
NPK tidak meningkatkan bahan organik tanah, kalsium dan magnesium dengan signifikan.

Kajian ini dilaporkan sebagai pracetak dalam pangkalan data.

Baja hijau. Satu kajian lain oleh Landmark University membandingkan empat baja hijau daripada daun betik, neem, moringa dan mesquite dengan NPK [7]. Daun mesquite meningkatkan hasil buah sebanyak 53% berbanding NPK, manakala daun moringa memberikan kualiti buah terbaik dari segi kalium, kalsium, besi, zink dan vitamin C [7].

Baja Arnab dan Pengairan Titis

Satu kajian oleh Université Jean Lorougnon Guédé dan Université Nangui Abrogoua membandingkan baja arnab, abu kayu dan NPK dengan dua kaedah pengairan [8]. Buah terberat (40.05 g) dituai daripada pokok yang dibaja dengan tahi arnab, diikuti NPK (29.79 g), abu kayu (23.35 g) dan kawalan (19.34 g) [8]. Pengairan titis memberikan prestasi agronomi terbaik berbanding penyiraman dengan bekas [8].

Kompos Tithonia dan Baja Organik Terformula

Satu kajian pasu oleh Landmark University mendapati gabungan kompos daun Tithonia diversifolia dan baja organik terformula meningkatkan pertumbuhan dan hasil bendi, serta mempercepatkan pembungaan dan pembuahan [9]. Kepekatan mineral dan sebatian bioaktif dalam buah juga meningkat [9].

Fertigasi Berasaskan Ujian Tanah

Satu kajian lapangan di College of Agriculture, Dapoli, Maharashtra, mendapati fertigasi berasaskan ujian tanah dengan 100% dos baja yang disyorkan menghasilkan hasil buah tertinggi [10]. Dos 80% sering setara dengan dos 100% [10].

Baja Nano

Satu kajian di ICAR-Krishi Vigyan Kendra, Pathanamthitta, Kerala, mendapati gabungan 50% baja konvensional dan 50% baja nano memberikan pertumbuhan, hasil dan nisbah kos-faedah tertinggi (3.59) [11].

Bagi Penanam Bendi

Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang kadar dan jenis baja yang sesuai, terutamanya melalui ujian tanah.

Kesimpulan

Kajian UniSZA di tanah BRIS mendapati kadar NPK 190 hingga 210 kg/ha memberikan hasil terbaik. Kajian UPM menunjukkan semburan kalsium dan magnesium hanya boleh menjadi tambahan kepada NPK, bukan pengganti. Kajian UiTM mendapati 10% kek enapcik kilang kelapa sawit sesuai sebagai bahan pembaik tanah. Kajian luar negara menunjukkan baja organik seperti tahi ayam boleh menyamai atau mengatasi NPK.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat agronomi khusus.

Rujukan

[1] N. J. George, M. M. Merali et al. (2024). Effects of different palm oil mill sludge cake rates on the growth and yield of okra (Abelmoschus esculentus). IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/1397/1/012003. https://consensus.app/papers/details/f47c7fe2e3645ee3a444f1936009603c/

[2] M. Khandaker, M. FadhilahNor et al. (2017). Effect of different rates of inorganic fertilizer on physiology, growth and yield of okra (Abelmoschus esculentus) cultivated on BRIS soil of Terengganu, Malaysia. Australian Journal of Crop Science. DOI: 10.21475/ajcs.17.11.07.pne552. https://consensus.app/papers/details/1582284489fd558e998a9a47d3502d83/

[3] G. H. Tan, M. A. Kamsol, and P. Tony (2020). The Effect of Calcium and Magnesium on the Growth and Yield of Okra (Abelmoschus esulentus L.) through Foliar Application. Direct Research Journal of Agriculture and Food Science. DOI: 10.26765/drjafs93452114. https://consensus.app/papers/details/2af69bbf17a45012abba039cfc2b0536/

[4] Nur Farahiyah Mohd Fuzi and Noraidah Nordin (2025). Effect of Organic Fertilizer and Different Rates of Fish Amino Acid (FAA) on Growth and Yield of Okra (Abelmoschus esculentus) in University College of Agroscience Malaysia, Melaka. Advanced and Sustainable Technologies (ASET). DOI: 10.58915/aset.v4i2.2714. https://consensus.app/papers/details/e91a6560f1315087b30101e2bdf03e93/

[5] S. Pokhrel, B. Neupane, and Sujan Chapagain (2024). Effect of different nitrogen levels on yield and yield attributes of okra (Abelmoschus esculentus L.). Archives of Agriculture and Environmental Science. DOI: 10.26832/24566632.2024.0901021. https://consensus.app/papers/details/3bdff39564a25477be9c1dcff892b28e/

[6] A. Adekiya, Wutem Sunny Ejue et al. (2020). Different organic manure sources and NPK fertilizer on soil chemical properties, growth, yield and quality of okra. Scientific Reports. DOI: 10.1101/2020.06.01.127498. https://consensus.app/papers/details/0de3ffb33778554b82614ae9e34f0e8d/

[7] A. Adekiya, T. Agbede et al. (2017). Green manures and NPK fertilizer effects on soil properties, growth, yield, mineral and vitamin C composition of okra (Abelmoschus esculentus (L.) moench). Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences. DOI: 10.1016/j.jssas.2017.05.005. https://consensus.app/papers/details/fd6294dbb3de59969d210da62d69f4f2/

[8] Anzara Guy Roland, Yao Koffi Bertin, and Camara Tiekoura (2025). Combined Effects of Fertilizer Type and Irrigation Method on Growth and Yield of Okra (Abelmoschus esculentus L.). Biotechnology Journal International. DOI: 10.9734/bji/2025/v29i5801. https://consensus.app/papers/details/6a0733a74df5529ea05a90bbf5acd97f/

[9] C. Aboyeji (2021). Effects of application of organic formulated fertiliser and composted Tithonia diversifolia leaves on the growth, yield and quality of okra. Biological Agriculture & Horticulture. DOI: 10.1080/01448765.2021.1960604. https://consensus.app/papers/details/0816c387f3075483b2c48f139cce5193/

[10] V. Sawant, V. More et al. (2025). Performance of okra (Abelmoschus esculentus (L.) Moench) under different fertilizer management. International Journal of Research in Agronomy. DOI: 10.33545/2618060x.2025.v8.i9a.3726. https://consensus.app/papers/details/8de9e5df5fc2589fb0a460a64fa183dd/

[11] Vijay Bahadur, Rincy K. Abraham, and Anita Kerketta (2022). Effect of Nano Fertilizer on Growth, Yield and Quality of Okra (Abelmoschus esculentus). International Journal of Plant & Soil Science. DOI: 10.9734/ijpss/2022/v34i2131242. https://consensus.app/papers/details/8ba20410d02b5f4284f4c2beaa200e96/