Kunyit (Curcuma longa) ialah rempah berwarna kuning yang digunakan dalam masakan, perubatan tradisional dan pelbagai industri. Satu ulasan oleh Central Michigan University dan rakan kongsi menyatakan kunyit telah lama dikenali kerana sifat perubatannya dan merupakan sumber utama polifenol kurkumin [1].
Artikel ini meneliti kajian tentang kandungan kimia kunyit, kepelbagaian varieti, dan gambaran keseluruhan bukti klinikal kurkumin.
Famili dan Kegunaan
Satu kajian oleh University of Horticultural Sciences Bagalkote menyatakan kunyit ialah herba yang berasal dari Asia Tenggara dan tergolong dalam famili Zingiberaceae [2]. Ia digunakan sebagai perasa dan pewarna dalam pelbagai industri, termasuk makanan, tekstil, kosmetik dan farmaseutikal [2].
Satu ulasan dalam International Journal of Advanced Biochemistry Research menyatakan rizom kunyit yang dikeringkan dan dikisar menghasilkan serbuk kuning berperisa yang digunakan selama berabad-abad sebagai pewarna semula jadi dalam makanan, kosmetik dan tekstil [3]. India ialah antara negara utama pengeluar kunyit [3].
Satu kajian oleh Stanford University dan rakan kongsi menyatakan India, Pakistan, Sri Lanka dan Nepal menghasilkan lebih 80% kunyit dunia [4].
Kurkuminoid dan Minyak Meruap
Satu meta-analisis oleh Chinese Academy of Medical Sciences menyatakan kajian farmakologi moden mendapati komponen kimia utama kunyit ialah kurkumin dan minyak meruap kunyit [5].
Satu kajian oleh Kerala Agricultural University menyatakan kurkuminoid ialah metabolit utama rizom kunyit yang terdiri daripada tiga bentuk utama: kurkumin, demetoksikurkumin dan bis-demetoksikurkumin [6]. Minyak meruapnya pula termasuk alfa-felandrena, sabinena, borneol dan zingiberena [6].
Satu kajian oleh Centre de Coopération Internationale en Recherche Agronomique pour le Développement dan rakan kongsi mendapati melalui pemerhatian mikroskop bahawa kurkuminoid dan minyak pati terletak dalam sel khusus yang berbeza [7].
Kepelbagaian Kandungan Antara Varieti
Satu kajian oleh Tamil Nadu Agricultural University menilai 200 aksesi kunyit India [8]. Dapatannya [8]:
| Ciri | Julat |
|---|---|
| Hasil | 24.77 hingga 667.63 g sepokok |
| Peratusan pemulihan kering | 13.42% hingga 29.18% |
| Kurkumin | 0.41% hingga 2.17% |
| Jumlah kurkuminoid | 1.26% hingga 4.55% |
Jumlah kurkuminoid berkorelasi positif dengan diameter teras rizom utama dan panjang rizom sekunder [8].
Persekitaran Juga Mempengaruhi
Satu kajian oleh Siksha O Anusandhan University dan rakan kongsi menanam kultivar ‘Surama’ di sembilan zon agroiklim [9]. Kandungan kurkumin berbeza antara 1.5% hingga 5% [9]. Faktor paling sensitif yang mempengaruhi kurkumin ialah ketinggian, pH tanah, serta kandungan nitrogen dan kalium [9].
Gambaran Bukti Klinikal
Ulasan skop. Satu ulasan oleh University of Arizona menilai 389 rujukan ujian klinikal kurkumin oral [10]. Dapatannya [10]:
-
Separuh rujukan memberi tumpuan kepada gangguan metabolik berkaitan obesiti (29%) atau gangguan otot dan rangka (17%).
-
Kesan bermanfaat dilaporkan dalam kebanyakan rujukan (75%).
-
Bagi gangguan neurokognitif, gastrousus dan kanser, rujukan jauh lebih sedikit dan keputusan bercampur.
Meta-analisis 103 ujian. Satu meta-analisis oleh Universal Scientific Education and Research Network dan rakan kongsi menilai 103 ujian dengan 7,216 peserta untuk 42 hasil [11]. Sebanyak 23 daripada 42 hasil (55%) menunjukkan kesan signifikan [11]. Kebolehpercayaan bukti dinilai tinggi hanya bagi glukosa darah puasa, CRP, HDL dan berat badan; hasil lain dinilai sederhana, rendah atau sangat rendah [11].
Masalah Penyerapan
Ulasan Central Michigan University menyatakan pengambilan kurkumin sahaja tidak membawa manfaat kesihatan yang dikaitkan kerana bioavailabilitinya yang rendah, disebabkan penyerapan lemah, metabolisme pantas dan penyingkiran pantas [1]. Satu ulasan oleh Indian Institute of Technology Guwahati menyatakan faktor penyumbang termasuk keterlarutan air yang rendah, kebolehtelapan usus yang lemah dan ketidakstabilan pada pH beralkali [12].
Usaha Meningkatkan Penyerapan
Ulasan Indian Institute of Technology Guwahati menyenaraikan pelbagai teknik formulasi yang telah dikaji untuk meningkatkan penyerapan kurkumin, termasuk pemberian bersama piperin, misel, nanoemulsi, nanopartikel dan liposom [12]. Ulasan ini menilai ujian klinikal pelbagai generasi formulasi kurkumin dan membandingkan kelebihan serta batasan setiap satu [12].
Kegunaan Tradisional di Pelbagai Budaya
Satu kajian oleh University of Hawai?i at M?noa menyatakan kunyit dan spesies Curcuma berkaitan telah digunakan secara tradisional di India, China, Hawaii dan budaya lain selama beribu tahun [13]. Hari ini ia digunakan di seluruh dunia sebagai rempah, ubat, pewarna dan untuk tujuan keagamaan [13].
Pengeksport Baharu
Satu ulasan oleh Queen’s University Belfast dan rakan kongsi menyatakan eksport kunyit dari Afrika semakin meningkat kerana kultivar, tanah dan iklim tempatan didapati sesuai untuk menanam kunyit berkualiti tinggi dengan tahap kurkumin melebihi 3% [14]. Ulasan ini turut menyatakan kunyit serbuk menjadi sasaran penipuan bermotifkan ekonomi [14].
Reka Bentuk Ujian
Ulasan University of Arizona menyatakan kebanyakan ujian yang dinilai (77%) ialah ujian rawak dua-buta terkawal plasebo [10]. Pengkaji menyatakan penilaian sistematik pelbagai formulasi dan dos kurkumin dalam ujian yang lebih besar masih diperlukan [10].
Bagi yang Menanam Kunyit Sendiri
Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti kunyit dan sumber benih rizom yang bersih.
Kesimpulan
Kunyit kaya dengan kurkuminoid dan minyak meruap. Kandungan kurkumin berbeza dengan ketara antara varieti dan persekitaran tanaman. Ratusan ujian klinikal telah dijalankan, dengan kebanyakan melaporkan manfaat, tetapi kebolehpercayaan bukti tinggi hanya bagi beberapa hasil. Kurkumin juga sukar diserap oleh badan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan.
Rujukan
[1] S. Hewlings and D. Kalman (2017). Curcumin: A Review of Its’ Effects on Human Health. Foods. DOI: 10.3390/foods6100092. https://consensus.app/papers/details/4beb6273fd4a546296cd5d51f4cb19aa/
[2] Saraswati Ss, Vijayakumar Bn et al. (2025). Growth and yield of turmeric (Curcuma longa L.) as influenced by consortium biofertilizers and nutrient levels. International Journal of Advanced Biochemistry Research. DOI: 10.33545/26174693.2025.v9.i2i.3861. https://consensus.app/papers/details/40d455bbc8c35a529e21b02db178277b/
[3] Pooja P. Thul and Bhawna S. Shirsat (2021). Effect of curing and drying process of turmeric on its quality: A review. International Journal of Advanced Biochemistry Research. DOI: 10.33545/26174693.2021.v5.i2a.1236. https://consensus.app/papers/details/a05f10cebeeb53e89348d29e62aceb12/
[4] Jenna E. Forsyth, Dinsha Mistree et al. (2024). Evidence of turmeric adulteration with lead chromate across South Asia. The Science of the total environment. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2024.175003. https://consensus.app/papers/details/d78c43d1188156238278cb31a2a15ac2/
[5] Liu-Ting Zeng, Tie-zhu Yang et al. (2022). Efficacy and Safety of Curcumin and Curcuma longa Extract in the Treatment of Arthritis: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trial. Frontiers in Immunology. DOI: 10.3389/fimmu.2022.891822. https://consensus.app/papers/details/2e5f9b30587c579182d5623f390aed69/
[6] A. T., S. S. et al. (2026). Augmenting Growth and Yield of Turmeric (Curcuma longa L.) under Drip Fertigation. Journal of Experimental Agriculture International. DOI: 10.9734/jeai/2026/v48i14036. https://consensus.app/papers/details/1cf86914b56e5a1a844ecb788ca919bc/
[7] Molika Yin, M. Weil et al. (2022). Impact of cooking and drying operations on colour, curcuminoids and aroma of Curcuma longa L. Journal of Food Processing and Preservation. DOI: 10.1111/jfpp.16643. https://consensus.app/papers/details/9f38189e70c0575ca8416196ab865776/
[8] Mastan Vali Dudekula, Venkatesan Kandasamy et al. (2022). Unlocking the genetic diversity of Indian turmeric (Curcuma longa L.) germplasm based on rhizome yield traits and curcuminoids. Frontiers in Plant Science. DOI: 10.3389/fpls.2022.1036592. https://consensus.app/papers/details/5a736ecad9ab5a90b37c290009e81392/
[9] I. Sandeep, Ananya Kuanar et al. (2016). Agroclimatic zone based metabolic profiling of turmeric (Curcuma Longa L.) for phytochemical yield optimization. Industrial Crops and Products. DOI: 10.1016/j.indcrop.2016.03.007. https://consensus.app/papers/details/ea366f20c38559bb9b31c204c4d64b70/
[10] Timothy Panknin, C. Howe et al. (2023). Curcumin Supplementation and Human Disease: A Scoping Review of Clinical Trials. International Journal of Molecular Sciences. DOI: 10.3390/ijms24054476. https://consensus.app/papers/details/45632f22367359a08602318ceac4a705/
[11] Ali Jafari, Maryam Abbastabar et al. (2024). Curcumin on Human Health: A Comprehensive Systematic Review and Meta?Analysis of 103 Randomized Controlled Trials. Phytotherapy Research. DOI: 10.1002/ptr.8340. https://consensus.app/papers/details/47ff13759d2c500eb34d5ef3212fa3a8/
[12] Mangala Hegde, Sosmitha Girisa et al. (2023). Curcumin Formulations for Better Bioavailability: What We Learned from Clinical Trials Thus Far?. ACS Omega. DOI: 10.1021/acsomega.2c07326. https://consensus.app/papers/details/a4ce401e7114539f8f6bfeabc152245e/
[13] Kylie Tavares, Emilie R. Kirk et al. (2022). Genotypic and Environmental Influence on Fresh Rhizome Yield of Turmeric (Curcuma longa L.). Agronomy. DOI: 10.3390/agronomy12112703. https://consensus.app/papers/details/f2a092219fb75eb8bddda7362aed86e9/
[14] W. Abia, S. Haughey et al. (2025). Africa, an Emerging Exporter of Turmeric: Combating Fraud with Rapid Detection Systems. Foods. DOI: 10.3390/foods14091590. https://consensus.app/papers/details/e39b895864715bd19ddb96869783c54a/
Kata Kunci
kunyit, Curcuma longa, kurkumin, varieti kunyit, rempah
