Dua pokok mangga daripada kultivar yang sama boleh menghasilkan buah dengan tahap kemanisan yang berbeza. Selain genetik, cara pokok diuruskan, terutamanya pengairan dan pembajaan, turut mempengaruhi kandungan gula buah. Artikel ini merumuskan kajian tentang faktor prapenuaian yang mempengaruhi kemanisan buah, dengan penekanan kepada pengairan defisit dan baja kalium.
Pengairan Defisit: Kurang Air, Lebih Manis?
Pengairan defisit ialah amalan membekalkan air kurang daripada keperluan penuh tanaman pada peringkat tertentu. Beberapa kajian mendapati amalan ini boleh meningkatkan kandungan pepejal larut.
| Buah | Dapatan | Sumber |
|---|---|---|
| Pic (Sepanyol) | Pengairan defisit sedikit mengurangkan saiz buah tetapi meningkatkan jumlah pepejal larut dan indeks kematangan | [1] |
| Pic (Tunisia) | Pengairan dikurangkan memberi kesan positif kepada atribut kualiti bioaktif buah | [2] |
| Plum Jepun | Pengairan defisit terkawal menggabungkan pepejal larut lebih tinggi dengan kekerasan lebih rendah | [3] |
| Tomato proses | Pengairan defisit lewat musim digunakan untuk mengurus pepejal larut | [4] |
Kajian tomato proses menyatakan buah daripada pengairan titis mempunyai kepekatan pepejal larut yang secara amnya lebih rendah berbanding pengairan alur, dan setiap penurunan 0.1 °Brix dilaporkan menelan kos tambahan kepada pemproses di California [4].
Risiko pengairan defisit
Namun, mengurangkan air bukan tanpa risiko:
Buah merekah. Kajian jujube mendapati satu rawatan pengairan defisit menyebabkan kadar buah merekah kira-kira 1.5 kali lebih tinggi berbanding kawalan, dan hasil berkurang kira-kira 18% [5]. Buah merekah berkorelasi positif dengan jumlah pepejal larut yang terkumpul [5].
Saiz buah. Pengairan defisit dalam pic sedikit mengurangkan saiz buah [1].
Tidak selalu berkesan. Kajian anggur Solaris mendapati defisit air pertengahan hingga lewat mengurangkan pepejal larut sebanyak 1% [6].
Kalium: Mineral Kualiti Buah
Kalium sering dikaitkan dengan kualiti buah. Kajian menunjukkan:
Tomato: Pengairan defisit serta peningkatan baja kalium meningkatkan kualiti buah dengan ketara, di mana gula larut, asid tertitrat dan vitamin C berkorelasi positif dengan kepekatan kalium daun [7].
Epal: Paras kalium boleh mengubah paras gula larut dan malat (asid) disebabkan interaksi antara gula dan enzim metabolisme asid dalam buah [8]. Kandungan malat dalam buah yang diberi kalium jauh lebih rendah [8].
Tomato (karbon): Penggunaan kalium meningkatkan kandungan karbon gula larut dengan ketara dan mengurangkan karbon sebatian lain [9].
Pic dan nektarin: Baja daun kalium-silikon meningkatkan berat buah, kandungan pepejal larut dan komposisi buah [10].
Kalium berlebihan tidak semestinya lebih baik
Kajian tembikai mini mendapati tanaman yang diberi 150% daripada cadangan K2O dan diairi dengan air bergaram tinggi secara berterusan mengurangkan kandungan pepejal larut dan asid askorbik [11]. Kajian yang sama mendapati baja dengan 50% cadangan K2O boleh digunakan tanpa kehilangan hasil [11].
Kajian markisa masam di Brazil mendapati pengurusan baja kalium pada tahap kemasinan air yang berbeza memainkan peranan penting dalam mengekalkan pengeluaran dan kualiti [12].
Mangga: Gabungan Air dan Baja
Kajian mangga di barat daya China mencadangkan pengairan 75% daripada keperluan evapotranspirasi tanaman, dengan pembajaan 50, 75 dan 25 kg/ha masing-masing pada peringkat berbunga, pembesaran buah dan pematangan buah, untuk mendapat hasil, kualiti dan kecekapan penggunaan air-baja yang tinggi [13].
Pengurangan Buah dan Daun
Kajian anggur Solaris mendapati penjarangan buah (mengurangkan bilangan tandan) meningkatkan kandungan gula dalam jus, manakala membuang daun mengurangkan pengumpulan gula [6]. Kajian mangga Cogshall mendapati nisbah daun kepada buah yang rendah cenderung melambatkan kadar peningkatan kemanisan harian semasa pematangan [14].
Pengawal Atur Pertumbuhan Tumbuhan
Satu kajian mangga ‘Renong-1’ menguji lima pengawal atur pertumbuhan tumbuhan “hijau” [15]. Larutan polimer berasaskan sukrosa (SBP) yang dicairkan 100 kali ganda memberi kesan paling kuat terhadap kandungan gula larut dan nilai kemanisan [15]. Penyemburan SBP sekali pada peringkat buah muda dipilih sebagai kombinasi rawatan optimum [15].
Panduan Praktikal untuk Pekebun
1. Jangan kurangkan air secara melampau. Pengairan defisit perlu terkawal; kekurangan air pada peringkat yang salah boleh menyebabkan buah merekah dan hasil berkurang [5].
2. Ikut cadangan baja kalium. Baja berlebihan tidak semestinya meningkatkan kemanisan, terutamanya jika tanah atau air bergaram [11].
3. Jaga nisbah daun kepada buah. Pokok yang terlalu banyak buah mungkin menghasilkan buah kurang manis [14].
4. Lakukan analisis tanah dan daun. Ini membantu menentukan keperluan baja sebenar.
5. Patuhi peraturan. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang jadual pengairan dan pembajaan yang sesuai untuk tanaman dan iklim tempatan.
Kesimpulan
Kajian menunjukkan pengurusan air dan kalium boleh mempengaruhi kandungan gula buah. Pengairan defisit terkawal sering meningkatkan pepejal larut, tetapi berisiko menyebabkan buah merekah dan saiz atau hasil berkurang. Kalium dikaitkan dengan kualiti buah yang lebih baik dalam banyak kajian, tetapi kalium berlebihan dalam keadaan tertentu boleh memberi kesan negatif. Hampir semua kajian ini dijalankan di kawasan beriklim kering atau sederhana di luar Malaysia, jadi penyesuaian kepada keadaan tropika lembap diperlukan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat agronomi khusus. Keputusan di lapangan bergantung kepada jenis tanah, iklim dan kultivar.
Rujukan
[1] Lucía Andreu-Coll et al. (2026). Deficit Irrigation and Preharvest Chitosan Sprays Enhance Fruit Quality and Postharvest Performance in Peach. Agronomy. DOI: 10.3390/agronomy16030361.
[2] I. Toumi et al. (2022). Improving Peach Fruit Quality Traits Using Deficit Irrigation Strategies in Southern Tunisia Arid Area. Plants. DOI: 10.3390/plants11131656.
[3] Ó. Bodelón et al. (2026). Preharvest deficit-irrigation timing shapes harvest quality, phenolic composition and postharvest suitability of ‘Angeleno’ Japanese plum. Scientia Horticulturae. DOI: 10.1016/j.scienta.2026.115104.
[4] P. Johnstone et al. (2005). Managing Fruit Soluble Solids with Late-season Deficit Irrigation in Drip-irrigated Processing Tomato Production. Hortscience. DOI: 10.21273/hortsci.40.6.1857.
[5] Yang Wu et al. (2025). Impact of Deficit Irrigation During Pre-Ripening Stages on Jujube (Ziziphus jujube Mill.‘Jing39’) Fruit-Soluble Solids Content and Cracking. Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae11050461.
[6] Violetta Aru et al. (2022). Effects of Water Stress, Defoliation and Crop Thinning on Vitis vinifera L. cv. Solaris: Part I: Plant Responses, Fruit Development and Fruit Quality. Metabolites. DOI: 10.3390/metabo12040363.
[7] Jie Liu et al. (2021). Effect of potassium fertilization during fruit development on tomato quality, potassium uptake, water and potassium use efficiency under deficit irrigation regime. Agricultural Water Management. DOI: 10.1016/j.agwat.2021.106831.
[8] Wen Zhang et al. (2018). Potassium fertilization arrests malate accumulation and alters soluble sugar metabolism in apple fruit. Biology Open. DOI: 10.1242/bio.024745.
[9] Changlong Wu et al. (2022). Fruit growth, carbon allocation, and related enzymes in tomato under different irrigation and potassium application regimes. Journal of Plant Nutrition and Soil Science. DOI: 10.1002/jpln.202200195.
[10] W. Abidi et al. (2023). Foliar Fertilization of Potassium Silicon Improved Postharvest Fruit Quality of Peach and Nectarine [Prunus persica (L.) Batsch] Cultivars. Agriculture. DOI: 10.3390/agriculture13010195.
[11] S. S. da Silva et al. (2022). Production and post-harvest quality of mini-watermelon crop under irrigation management strategies and potassium fertilization. Revista Brasileira de Engenharia Agrícola e Ambiental. DOI: 10.1590/1807-1929/agriambi.v26n1p51-58.
[12] Francisco Jean da Silva Paiva et al. (2024). Production and postharvest quality of Passiflora edulis Sims under brackish water and potassium doses. AIMS Agriculture and Food. DOI: 10.3934/agrfood.2024031.
[13] G. Sun et al. (2022). Optimizing irrigation and fertilization at various growth stages to improve mango yield, fruit quality and water-fertilizer use efficiency in xerothermic regions. Agricultural Water Management. DOI: 10.1016/j.agwat.2021.107296.
[14] Antoine Drouillard et al. (2023). Variations in mango fruit quality in response to management factors on a pre- and post-harvest continuum. Experimental Agriculture. DOI: 10.1017/s0014479723000182.
[15] Li Li et al. (2025). Application of Plant Growth Regulators During Early Fruit Development Stage Increased Perceived Sweetness of Mango Fruit. Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae11020134.
