Apabila kita makan buah naga, kulitnya yang tebal biasanya terus dibuang. Namun, kajian saintifik mendapati kulit buah naga sebenarnya lebih kaya dengan antioksidan berbanding isinya. Penyelidik telah menguji kulit buah naga dalam bentuk yogurt, marmalad, serbuk dan pewarna semula jadi. Artikel ini merumuskan apa yang diketahui tentang kulit buah naga.
Kulit Lebih Kaya daripada Isi
Beberapa kajian secara konsisten mendapati kulit buah naga mengandungi lebih banyak sebatian bioaktif:
Kajian profil metabolit mendapati jumlah fenolik, flavonoid dan betasianin lebih tinggi dalam kulit berbanding isi, dan kulit dicadangkan sebagai penyumbang utama aktiviti antioksidan [1].
Ulasan buah naga merah menyatakan kulit dan biji mempunyai polifenol, betasianin dan asid amino yang lebih tinggi berbanding isi [2].
Kulit buah naga merah juga dilaporkan mengandungi jumlah polifenol dan flavonoid 2 hingga 3 kali lebih banyak daripada isinya [3].
Ulasan lain menyatakan kulit sering mengandungi kepekatan sebatian fenolik dan flavonoid yang lebih tinggi [4].
Fenolik terikat
Kajian kulit buah naga daripada dua spesies mendapati 37 sebatian fenolik, termasuk asid klorogenik, kafeik, ferulik dan p-kumarik. Hidrolisis alkali merupakan kaedah paling berkesan untuk membebaskan fenolik terikat daripada kulit [5].
Betasianin dan antosianin
Kajian buah naga merah varieti Jindu mendapati ekstrak kulit mempunyai jumlah betasianin dan antosianin yang lebih tinggi berbanding isi. Ekstrak kulit juga melindungi sel daripada tekanan oksidatif dan tidak bersifat toksik kepada sel [6].
Kajian Kesihatan Kulit Buah Naga
Sindrom metabolik dan hati berlemak
Kajian pada tikus selama 12 minggu mendapati serbuk kulit buah naga putih (5% diet) [7]:
Mengurangkan pertambahan berat badan dan lemak viseral.
Mengurangkan rintangan insulin dan dislipidemia.
Menurunkan tekanan darah sistolik.
Mengurangkan pengumpulan lemak dalam hati.
Gula darah dan kolesterol
Yogurt kulit buah naga merah menurunkan gula darah, kolesterol total, LDL dan trigliserida, serta meningkatkan HDL pada tikus kolesterol tinggi [8].
Marmalad kulit buah naga merah memberi kesan serupa [9].
Perbandingan kedua-duanya mendapati yogurt kulit buah naga menurunkan gula darah lebih banyak berbanding marmalad [10].
Dapatan negatif
Satu kajian pada tikus diabetes mendapati ekstrak kulit buah naga merah bersama metformin selama 14 hari tidak memberi penurunan ketara pada gula darah dan profil lipid berbanding metformin sahaja [11].
Kegunaan dalam Industri Makanan
Pewarna semula jadi
Kulit buah naga mempunyai potensi tinggi untuk digunakan sebagai pewarna semula jadi [12]. Betalain, terutamanya betasianin, menyumbang kepada warna merah keunguan kulit dan isi pitaya dan berpotensi besar sebagai pewarna makanan [13].
Antimikrob
Fraksi polifenol daripada isi dan kulit buah naga merah menunjukkan spektrum antimikrob yang luas dengan merencat pertumbuhan semua patogen makanan yang diuji. Penyelidik menyimpulkan kulit merupakan hasil sampingan bernilai untuk formulasi nutraseutikal dan aplikasi makanan [14].
Produk nilai tambah
Pemprosesan bahagian buah naga yang boleh dimakan dan tidak boleh dimakan penting untuk menghasilkan produk bernilai tambah yang kaya nutrisi sambil mengurangkan masalah sisa dan kerosakan [15].
Adakah Kulit Buah Naga Selamat Dimakan?
Kajian sel mendapati ekstrak kulit buah naga merah tidak bersifat sitotoksik [6]. Kajian haiwan menggunakan serbuk, yogurt dan marmalad kulit tanpa melaporkan kesan buruk yang serius [7][8]. Namun, tiada ujian klinikal manusia tentang pengambilan kulit buah naga ditemui dalam carian ini.
Satu perkara penting ialah kulit buah mungkin mengandungi sisa racun perosak. Jika ingin menggunakan kulit, pilih buah daripada ladang yang menggunakan racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan mematuhi tempoh tunggu sebelum tuai.
Panduan Praktikal
1. Basuh kulit dengan bersih sebelum digunakan.
2. Buang bahagian luar yang bersisik dan gunakan bahagian dalam kulit yang lembut.
3. Cuba sebagai bahan dalam jem, smoothie atau pewarna kek semula jadi.
4. Untuk usahawan, kulit buah naga berpotensi dijadikan serbuk pewarna atau produk fermentasi.
5. Jangan anggap ekstrak kulit sebagai ubat untuk diabetes atau kolesterol.
Kulit Merah dan Kulit Putih
Kajian kulit buah naga daripada dua spesies berkulit merah, satu berisi merah dan satu berisi putih, mendapati kandungan fenolik terikat yang tinggi dalam kedua-duanya: 11.6 mg GAE/g bagi kulit buah naga isi merah dan 10.5 mg GAE/g bagi kulit buah naga isi putih. Sebatian utama dalam kulit buah naga isi merah ialah asid klorogenik, kafeik, ferulik dan p-kumarik, manakala kulit buah naga isi putih mengandungi asid klorogenik, kafeik, ferulik, rutin dan isokuersitrin [5].
Kajian metabolom yang mengenal pasti 433 metabolit menekankan potensi kulit buah naga sebagai bahan mentah untuk industri farmaseutikal dan makanan [16]. Ini menunjukkan kedua-dua jenis kulit, sama ada daripada buah naga merah atau putih, mempunyai nilai yang boleh dimanfaatkan.
Kesimpulan
Kulit buah naga lebih kaya dengan fenolik, flavonoid dan betasianin berbanding isinya. Kajian haiwan menunjukkan produk kulit buah naga seperti yogurt, marmalad dan serbuk boleh memperbaiki gula darah, kolesterol dan hati berlemak, walaupun satu kajian tidak menemui kesan. Kulit buah naga merupakan sumber pewarna semula jadi dan bahan bernilai tambah yang berpotensi besar.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Produk kulit buah naga belum diuji secara klinikal pada manusia.
Rujukan
[1] D. Suh et al. (2014). Metabolite profiling of red and white pitayas (Hylocereus polyrhizus and Hylocereus undatus) for comparing betalain biosynthesis and antioxidant activity. Journal of agricultural and food chemistry. DOI: 10.1021/jf5020704.
[2] Yan-Yi Huang et al. (2021). Maturation Process, Nutritional Profile, Bioactivities and Utilisation in Food Products of Red Pitaya Fruits: A Review. Foods. DOI: 10.3390/foods10112862.
[3] M. Putri et al. (2021). Red dragon fruit juice in reducing ros levels and insulin resistance In rats with type 2 diabetes mellitus model. Jurnal Gizi Indonesia (The Indonesian Journal of Nutrition). DOI: 10.14710/jgi.10.1.6-14.
[4] C. Nithya (2025). Amazing health benefits of the bioactive compounds in dragon fruit – A comprehensive review. International Journal of Agriculture and Food Science. DOI: 10.33545/2664844x.2025.v7.i4c.348.
[5] Wanpei Tang et al. (2021). Phenolic Compounds Profile and Antioxidant Capacity of Pitahaya Fruit Peel from Two Red-Skinned Species (Hylocereus polyrhizus and Hylocereus undatus). Foods. DOI: 10.3390/foods10061183.
[6] Hock Eng Khoo et al. (2022). Betacyanins and Anthocyanins in Pulp and Peel of Red Pitaya (Hylocereus polyrhizus cv. Jindu), Inhibition of Oxidative Stress, Lipid Reducing, and Cytotoxic Effects. Frontiers in Nutrition. DOI: 10.3389/fnut.2022.894438.
[7] Siriwan Chumroenvidhayakul et al. (2025). Dragon Fruit Peel (Hylocereus undatus) Modulates Hepatic Lipid Metabolism and Inflammation in a Rat Model of High-Fat, High-Fructose-Induced Metabolic Dysfunction. Antioxidants. DOI: 10.3390/antiox14030319.
[8] N. Putriningtyas et al. (2024). A New Opportunity Related Hypercholesterolemic and the Improvement of Glucose Levels, Lipid Profiles, and Microbial Activity: Red Dragon Fruit (Hylocereus polyrhizus) Peel Yogurt and Animal Study. Unnes Journal of Public Health. DOI: 10.15294/ujph.v13i2.4365.
[9] N. Putriningtyas et al. (2020). Red dragon fruit (Hylocereus spp.) peel marmalade effectively improve blood glucose and lipid profile of hypercholesterolemic wistar rats. Jurnal Gizi Indonesia (The Indonesian Journal of Nutrition). DOI: 10.14710/jgi.9.1.61-67.
[10] N. Putriningtyas et al. (2021). Effect Differences of Fermented and Non-Fermented Red Dragon Fruit Peel on Blood Glucose Levels of Hypercholestrolemic Wistar Rats. Proceedings of the 5th International Conference on Sports, Health, and Physical Education, ISMINA 2021, 28-29 April 2021, Semarang, Central Java, Indonesia. DOI: 10.4108/eai.28-4-2021.2312240.
[11] Stefani Marietta et al. (2020). The supplementation effect of Red Dragon fruit’s skin extract on the fasting blood glucose and lipid profiles in male Wistar rats with diabetes mellitus and dyslipidemia. Unknown Journal. DOI: 10.36444/nsmc.v3i3.132.
[12] F. Hossain et al. (2021). Cultivation, Nutritional Value, and Health Benefits of Dragon Fruit (Hylocereus spp.): a Review. Journal of Horticultural Science. DOI: 10.22059/ijhst.2021.311550.400.
[13] V. S. Coelho et al. (2024). The Profile of Phenolic Compounds Identified in Pitaya Fruits, Health Effects, and Food Applications: An Integrative Review. Plants. DOI: 10.3390/plants13213020.
[14] G. Tenore et al. (2011). Nutraceutical potential and antioxidant benefits of red pitaya (Hylocereus polyrhizus) extracts. Journal of Functional Foods. DOI: 10.1016/j.jff.2011.09.003.
[15] Indrayani Tarte et al. (2023). Unfolding the potential of dragon fruit (Hylocereus spp.) for value addition: A review. eFood. DOI: 10.1002/efd2.76.
[16] Xing’e Lin et al. (2021). Comparative Metabolic Profiling in Pulp and Peel of Green and Red Pitayas (Hylocereus polyrhizus and Hylocereus undatus) Reveals Potential Valorization in the Pharmaceutical and Food Industries. BioMed Research International. DOI: 10.1155/2021/6546170.
